Του Βασίλη Πριμικήρη*
Την πιο κρίσιμη εκλογική αναμέτρηση των τελευταίων δεκαετιών έχει μπροστά της η Ιταλική Δημοκρατία. Σε λίγες ώρες θα ξέρουμε ποιες θα είναι οι πολιτικές δυνάμεις που θα διεκδικήσουν τη διακυβέρνηση της χώρας. Και λέμε θα ξέρουμε, γιατί στην πραγματικότητα, απ' ό,τι δείχνουν οι μέχρι σήμερα δημοσκοπήσεις, δεν καταγράφεται μια ηγεμονική δύναμη που θα μπορεί από μόνη της να κυβερνήσει τη χώρα. Το δικομματικό σύστημα δεν μπορεί να ορθοποδήσει εύκολα στην Ιταλία, επομένως πάλι σε διπολικά συμμαχικά σχήματα κεντροδεξιού ή κεντροαριστερού τύπου θα πάμε.
Είναι γνωστό ότι η Ιταλία σήμερα περνά μια βαθιά οικονομική κρίση. Το ΑΕΠ της χώρας μειώθηκε κατά 2,4%, το χρέος αυξήθηκε από 120% στο 127,5% του ΑΕΠ.
Στο 11,5% διαμορφώθηκε η ανεργία στην Ιταλία τον Δεκέμβριο του 2012. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό των τελευταίων δεκατριών ετών.
Στον ιταλικό Νότο το 48% των γυναικών 15 ως 24 ετών είναι άνεργες. Το ποσοστό ανεργίας των νέων σε εθνικό επίπεδο την ίδια περίοδο έφτασε το 36,6% (ISTAT).
Μεγάλες βιομηχανικές μονάδες κλείνουν η μία πίσω από την άλλη και χιλιάδες Ιταλοί εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν την ανεργία και την εξαθλίωση. Τα μεσαία στρώματα του χωριού και της πόλης φτωχοποιούνται, η κοινωνία της κατανάλωσης και της χλιδής του χθες σήμερα περιορίζεται στα ελάχιστα αναγκαία. Ο πληθωρισμός, τέλος, σημείωσε αισθητή άνοδο και σε ετήσια βάση αγγίζει το 3,2%, ενώ οι τιμές των βασικών καταναλωτικών προϊόντων αυξήθηκαν κατά 4,3%. Με την απειλή ότι η Ιταλία μπορεί να καταντήσει σαν την Ελλάδα αν δεν παρθούν μέτρα λιτότητας, προωθούνται και νομιμοποιούνται αντεργατικές πολιτικές πρωτόγνωρες για την Ιταλία των τελευταίων δεκαετιών. Οι περικοπές των κοινωνικών δικαιωμάτων, η συρρίκνωση της δημόσιας Υγείας και Παιδείας, οι ελαστικές μορφές εργασίας και το κτύπημα των εργασιακών σχέσεων πλασάρονται ως μέτρα αποτελεσματικά για την αντιμετώπιση της ύφεσης και της κρίσης. Τα ελληνικά πειράματα μνημονιακού τύπου μεταφέρονται και στην Ιταλία, χωρίς όμως να γίνεται και μεγάλος πολιτικός θόρυβος και φυσικά κουβέντα δεν κάνει κανείς για επέμβαση του ΔΝΤ. Όλοι ξορκίζουν αυτό το ενδεχόμενο, αλλά πάντα το έχουν στο πίσω μέρος του μυαλού τους.
