Του Wolfgang Munchau
Ο Εμανουέλ Μακρόν έχει ένα πειστικό προβάδισμα στις δημοσκοπήσεις, αλλά μια χαμηλή προσέλευση των περισσότερο δύσπιστων υποστηρικτών του στις κάλπες θα μπορούσε να αποφέρει ένα αποτέλεσμα διόλου ανακουφιστικό.
Δεν θα έπρεπε να υπάρχει αμφιβολία για το αποτέλεσμα του τελευταίου γύρου των γαλλικών προεδρικών εκλογών στις 7 Μαΐου. Ο κ. Μακρόν έχει την υποστήριξη λίγο ως πολύ ολόκληρου του πολιτικού κατεστημένου, από την Αριστερά μέχρι την Κεντροδεξιά. Αλλά μπορεί να μεσολαβήσουν κάποια γεγονότα ακόμα και σε μια τέτοια περίπτωση, και αυτό έχει ήδη συμβεί. Η απόφασή του να γιορτάσει τη νίκη του στον πρώτο γύρο σε μια πολυτελή μπρασερί ήταν μια πράξη πολιτικά ανίδεη. Κατά την επίσκεψή του σε ένα εργοστάσιο της Whirlpool, στην Αμιένη της βόρειας Γαλλίας, ο Εμ. Μακρόν «εκπαραθυρώθηκε» από την αντίπαλό του, Μαρίν Λεπέν, αρχηγό του ακροδεξιού Εθνικού Μετώπου. Στην πολιτική επικοινωνία εκείνη ανήκει σε μια άλλη κατηγορία. Αν τον συντρίψει στο debate της Τετάρτης, ίσως έχει μια πιθανότητα να κερδίσει.
Το πρόβλημα με την ατζέντα του Εμανουέλ Μακρόν είναι ότι κανένας δεν γνωρίζει αληθινά πώς θα μπορούσε να την εφαρμόσει. Οι εξουσίες του Γάλλου Προέδρου είναι μεγάλες, αλλά η τύχη του Φρανσουά Ολάντ θα έπρεπε να υπενθυμίζει ποια είναι τα όρια αυτών που μπορεί να κάνει ένας Πρόεδρος.
Οι Σοσιαλιστές του κ. Ολάντ είχαν τουλάχιστον την πλειοψηφία στη γαλλική Βουλή. Παραμένει άγνωστο αν ο Μακρόν θα έχει έστω έναν βουλευτή μετά τις βουλευτικές εκλογές του Ιουνίου. Θα καταλήξει να είναι ένας συμβολικός αρχηγός του κράτους -όπως ο Πρόεδρος της Γερμανίας-, του οποίου η δουλειά είναι να κάνει χειραψίες και να βγάζει μεγάλους λόγους ή θα βρει έναν τρόπο για να επιβάλει την αλλαγή;
Η πιο ενδιαφέρουσα υπόσχεση στην ατζέντα του Εμ. Μακρόν αφορά την Ευρωζώνη. Έχει προτείνει μεταρρυθμίσεις στη διακυβέρνηση της Ευρωζώνης στην ίδια γραμμή στην οποία κινείται ο υπογράφων αυτή τη στήλη επί χρόνια: μια κοινή δημοσιονομική πολιτική, ένας κοινός υπουργός Οικονομικών, ένα εργαλείο για το χρέος της Ευρωζώνης και η ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Γι’ αυτό τον λόγο και μόνο αξίζει να υποστηριχθεί ο Εμ. Μακρόν. Αλλά οφείλει να πει στους ψηφοφόρους του τι θα κάνει αν -όπως είναι πιθανό- η Γερμανία απαντήσει στις τέσσερις προτάσεις του ως εξής: όχι, όχι, όχι και όχι. Θα συναινέσει ή θα ασκήσει πίεση στο Βερολίνο; Και αν ασκήσει πίεση, τι είδους; Αν υποθέσουμε ότι δεν θα απειλήσει με έξοδο της Γαλλίας από την Ευρωζώνη, τι άλλο θα μπορούσε να κάνει; Αν η απάντηση είναι «όχι πολλά», δεν θα ήταν δίκαιο να αναρωτηθούμε πόσο διαφορετική θα ήταν μια προεδρία Μακρόν από εκείνη του Ολάντ; Αυτό ακριβώς επισημαίνει η Μαρίν Λεπέν, ότι ο Μακρόν, πρώην οικονομικός σύμβουλος του απερχόμενου Προέδρου και πρώην υπουργός Οικονομικών, δεν υποστηρίζει αληθινά την αλλαγή.
