Του Stefan Wagstyl
Αν ο Ντόναλντ Τραμπ ζητάει αποδείξεις για τη δέσμευση της Γερμανίας στη συμμαχία του ΝΑΤΟ, το Βερολίνο πιστεύει πως ο Αμερικανός πρόεδρος θα τις βρει μέσα στα δάση της Λιθουανίας.
Για πρώτη φορά από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο Γερμανοί στρατιώτες περιπολούν στα βάθη της ανατολικής Ευρώπης. Στη Ρούκλα, μια πρώην βάση του σοβιετικού στρατού, ο αντισυνταγματάρχης Κριστόφ Χούμπερ είναι επικεφαλής μιας πολυεθνικής δύναμης του ΝΑΤΟ που αποτελείται κατά το ήμισυ από Γερμανούς στρατιώτες, σε μια αποστολή υποστήριξης που έχει ως στόχο την αντιμετώπιση της όποιας απειλής από τη Ρωσία.
Η αποστολή μας είναι «άμυνα ή επιβράδυνση» λέει ο αντισυνταγματάρχης Χούμπερ. «Εκπαιδευόμαστε πώς να χρησιμοποιούμε φυσικά εμπόδια όπως τα ποτάμια. Μαθαίνουμε πώς μπορούμε να κερδίζουμε χρόνο υποχωρώντας ώστε να υπερασπιστούμε μια νέα αμυντική γραμμή».
Βάσει της συμφωνίας που επιτεύχθηκε στη σύνοδο του ΝΑΤΟ στη Βαρσοβία πέρυσι, η Γερμανία είναι επικεφαλής μιας δύναμης 1.000 στρατιωτών της συμμαχίας στη Λιθουανία, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο Καναδάς και η Βρετανία ηγούνται παρόμοιων στρατιωτικών αποστολών στην Πολωνία, στη Λετονία και στην Εσθονία. Για τα γερμανικά δεδομένα είναι μια αποστολή ορόσημο και αρκετά σημαντική για να έχει προκαλέσει την οργή του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος υποδέχεται σήμερα στη Ρωσία την καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ.
Αλλά ακόμα και αυτή η χωρίς προηγούμενο στρατιωτική ανάπτυξη μάλλον δεν είναι αρκετή για να ικανοποιήσει τον Αμερικανό πρόεδρο, που απαιτεί από το Βερολίνο να αυξήσει σημαντικά τον ρόλο του στο ΝΑΤΟ και στην διατλαντική συμμαχία. Ο Ντόναλντ Τραμπ ζητάει από τους Ευρωπαίους συμμάχους της Αμερικής να αυξήσουν τα επίπεδα των αμυντικών προϋπολογισμών τους στο 2% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος μέχρι το 2024. Απηυδισμένος από τις καθυστερήσεις των Ευρωπαίων επί χρόνια, απαιτεί συγκεκριμένα σχέδια για την επίτευξη του στόχου. Οι γερμανικές στρατιωτικές δαπάνες αντιστοιχούν στο 1,2% του ΑΕΠ. Όταν η κυρία Μέρκελ επισκέφθηκε την Ουάσιγκτον τον περασμένο μήνα, ο πρόεδρος είπε ότι χρωστά «ένα τρισεκατομμύριο δολάρια» για όλες αυτές τις ανεξόφλητες υποχρεώσεις των προϋπολογισμών επί χρόνια.
Μόνο 5 από τις 28 χώρες - μέλη του ΝΑΤΟ ανταποκρίνονται σε αυτόν τον στόχο του δύο τοις εκατό. Αλλά ο κύριος Τραμπ έχει επικεντρώσει την κριτική του στο Βερολίνο εξαιτίας της μεγάλης απόστασης που χωρίζει την οικονομική ισχύ του από τη στρατιωτική ασημαντότητά του σε παγκόσμιο επίπεδο. Από όλες τις χώρες του ΝΑΤΟ, μόνο η Βρετανία και η Γαλλία μπορούν να στείλουν σημαντικές στρατιωτικές δυνάμεις στο εξωτερικό. Η Γερμανία δεν διαθέτει καν επαρκή αεροπορικά μέσα για τη μεταφορά τους. Eξαιτίας των πολυετών καθυστερήσεων στην παράδοση του Airbus A400M, εξαρτάται κυρίως από αεροσκάφη που πέταξαν για πρώτη φορά πριν από 50 χρόνια.
Η κυρία Μέρκελ λέει ότι έχει δεσμευτεί πως «θα καταβάλει κάθε προσπάθεια» για να ανταποκριθεί στους στόχους του ΝΑΤΟ. Οι σύμμαχοί της συμφωνούν. Ένα από τα γεράκια, ο Ρόντερικ Κίσεβετερ, βουλευτής του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος της καγκελαρίου και πρώην αξιωματικός του στρατού, λέει ότι «η εκλογή του Τραμπ κατέστησε σαφές ότι η Ευρώπη πρέπει να συνεισφέρει περισσότερο στην άμυνά της υπό το ΝΑΤΟ».
