Βασική “διάταξη” στον μηχανισμό διατήρησης των λεπτών ισορροπιών του παγκόσμιου συστήματος και ντε φάκτο θεμελιώδης σχέση που κρατάει σε λειτουργία τη μηχανή της παγκόσμιας οικονομίας -οι “αρρυθμίες” της οποίας συνεχίζονται- η πολύπλευρη και πολυσήμαντη σχέση ΗΠΑ - Κίνας έχει περάσει εδώ και κάποιο καιρό σε μια νέα φάση.
Τα επίσημα “εγκαίνιά” της έγιναν μόλις χθες -με κάθε... “επισημότητα”- από τους ηγέτες των δύο χωρών Ντόναλντ Τραμπ και Σι Τζιπίνγκ κατά την πρώτη επίσημη συνάντησή τους, η οποία έγινε -πού αλλού;- στη χλιδάτη βίλα του μεγιστάνα προέδρου στο Μαρ-α-Λάγκο της ειδυλλιακής Φλόριντα.
Κανείς δεν ξέρει σε ποια από τις συνολικά 58 (!) κρεβατοκάμαρες της μοναδικής έπαυλης κοιμήθηκε το ζεύγος Σι -πάντως ο Κινέζος πρόεδρος εξέφρασε την επιθυμία να κοιμηθεί σε ένα απλό ξενοδοχείο- ούτε επίσης αν ο ίδιος έπαιξε γκολφ με τον Αμερικανό ομόλογό του, όπως συνηθίζεται. Το βέβαιο είναι πως η επιχείρηση αναζήτησης κοινού τόπου και κοινής γλώσσας συνεννόησης ανάμεσα στους δύο άσπονδους εταίρους δεν διεξάγεται υπό ιδανικές συνθήκες και δεν είναι εύκολη. Άλλωστε, ο πρόεδρος “τουιτάρισε” την περασμένη εβδομάδα ότι η συνάντησή με τον Κινέζο ομόλογό του “θα είναι πολύ δύσκολη”...
Από τη στατικότητα στην “κινητικότητα”
Η ανάδειξη του Τραμπ στην αμερικανική προεδρία μετέβαλε τη μέχρι πρότινος σχετική στατικότητα των σινο-αμερικανικών σχέσεων μετατοπίζοντας το επίκεντρό τους σε ένα περισσότερο συγκρουσιακό και διεκδικητικό από πλευράς ΗΠΑ πολιτικοδιπλωματικό παιχνίδι. Ωστόσο, για την ώρα, τα ποιοτικά χαρακτηριστικά αυτής της πολυεπίπεδης σχέσης την οποία εγκαινίασε το δίδυμο Νίξον - Κίσινγκερ το 1972, δεν έχουν ουσιαστικά διαφοροποιηθεί.
Το ερώτημα είναι κατά πόσον η ερειστική, λαϊκίστικη ρητορική του Τραμπ, οι υπερφίαλες διακηρύξεις του για το πέπλο προστασίας που θέλει να απλώσει πάνω από την οικονομία και το εμπόριο της Αμερικής και η ενοχοποίηση της Κίνας για τα αμερικανικά οικονομικά προβλήματα μπορούν να εξελιχθούν σε κάτι περισσότερο από πολιτικό θέατρο και να πλήξουν σοβαρά τις σχέσεις των δυο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου.
Και οι δύο “παίκτες” κρατούν πάντως έναν άσο στο μανίκι. Γνωρίζοντας σε ποια φάση της παρτίδας θα τον ρίξουν στο τραπέζι, μπορούν να ελπίζουν σε μια ισοπαλία -τουλάχιστον στα ζητήματα της στρατηγικής σφαίρας. Για τον Τραμπ το χαρτί αυτό είναι η Βόρεια Κορέα, για τον Σι η Ταϊβάν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος πιέζει το Πεκίνο να αναλάβει ενεργότερο ρόλο στη "χαλιναγώγηση” του απρόβλεπτου, στρατιωτικά αναβαθμισμένου και διπλωματικά “ανεξέλεγκτου” παράγοντα της κορεατικής χερσονήσου, που “τρομοκρατεί” τους πιστούς συμμάχους της Ουάσιγκτον στη νοτιοανατολική Ασία, τη Νότια Κορέα και την Ιαπωνία.