Σε αυτό το σημείο, το είδος της επιλογής μεταξύ των δύο υποψηφίων θα άλλαζε. Δεν θα ήταν πλέον μια επιλογή ανάμεσα σε μια διεθνή ή μια επαρχιακή Γαλλία. Θα ήταν μια επιλογή ανάμεσα σε ένα μη βιώσιμο status quo και στην αλλαγή. Αν διατυπωθεί κατ’ αυτόν τον τρόπο το δίλημμα, η αποχή -μια επιλογή που εξετάζουν πολλοί από εκείνους που ψήφισαν τον ακροαριστερό υποψήφιο Ζαν Λικ Μελανσόν στον πρώτο γύρο- γίνεται ξαφνικά υπερασπίσιμη. Κατά συνέπεια, στις τελευταίες ημέρες της προεκλογικής εκστρατείας ο κ. Μακρόν θα πρέπει να περιγράψει το minimum στο οποίο θα επιμείνει. Στη μεταρρύθμιση της διακυβέρνησης της Ευρωζώνης αυτό το ελάχιστο πρέπει να είναι φιλόδοξο, αλλά ρεαλιστικό. Δεν θα βάλει τη Γερμανία να υιοθετήσει ολόκληρη την ατζέντα του, αλλά ένας συμβιβασμός ίσως να είναι εφικτός. Ο Εμ. Μακρόν θα χρειαστεί να πείσει τον μελλοντικό Γερμανό συνάδελφό του ότι οι μεταρρυθμίσεις στη διακυβέρνηση είναι προς το συμφέρον του επίσης. Πιθανώς είναι ο καταλληλότερος να το κάνει, αλλά το Βερολίνο δεν έχει δώσει ακόμα καμιά επίσημη διαβεβαίωση.
Αν ήμουν στη θέση του, θα μείωνα το εύρος της ατζέντας και θα τη βάθαινα. Θα άφηνα έξω τα ευρωομόλογα και τη δημοσιονομική ενοποίηση και θα επικέντρωνα στην τραπεζική ένωση. Ο Εμ. Μακρόν θα έπρεπε να δηλώσει ότι αυτό είναι το ελάχιστο προκειμένου να παραμείνει η Γαλλία στην Ευρωζώνη. Αυτό παραμένει μια φιλοευρωπαϊκή θέση, αν και περιλαμβάνει μια σιωπηρή απειλή. Είναι αξιόπιστη επειδή αντιμετωπίζει το πιο θεμελιώδες πρόβλημα της Ευρωζώνης.
Με μια τραπεζική ένωση οι Γερμανοί θα έπαιρναν πολύ ισχυρότερη δέσμευση για μη διάσωση (no bailout). Αν το οικονομικό σύστημα είναι προστατευμένο, δεν υπάρχει λόγος για να μη χρεοκοπούν τα κράτη - μέλη. Αν ο Μακρόν πετύχει, θα έχουμε λόγους να είμαστε αισιόδοξοι για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αλλά αν η υπόσχεση για νέα κατεύθυνση αποδειχτεί μια επαναβεβαίωση της παλιάς διανομής, τότε θα πρέπει να περιμένουμε ότι θα δούμε Πρόεδρο τη Λεπέν, αν όχι φέτος, το 2022. Μέχρι τότε, οι Γάλλοι θα έχουν δοκιμάσει όλα τα άλλα.