Η κοινή γνώμη είναι πλέον λιγότερο εχθρική απέναντι στον στρατό, ειδικά όσον αφορά τις αντιτρομοκρατικές αποστολές. Αλλά ο σκεπτικισμός για τη στρατιωτική επέκταση παραμένει στη χώρα, υπό τη σκιά του ναζιστικού παρελθόντος. Η Γερμανία έχει παραβιάσει το ταμπού της αποστολής στρατευμάτων στο εξωτερικό με αποστολές στα Βαλκάνια, στην Αφρική και στο Αφγανιστάν. Στη Λιθουανία, ο αντισυνταγματάρχης Χούμπερ λέει ότι αποστολές, όπως εκείνη στη Ρούκλα, είναι η σημαντικότερη αλλαγή που έχει δει. «Μόλις άρχιζαν όταν είχα καταταγεί» είπε.
Μετά τις περικοπές αμυντικών δαπανών που έφερε το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, η κρίση της Ουκρανίας το 2014 προκάλεσε μια στροφή 180 μοιρών στη Γερμανία. Σημειώθηκε η πρώτη αύξηση έπειτα από 25 χρόνια, καθώς το Βερολίνο αναθεώρησε τον κίνδυνο της ρωσικής απειλής. Αλλά αυτή η αύξηση γίνεται σταδιακά. Ο εφετινός προϋπολογισμός για την άμυνα είναι αυξημένος κατά 8% σε σχέση με το 2016. Όμως το σχέδιο προϋπολογισμού για το 2018 προβλέπει περαιτέρω αύξηση μόνο 4%. Καθώς η οικονομία αναπτύσσεται, το μερίδιο των αμυντικών δαπανών επί του ΑΕΠ θα μπορούσε να μειωθεί, με αποτέλεσμα το Βερολίνο να μην φτάσει στον στόχο του 2%. Μια δημοσκόπηση του ινστιτούτου Forsa έδειξε εφέτος ότι η πλειονότητα των Γερμανών εξακολουθεί να αντιτίθεται στην αύξηση των αμυντικών δαπανών.
Περιμένοντας τις εκλογές
Πολλά εξαρτώνται από τις βουλευτικές εκλογές του Σεπτεμβρίου. Η συμμαχία CDU-CSU (Χριστιανοδημοκρατών - Χριστιανοκοινωνιστών) της κυρίας Μέρκελ αντιμετωπίζει τη σημαντική πρόκληση των Σοσιαλδημοκρατών, των νυν κυβερνητικών εταίρων της οι οποίοι είναι περισσότεροι επιφυλακτικοί απέναντι στην αύξηση των αμυντικών δαπανών. Ο Σοσιαλδημοκράτης υπουργός Εξωτερικών Ζίγκμαρ Γκάμπριελ δήλωσε τον περασμένο μήνα σε σύνοδο του ΝΑΤΟ ότι ο στόχος του 2% «ορίστηκε ως κατευθυντήρια γραμμή όχι ως ποδοσφαιρικό τέρμα».
Εξαιτίας, εν μέρει, των ανησυχιών των Ευρωπαίων γειτόνων για μια πανίσχυρη Γερμανία, το Βερολίνο θέλει να αυξηθεί η αμυντική συνεργασία σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδιαίτερα με τη Γαλλία, και αυτό θα είναι ευκολότερο όταν φύγει από την Ε.Ε. η Βρετανία, η οποία αντιδρούσε συχνά στα κοινά ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα. Αλλά αναλυτές εκτιμούν ότι θα χρειαστεί χρόνος για να έχουν τα ευρωπαϊκά αμυντικά σχέδια τα αποτελέσματα που απαιτεί ο κύριος Τραμπ.
Ο Χανς Πίτερ Μπαρτέλς, επικεφαλής της γερμανικής κοινοβουλευτικής επιτροπής για τις ένοπλες δυνάμεις, λέει ότι ένα αποδυναμωμένο υπουργείο Άμυνας δεν έχει τα μέσα για να επεκταθεί. Η προσφορά για εργασία είναι μικρή και η Γερμανία δεν μπορεί να στελεχώσει τις 170.000 θέσεις στρατιωτών που προβλέπονται για τις ένοπλες δυνάμεις, χωρίς να υπολογίζονται ακόμα 12.000 που θα πρέπει να προσληφθούν μέχρι το 2014, προσθέτει.
Η υπουργός Άμυνας Ούρσουλα φον Ντερ Λέιεν αγωνίζεται να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις στα προγράμματα εξοπλισμού. Μια κοινοβουλευτική έρευνα που έγινε το 2014 διαπίστωσε ότι σε επιχειρησιακή λειτουργία βρίσκονταν μόνο 41 από τα 190 ελικόπτερα, 42 από τα 109 πολεμικά αεροπλάνα Eurofighter Typhoon και 280 από τα 406 τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού Marder.