Ο νέος ένοικος του Λευκού Οίκου διατείνεται ότι οι Κινέζοι δεν προσπαθούν όσο θα έπρεπε για να “χαλιναγωγήσουν” το καθεστώς του Κιμ Γιονγκ Ουν και μάλιστα, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες διαρρέουν ότι πολλά από τα “σύνεργα” που χρησιμοποιούν οι Βορειοκορεάτες στην κατασκευή βαλλιστικών πυραύλων προέρχονται από την Κίνα.
Διελκυστίνδα
Υπενθυμίζεται ότι πριν από μερικές ημέρες ο αρχηγός του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Ρεξ Τίλερσον είχε προειδοποιήσει το Πεκίνο πως, αν δεν τραβήξει το αυτί του Κιμ για τις συνεχιζόμενες πυραυλικές δοκιμές του, οι ΗΠΑ θα δράσουν μονομερώς.
Κλειδί για τη στάση των Κινέζων στο ζήτημα αυτό αποτελεί σίγουρα η αμερικανική δέσμευση για τον σεβασμό του “δόγματος” της μίας και μοναδικής Κίνας και η διακοπή κάθε “φλερτ” της Ουάσιγκτον με την Ταϊπέι. Σημειωτέον ότι ένα από τα πρώτα τηλεφωνήματα του Τραμπ από τον Λευκό Οίκο σε ξένους ηγέτες ήταν κι εκείνο προς την πρόεδρο της Ταϊβάν Τσάι Ινγκ Ουέν, το οποίο έκανε έξαλλους τους Κινέζους, που πρώτη φορά από το 1979 είδαν Αμερικανό πρόεδρο να παραβιάζει το “δόγμα” τους.
Όσον αφορά το άλλο μεγάλο αγκάθι στις σχέσεις Ουάσιγκτον - Πεκίνου, τις οικονομικές σχέσεις και τις εμπορικές ανταλλαγές, κανείς επίσης δεν ξέρει αν η πρόσφατη εντολή του Τραμπ στους ανθρώπους του να κάνουν φύλο και φτερό τα κατάστιχα με το εμπορικό έλλειμμα ΗΠΑ - Κίνας, ύψους άνω των 340 δισ. δολαρίων, δεν είναι ένα ακόμη φραστικό, “θεαματικό” πυροτέχνημα.
Στην περίπτωση πάντως που δεν είναι, οι Κινέζοι πήγαν στη Φλόριντα επαρκώς προετοιμασμένοι για να ηρεμήσουν τον πρόεδρο. Έχουν στις βαλίτσες τους πλάνο για ένα μεγάλο μερίδιο κινεζικών επενδύσεων στην Αμερική στο πλαίσιο του σχεδίου Τραμπ για δημόσια έργα και αναβάθμιση υποδομών, αλλά και της δικής τους εκστρατείας για αύξηση των άμεσων κινεζικών επενδύσεων στο εξωτερικό.
Η μηχανή... ξεχαρβαλώθηκε
Μπορεί ο πρόεδρος να λέει ότι η “ομάδα (του) δουλεύει σαν καλοκουρδισμένη μηχανή”, αλλά τα γεγονότα έχουν βαλθεί να τον διαψεύσουν. Χθες η συνοχή του “τιμ Τραμπ” δέχθηκε ένα ακόμη πλήγμα γοήτρου, εντείνοντας την εικόνα του εσωτερικού “μπάχαλου”, με την ξαφνική απόφαση του προέδρου της Επιτροπής Πληροφοριών της Βουλής Ντέιβιντ Νούνες να αποχωρήσει “προσωρινά” από την εξεταστική επιτροπή για την υποτιθέμενη ανάμειξη της Ρωσίας στις αμερικανικές προεδρικές εκλογές.
Ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής είπε ότι η αποχώρησή του συνδέεται με “αριστερούς ακτιβιστές”, αναφερόμενος προφανώς στο γεγονός ότι έχει μπει στο στόχαστρο της Επιτροπής Δεοντολογίας του σώματος. Στην ανακοίνωση “αυτοεξαίρεσής” του από την έρευνα χαρακτήρισε "εντελώς ψευδείς και πολιτικά υποκινούμενες" τις κατηγορίες ότι αποκάλυψε απόρρητες πληροφορίες χωρίς να έχει την άδεια για κάτι τέτοιο.
ΝΙΚΟΣ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ
