Είναι οργανισμοί, ιδρύματα, αποταμιευτικές δομές, όχι μόνο επιχειρήσεις με τη στενή έννοια του όρου. Υπάρχουν εκεί για να χρηματοδοτούν την πραγματική οικονομία, τις επιχειρήσεις, τα νοικοκυριά, τις καινοτομίες. Βρέθηκαν στο μάτι του κυκλώνα πριν από μερικά χρόνια κατά την περίφημη "κρίση χρέους" στην Ευρωζώνη. Για την έμμεση διάσωσή τους από τις κυβερνήσεις των χωρών τους, άλλες χώρες φορτώθηκαν με νέα χρέη και δυσβάσταχτα μέτρα λιτότητας, που οδήγησαν τις κοινωνίες τους σε ανθρωπιστική κρίση και απαξίωσαν το ευρωπαϊκό όραμα στη συλλογική συνείδηση. Σήμερα, έρχεται στο φως ο τρόπος με τον όποιο λειτουργούν στην πραγματικότητα μερικές από τις μεγαλύτερες τράπεζες της Ευρώπης. Φυγάδευση κερδών, υποφορολόγηση, φοροπρονόμια, είναι μερικές από τις πιο συνηθισμένες πρακτικές τους.
Οι είκοσι μεγαλύτερες τράπεζες της Ευρώπης "φυγαδεύουν" το ένα τέταρτο των κερδών τους σε φορολογικούς παραδείσους -ιδιαίτερα στο Λουξεμβούργο, το Χονγκ Κονγκ και στην Ιρλανδία-, δηλώνουν σε εξωχώριες θυγατρικές το 26% των κερδών τους, δηλαδή 25 δισ. για το 2015, παρά το ότι μόνον το 12% του κύκλου εργασιών τους και το 7% των υπαλλήλων τους βρίσκεται εκεί!
Η έρευνα που υπογράφουν από κοινού η βρετανική ΜΚΟ Oxfam και το δίκτυο Fair Finance Guide International με τίτλο "Ανοίγοντας τα θησαυροφυλάκια: Η χρήση των φορολογικών παραδείσων από τις μεγαλύτερες τράπεζες της Ευρώπης" ρίχνει ένα αμυδρό φως στα σκοτεινά, δαιδαλώδη, νομότυπα τούνελ διαφυγής του πλούτου. Οι ευρωπαϊκές τράπεζες που μπαίνουν στο μικροσκόπιο της Oxfam είναι οι βρετανικές HSBC, Barclays, RBS, Lloyds και Standard Charter, οι γαλλικές BNP Paribas, Crédit Agricole, Société Générale, BPCE και Crédit Mutuel-CIC, οι γερμανικές Deutsche Bank, Commerzbank και IPEX, οι ολλανδικές ING Group και Rabobank, οι ιταλικές UniCredit και Intesa Sanpaolo, οι ισπανικές Santander και BBVA και η σουηδική Nordea. Τα στοιχεία είναι πράγματι αποκαλυπτικά.
Ρεκόρ παραγωγικότητας
Οι θυγατρικές των τραπεζών σε φορολογικούς παραδείσους είναι κατά μέσο όρο δύο φορές πιο επικερδείς απ' εκείνες οπουδήποτε αλλού στον κόσμο! Για κάθε 100 ευρώ δραστηριότητας στους φοροπαραδείσους, το κέρδος των τραπεζών είναι 42 ευρώ, όταν ο παγκόσμιος μέσος όρος είναι μόλις 19. Οι τραπεζικοί υπάλληλοι εκεί είναι επίσης τέσσερις φορές πιο παραγωγικοί απ' ό,τι οι συναδέλφοί τους σε άλλες χώρες! Το μέσο ετήσιο κέρδος που δημιουργεί ένας τραπεζοϋπάλληλος σε φορολογικό παράδεισο ανέρχεται σε 171.000 ευρώ (!), όταν αλλού στον κόσμο το ποσό αυτό δεν ξεπερνά τις 45.000.
