Οι ρωσικές δυνάμεις εκτόξευσαν όπλα διασποράς σε τουλάχιστον τρεις κατοικημένες περιοχές στο Χάρκοβο, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Ουκρανίας, στις 28 Φεβρουαρίου 2022, καταγγέλλει η αμερικανική οργάνωση, Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (Human Rights Watch - HRW). Όπως σημειώνει, από τις επιθέσεις αυτές σκοτώθηκαν τουλάχιστον τρεις άμαχοι.
Η HRW δήλωσε ότι ταυτοποίησε τη χρήση των πυρομαχικών διασποράς, με συνεντεύξεις 2 μαρτύρων και ανάλυση 40 βίντεο και φωτογραφιών που αποκαλύπτουν τη χρήση υποπυρομαχικών που εκτοξεύθηκαν από ρωσικής κατασκευής ρουκέτες 9M55K Smerch με πυρομαχικά διασποράς. Τα Ηνωμένα Έθνη ανέφεραν εννέα θανάτους αμάχων και 37 τραυματισμούς σε επιθέσεις σε όλη την πόλη εκείνη την ημέρα.
Οι βόμβες διασποράς (BASM) αποτελούνται από έναν κύλινδρο σαν όλμο που περιέχει εκρηκτικά βλήματα μικρότερου μεγέθους. Μπορούν να πλήξουν τεράστιο πληθυσμό αμάχων. Η χρήση τους απαγορεύεται από τη συνθήκη του Όσλο του 2008 την οποία όμως δεν έχει υπογράψει η Μόσχα και το Κίεβο. «Η μαζική χρήση τους από ορισμένους στρατούς σε κατοικημένες ζώνες έχει προκαλέσει, στις εν λόγω χώρες, δυσανάλογες ανθρωπιστικές ζημιές», σύμφωνα με μια σύνοψη της γαλλικής Γερουσίας.
Τα όπλα διασποράς διασπείρονται σε πολλά μικρότερα πυρομαχικά σε μια πολύ ευρεία ζώνη. Ορισμένα δεν εκρήγνυνται και μπορούν να σκοτώσουν χρόνια μετά, όπως και οι νάρκες κατά προσωπικού.
«Το Χάρκοβο υφίσταται αδιάκοπες επιθέσεις των ρωσικών δυνάμεων και οι άμαχοι κρύβονται στα υπόγεια για να γλιτώσουν από τις εκρήξεις και τα θραύσματα» δηλώνει ο διευθυντής εξοπλισμών του Παρατηρητηρίου, Στιβ Γκουζ. «Η χρήση πυρομαχικών διασποράς σε κατοικημένες ζώνες δείχνει μια απόλυτη περιφρόνηση για τη ζωή των ανθρώπων».
«Η χρήση τους όπως τεκμηριώνεται στη Χάρκοβο μπορεί να συνιστά έγκλημα πολέμου», εκτιμά το Παρατηρητήριο καθώς διεθνή συνθήκη απαγορεύει τα πυρομαχικά διασποράς λόγω της εκτεταμένης αδιάκριτης επίδρασής τους και του μακροχρόνιου κινδύνου για τους αμάχους. Ωστόσο όπως σημειώνει η ίδια η αμερικανική οργάνωση, Ρωσία και Ουκρανία δεν έχουν υπογράψει αυτή τη συνθήκη.
Τα πυρομαχικά διασποράς ανοίγουν στον αέρα και διασκορπίζουν δεκάδες ή και εκατοντάδες μικρά υποπυρομαχικά σε μεγάλη έκταση. Συχνά αποτυγχάνουν να εκραγούν κατά την αρχική πρόσκρουση, αφήνοντας μη ανατιναγμένα υποπυρομαχικά που δρουν σαν νάρκες αν τα αγγίξει κανείς.
Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων επαλήθευσε και ανέλυσε 25 βίντεο και φωτογραφίες που αναρτήθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και δείχνουν τις 3 επιθέσεις ή τα αμέσως επόμενα βήματά τους στις βόρειες, βορειοανατολικές και νοτιοανατολικές περιοχές της πόλης και άλλες 15 φωτογραφίες που τραβήχτηκαν από 2 μάρτυρες μετά από μία από τις επιθέσεις στη συνοικία Shevchenkivskyi.
Οι δύο μάρτυρες, που ερωτήθηκαν χωριστά, δήλωσαν ότι δεν γνώριζαν καμία ουκρανική στρατιωτική δραστηριότητα στην περιοχή πριν από την επίθεση. Ένας διαδικτυακός χάρτης ανοικτής πηγής δείχνει μια περιοχή που χαρακτηρίζεται ως στρατιωτική περίπου 400 μέτρα από το σημείο όπου προσγειώθηκε το τμήμα φορτίου μιας από τις ρουκέτες. Δορυφορικές εικόνες από τις 20 Φεβρουαρίου δείχνουν ένα μικρό συγκρότημα σε αυτή τη θέση με περίπου 20 στρατιωτικά οχήματα. Ακόμη και αν η περιοχή εξυπηρετούσε στρατιωτική λειτουργία, η χρήση πυρομαχικών διασποράς σε κατοικημένη περιοχή με άμαχους παραβιάζει την απαγόρευση των επιθέσεων χωρίς διακρίσεις.
Σύμφωνα με τους νόμους του πολέμου, τα μέρη της σύγκρουσης πρέπει να αποφεύγουν την τοποθέτηση στρατιωτικών στόχων κοντά σε πυκνοκατοικημένες περιοχές και να προσπαθούν να απομακρύνουν τους αμάχους από την περιοχή των στρατιωτικών δραστηριοτήτων. Ωστόσο, το επιτιθέμενο μέρος δεν απαλλάσσεται από την υποχρέωσή του να λαμβάνει υπόψη του τον κίνδυνο για τους αμάχους, ούτε από την υποχρέωση να μην χρησιμοποιεί όπλα εκ φύσεως αδιάκριτα, επειδή θεωρεί ότι το αμυνόμενο μέρος ευθύνεται για την τοποθέτηση νόμιμων στρατιωτικών στόχων εντός ή πλησίον κατοικημένων περιοχών.
Οι υπογραφές των εκρήξεων και τα υπολείμματα των πυραύλων που βρέθηκαν στην περιοχή των επιθέσεων επιβεβαιώνουν ότι οι εκρήξεις προήλθαν από υποπυρομαχικά που εκτοξεύθηκαν από πυραύλους 9M55K Smerch. Ο εκτοξευτής αυτών των πυραύλων, ένας BM-30, έχει 12 κάννες και οι πύραυλοι συχνά εκτοξεύονται σε ομοβροντίες. Κάθε πύραυλος 9M55K περιέχει 72 υποπυρομαχικά θραυσμάτων 9N235.
Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων μίλησε τηλεφωνικά με κάτοικο της περιοχής που ζει στην περιοχή, κοντά στο σημείο όπου έγινε η επίθεση, μια περιοχή με τουλάχιστον τρία νηπιαγωγεία, τρία σχολεία και ένα μεγάλο νοσοκομείο. Όπως είπε περπατούσε με τη σύζυγό του προς ένα κατάστημα κοντά στο σπίτι του στην οδό Balakiryeva γύρω στις 10 π.μ. της 28ης Φεβρουαρίου, όταν είδε κάτι που πίστευε ότι ήταν πύραυλος Grad να πετάει πάνω από το κεφάλι του από τα βόρεια.
«Η σύζυγός μου και εγώ μπήκαμε στο υπόγειο μιας πολυκατοικίας και περίπου 50 άλλοι άνθρωποι είχαν καταφύγει εκεί», είπε. «Όλο το κτίριο έτρεμε» είπε χαρακτηριστικά..
Φωτογραφία που τράβηξε ο άνδρας και έστειλε στο Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων δείχνει το άδειο τμήμα φορτίου μιας ρουκέτας 9M55K Smerch με πυρομαχικά διασποράς στην οδό Balakiryeva.
Ένας άλλος κάτοικος που μίλησε με το Παρατηρητήριο, είπε ότι βρισκόταν στο διαμέρισμά του κοντά στην οδό Serpnya 23, περίπου ένα χιλιόμετρο από την οδό Balakiryeva, και ετοίμαζε φαγητό όταν άκουσε μεγάλες εκρήξεις και πήγε στο υπόγειο για να καλυφθεί. «Οι κρότοι διήρκεσαν περίπου δύο λεπτά», είπε. «Όταν βγήκα έξω, είδα τρία σκεπασμένα σώματα να κείτονται στο δρόμο και έναν τραυματία να απομακρύνεται από τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης».
Ο κάτοικος είπε ότι είδε πολλά κατεστραμμένα αυτοκίνητα, δύο ή τρία από τα οποία είχαν καεί, και σημάδια στο δρόμο σε απόσταση περίπου 15 μέτρων μεταξύ τους, καθώς και τέσσερις μικρές, μη εκραγείσες βόμβες.
Έστειλε στο Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων 13 φωτογραφίες που είπε ότι τράβηξε, οι οποίες έδειχναν μη ανατιναγμένα υποπυρομαχικά και πιτσιλισμένα μοτίβα πρόσκρουσης στο έδαφος που συνάδουν με πυροδοτήσεις υποπυρομαχικών. Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων διαπίστωσε ότι οι φωτογραφίες τραβήχτηκαν μεταξύ των οδών Serpnya 23 Lane και Serpnya 23 Street.
