Ένα νέο πλήγμα στον τουρκικό τουρισμό, που μάλλον αιφνιδίασε την Άγκυρα, επιφύλαξε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ την παραμονή της επίσκεψης του υπουργού Εξωτερικών Ρεξ Τίλερσον στην Τουρκία και των κρίσιμων συνομιλιών που θα έχει με τον πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν εφ όλης της ύλης των διμερών σχέσεων και των εξελίξεων στην ευρύτερη περιοχή. Μόνο συμπτωματική δεν είναι εξάλλου η σύλληψη Τούρκου μεγαλοτραπεζίτη στις ΗΠΑ ούτε η αποκάλυψη για ένα "ύποπτο" τηλεφώνημα που έγινε από το αμερικανικό προξενείο της Κωνσταντινούπολης προς έναν από τους καταζητούμενους εγκέφαλους του πραξικοπήματος του Ιουλίου.
Με την ταξιδωτική οδηγία που εξέδωσε χθες το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ειδοποιούνται οι Αμερικανοί πολίτες για τον αυξημένο κίνδυνο που διατρέχουν να πέσουν θύματα τρομοκρατικής επίθεσης σε τουριστικά αξιοθέατα, τόπους λατρείας, μέσα μαζικής μεταφοράς, λιμάνια, αεροδρόμια και νυχτερινά κέντρα διασκέδασης. Η αμερικανική προειδοποίηση σημειώθηκε ενώ η τουρκική οικονομία κατρακυλά εξαιτίας της μεγάλης πτώσης του τουρισμού και της πολιτικής αβεβαιότητας ενόψει του συνταγματικού δημοψηφίσματος.
Προχθές εξάλλου ο ανώτατος διοικητής των δυνάμεων του NATO στην Ευρώπη στρατηγός Κέρτις Σκαπαρότι δήλωσε σε επιτροπή του Κογκρέσου ότι υπάρχει ανησυχία για την Τουρκία "με δεδομένη την εκτροπή προς την απολυταρχία".
Ο τραπεζίτης και ο υιός Ερντογάν
Το τεταμένο κλίμα επιβαρύνει εξάλλου η σύλληψη στη Νέα Υόρκη του αντιπροέδρου της μεγάλης τουρκικής τράπεζας Halkbank Μεχμέτ Χακάν Ατίλα, ο οποίος κατηγορείται από την αμερικανική δικαιοσύνη για εμπλοκή σε υπόθεση συναλλαγών με το Ιράν κατά παράβαση του αμερικανικού εμπάργκο. Η Halkbank είναι η μεγαλύτερη κρατική τράπεζα της Τουρκίας και ελέγχεται από το περιβάλλον Ερντογάν. Για την ίδια υπόθεση κρατείται στις ΗΠΑ από τον Μάρτιο του 2016 ο Τουρκοϊρανός επιχειρηματίας Ριζά Ζαράμπ, ο οποίος εμπλέκεται επίσης στο σκάνδαλο δωροδοκίας τεσσάρων υπουργών του Ταγίπ Ερντογάν που συγκλόνισε την Τουρκία το 2013.
Οι υπουργοί παραιτήθηκαν, ενώ η υπόθεση -στην οποία ενεπλάκη και το όνομα του υιού Ερντογάν, Μπιλάλ, μέσω τηλεφωνικών υποκλοπών- μπήκε τελικά στο αρχείο και ήταν ένα από τα βασικά σημεία σύγκρουσης του τότε πρωθυπουργού Ερντογάν με τον πρώην συνεργάτη του ιεροκήρυκα Φετουλάχ Γκιουλέν (τον φερόμενο ως αρχηγό της απόπειρας πραξικοπήματος που ζει στις ΗΠΑ και του οποίου την έκδοση απαιτεί η τουρκική κυβέρνηση).
Οι Τούρκοι εισαγγελείς και οι αξιωματικοί της ασφάλειας που συμμετείχαν στην έρευνα για το σκάνδαλο δωροδοκίας έχουν απομακρυνθεί από τις θέσεις τους. Οι αμερικανικές αρχές ερευνούν ένα πολύπλοκο δίκτυο εταιρειών και συναλλαγές πολλών εκατομμυρίων δολαρίων που παρέκαμπταν τις κυρώσεις εναντίον της Τεχεράνης.
Το τηλεφώνημα στον πραξικοπηματία
Μετά από δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου η αμερικανική πρεσβεία επιβεβαίωσε χθες με ανακοίνωσή της ότι, έξι ημέρες μετά από την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος, είχε γίνει τηλεφωνική κλήση από το αμερικανικό προξενείο της Κωνσταντινούπολης στον αριθμό του καταζητούμενου Αντίλ Οκσούζ, του αποκαλούμενου "ιμάμη της αεροπορίας" του δικτύου Γκιουλέν και λέκτορα της ισλαμικής θεολογίας.
Οι Αμερικανοί υποστηρίζουν ότι το τηλεφώνημα έγινε στις 21 Ιουλίου προκειμένου να ενημερωθεί ο Οκσούζ ότι ακυρώθηκε η βίζα του, στο πλαίσιο της συνεργασίας με τις τουρκικές αρχές ώστε να αποτραπεί η έξοδος του υπόπτου από τη χώρα.
Η αμερικανική νομοθεσία προβλέπει ότι ενημερώνεται ο κάτοχος της βίζας για την ακύρωσή της, σημειώνεται στην ανακοίνωση της αμερικανικής πρεσβείας, χωρίς να διευκρινίζεται όμως αν κάποιος διπλωμάτης ή μέλος του προσωπικού κατάφερε να μιλήσει με τον Οκσούζ. Σημειώνεται ότι ο Οκσούζ είχε συλληφθεί αμέσως μετά την απόπειρα πραξικοπήματος, αλλά αφέθηκε ελεύθερος τις επόμενες ημέρες υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες.
Το ταξίδι Τίλερσον στη Μόσχα
Επόμενος σταθμός του Τίλερσον είναι οι Βρυξέλλες γιια την αυριανή σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ, ενώ προγραμματίζεται το πρώτο ταξίδι του νέου ΥΠΕΞ των ΗΠΑ στη Ρωσία. Το πρακτορείο Reuters, επικαλούμενο αξιωματούχους που τήρησαν την ανωνυμία τους, μετέδωσε χθες ότι ο Τίλερσον ενδέχεται να επισκεφθεί τη Μόσχα στις 12 Απριλίου για συνομιλίες με τον Ρώσο ομόλογό του Λαβρόφ και με τον πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.
Η διαρροή της ημερομηνίας του ταξιδιού προκάλεσε πάντως τη δυσαρέσκεια της ρωσικής πλευράς. Η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα εξέφρασε την έκπληξή της για τις "συνεχείς διαρροές ευαίσθητων πληροφοριών εκ μέρους της Ουάσιγκτον". Από την πλευρά του ο Αμερικανός πρεσβευτής στη Μόσχα δήλωσε ότι δεν έχει οριστικοποιηθεί ακόμα το πρόγραμμα της επίσκεψης του Τίλερσον στη Ρωσία.