Η Ιταλία φυσικά δεν είναι Ελλάδα, τα μεγέθη είναι τελείως διαφορετικά. Η αστική τάξη της Ιταλίας δεν μπορεί να αποδεχτεί εύκολα επιλογές υποτέλειας και μορφές προτεκτοράτου, όπως στην Ελλάδα. Η χώρα μας όμως και στην Ιταλία παίζει τον ρόλο του κακού παραδείγματος για να περάσουν όλα τα αντεργατικά μέτρα που πέρασαν, ειδικά τον τελευταίο καιρό, από την κυβέρνηση Μόντι. Μία κυβέρνηση που προωθήθηκε από τον πρόεδρο της Ιταλικής Δημοκρατίας Τζ. Ναπολιτάνο. Μία κυβέρνηση «εθνικής σωτηρίας», όπως αποκάλεσαν στην αρχή την κυβέρνηση του τραπεζίτη Μόντι, συναδέλφου του δικού μας Παπαδήμου, και τη στήριζαν μέχρι πρόσφατα ο δεξιός Μπερλουσκόνι αλλά και ο κεντροαριστερός Μπερσάνι με το Δημοκρατικό του Κόμμα. Μια κυβέρνηση που απέτυχε να δώσει απαντήσεις στα μεγάλα οικονομικά προβλήματα της Ιταλίας. Η κυβέρνηση αυτή δεν θα έπεφτε αν δεν είχε αποσύρει τη στήριξή του ο Σ. Μπερλουσκόνι όπως και η Λέγκα του Βορρά, το κόμμα του Ουμπέρτο Μπόσι, που, για την ακρίβεια, ποτέ δεν την στήριξε.
Ακριβώς αυτή η σύγκρουση του δεξιού Μπερλουσκόνι με τον κεντροδεξιό Μόντι καταγράφει και τις αντιθέσεις που αναπτύσσονται μέσα στην ίδια την αστική τάξη της Ιταλίας. Η αντιπαράθεση έχει να κάνει με τα εθνικά και όχι μόνο συμφέροντα της ιταλικής αστικής τάξης. Ο Μπερλουσκόνι, έξυπνα πατώντας σ' αυτές τις αντιθέσεις, ξαναμπήκε στην πολιτική σκηνή ηγεμονικά, με την ανοικτή υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων της αστικής τάξης της Ιταλίας. Μίλησε για επιστροφή στο εθνικό νόμισμα, για στήριξη της μικρομεσαίας επιχείρησης, για κατάργηση των φόρων στη μικρή και μεγάλη ακίνητη περιουσία, εξέφρασε ανοιχτά την αντίθεσή του στη γερμανική μερκελοποίηση της οικονομικής και κοινωνικής πραγματικότητας της Ιταλίας. Αυτοί που έμειναν ακόμη στην υπεράσπιση της Ευρωζώνης, όπου κυριαρχείται από την κ. Μέρκελ, στην πραγματικότητα είναι το Δημοκρατικό Κόμμα του κ. Μπερσάνι και γενικότερα οι δυνάμεις του κεντροαριστερού χώρου, όπως επίσης και ορισμένοι κεντροδεξιοί, κατάλοιπα του παλιού χριστιανοδημοκρατικού κόμματος τύπου Κασίνι και φυσικά το νεοϊδρυθέν κόμμα «Επιλογή Πολιτών» του Μόντι.
Παράλληλα, όλες οι πολιτικές δυνάμεις, χωρίς καμιά εξαίρεση, έχουν να αντιμετωπίσουν το λεγόμενο Κίνημα των 5 αστέρων του Πέπε Γκρίλο, ενός τηλεαστέρα που με τον άκρατο λαϊκισμό του καρπώνεται ένα σημαντικό κομμάτι της λαϊκής δυσαρέσκειας, το οποίο μπορεί να ξεπεράσει και το 15%. Αυτός είναι που κάνει και τη μεγαλύτερη ζημιά στη ριζοσπαστική Αριστερά.
Η ριζοσπαστική Αριστερά από τη μεριά της παλεύει να ξανασηκωθεί και πάλι μετά από τις αλλεπάλληλες ήττες των τελευταίων ετών. Προσπαθεί να αρθρώσει τον δικό της διακριτό πολιτικό λόγο.
Η ιταλική Αριστερά, δυστυχώς, ακόμα πληρώνει τις συνεχείς μεταλλάξεις της, την απώλεια της ταξικής της διαφορετικότητας, τον άκρατο κυβερνητισμό της και τις συγκεχυμένες πολιτικές της θέσεις σε μια σειρά ζητημάτων που απασχόλησαν την ιταλική κοινωνία μετά τη διάλυση του μεγάλου ΚΚΙ. Η καταστροφική συμμετοχή της ριζοσπαστικής Αριστεράς στις κεντροαριστερές κυβερνήσεις Πρόντι και Ντα Λέμα δυστυχώς πληρώνεται ακόμα ακριβά.
Σήμερα, με ό,τι έχει απομείνει μετά τους αδελφοκτόνους ιδεολογικούς πολέμους και τις συνεχείς διασπάσεις, η Αριστερά ξαναμπαίνει στον αστερισμό της ενότητας. Όλοι πλέον αντιλαμβάνονται ότι η κοινή δράση είναι μονόδρομος για την επιβίωση της ριζοσπαστικής Αριστεράς. Σημαντικό ρόλο γι' αυτή την επιλογή έπαιξε και η επιτυχία του ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα.
Η Κομμουνιστική Επανίδρυση (R.C.), με ηγέτη τον Φερέρο, οι Ιταλοί Κομμουνιστές (PdCI), με επικεφαλής τον Ντ. Λιμπέρτο μαζί με τον πρώην δικαστή Ντι Πιέτρο, και ένα μικρό κομμάτι των Οικολόγων Πράσινων συμμάχησαν εκλογικά για να αντιμετωπίσουν από καλύτερες θέσεις τις νέες πολιτικές προκλήσεις και τον αντιδημοκρατικό εκλογικό νόμο. Αυτή τη φορά ίσως καταφέρουν να μπουν στη Βουλή. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις τούς δίνουν από 4,5 έως 5,5%. Τα προβλήματα προγραμματικής σύγκλισης στην πραγματικότητα όμως παραμένουν στον χώρο. Η συνύπαρξη της Αριστεράς με προσωπικότητες τύπου Ντι Πιέτρο δεν θα είναι εύκολη και ο επικεφαλής του εκλογικού σχήματος Επανάσταση Πολιτών Ινγκρόια προέρχεται από τον δικαστικό χώρο.
Ένα άλλο κομμάτι από τη διάσπαση της παλιάς Κομμουνιστικής Επανίδρυσης με επικεφαλής τον Ν. Βέντολα λειτουργεί στους αστερισμούς της «χρήσιμης Αριστεράς», κάτι σαν τη δική μας ΔΗΜ.ΑΡ. και συνεργάζεται με το Δημοκρατικό Κόμμα του Μπερσάνι - Ντ' Αλέμα. Το νεφέλωμα της Κεντροαριστεράς στην Ιταλία σήμερα στηρίζει, αν το καλοεξετάσει κανείς, τις επιλογές του γερμανικού νεοφιλελευθερισμού στο όνομα υποτίθεται της υπεράσπισης του ευρώ και της Ευρωζώνης.
Σ' αυτή τη σκληρή πραγματικότητα στην Ιταλία δεν υπάρχει ένα μαζικό και δυναμικό κίνημα αντίστασης στην άγρια επίθεση στα λαϊκά συμφέροντα. Οι κληρονόμοι του μεγάλου ΚΚΙ, δυστυχώς, με μικρές εξαιρέσεις στο χώρο της ριζοσπαστικής Αριστεράς δεν φαίνονται ικανοί να παίξουν τον ιστορικό ταξικό τους ρόλο.
Όμως ο ιταλικός λαός έχει μια πλούσια ιστορία αγώνων, η εργατική του τάξη έχει τεράστια εμπειρία και η ιταλική ταξική Αριστερά, παρά τα τραύματά της, μπορεί να ξαναβρεί τον βηματισμό της, αρχίζοντας και απ' αυτή την εκλογική αναμέτρηση.
* Ο Βασίλης Πριμικήρης είναι μέλος της Κ.Ε του ΣΥΡΙΖΑ