Το 2015, οι ευρωπαϊκές τράπεζες δήλωσαν κέρδη τουλάχιστον 628 εκατομμυρίων ευρώ σε φορολογικούς παραδείσους αν και δεν απασχολούσαν ούτε έναν υπάλληλο σ' αυτούς. Για παράδειγμα, η γαλλική BNP Paribas ενέγραψε στον ισολογισμό της αφορολόγητα κέρδη 134 εκατομμυρίων ευρώ στα νησιά Κέιμαν δίχως να απασχολεί καθόλου προσωπικό εκεί. Τέσσερις γαλλικές τράπεζες δήλωσαν κέρδη 174 εκατομμυρίων ευρώ στα Κανάρια Νησιά δίχως να έχουν κανέναν υπάλληλο εκεί...
Ακόμη ένα "κολπάκι" που έφερε στο φως η έρευνα είναι και το εξής: Την ώρα που οι τράπεζες δηλώνουν ζημιές στις χώρες όπου δραστηριοποιούνται, ακόμα και στις πιο μεγάλες, δηλώνουν κέρδη στους φοροπαραδείσους! Η Deutsche Bank π.χ., εμφάνισε χαμηλά κέρδη ή απώλειες σε πολλές μεγάλες αγορές στη διάρκεια του 2015, ενώ ταυτόχρονα "προώθησε" κέρδη 2 δισ. ευρώ σε φοροπαραδείσους.
Λουξεμβούργο και Ιρλανδία είναι οι αγαπημένοι προορισμοί παρκαρίσματος των κερδών των ευρωτραπεζών. Το 29% των κερδών του κλάδου που διέφυγαν εκτός εθνικών φορολογικών συστημάτων το 2015 κατέληξαν στις δύο αυτές χώρες - μέλη της Ε.Ε. Μόνο στο Λουξεμβούργο, οι 20 μεγαλύτερες τράπεζες της Ευρώπης “πάρκαραν” το 2015 καθαρά κέρδη ύψους 4,9 δισ. ευρώ, περισσότερα δηλαδή απ’ όσα ενέγραψαν αθροιστικά στους ισολογισμούς τους στο Ηνωμένο Βασίλειο, στη Σουηδία και στη Γερμανία! Οι πέντε μεγαλύτερες γαλλικές τράπεζες -BNP Paribas, BPCE, Crédit Agricole, Crédit Mutuel-CIC και Société Générale- δήλωσαν 5,5 δισ. ευρώ κέρδη σε φορολογικούς παραδείσους.
Φοροπρονόμια
Κατά κανόνα, οι τράπεζες πληρώνουν ελάχιστο ή καθόλου φόρο για τα κέρδη που δηλώνουν "εκτός έδρας". Χαρακτηριστικά, δεν κατέβαλαν ούτε ένα ευρώ φόρου για κέρδη ύψους 338 εκατ. ευρώ που ενέγραψαν το 2015 σε επτά φορολογικούς παραδείσους ανά τον κόσμο. Στην Ιρλανδία, οι ευρωπαϊκές τράπεζες φορολογούνται με μόλις 6%, το μισό δηλαδή του ισχύοντος συντελεστή εταιρικής φορολογίας στη χώρα. Μάλιστα, για τρεις από αυτές (Barclays, RBS and Crédit Agricole) φαίνεται πως ισχύει ειδικό καθεστώς, καθώς φορολογούνται με μόλις 2%. Στην Ιρλανδία επίσης, πέντε τράπεζες -η βρετανική RBS, η γαλλική Société Générale, η ιταλική UniCredit και οι ισπανικές Santander και BBVA- εμφάνισαν αποδοτικότητα άνω του 100% και τα κέρδη τους ήταν μεγαλύτερα από τον κύκλο εργασιών τους! Σημειωτέον ότι ο πρόεδρος της BBVA, της δεύτερης μεγαλύτερης τράπεζας της Ισπανίας, Φρανσίσκο Γκονζάλεθ είχε δηλώσει πριν από μερικούς μήνες πως τα μηδενικά επιτόκια της ΕΚΤ "σκοτώνουν" τις τράπεζες της Ευρώπης...
"Αυτή η εξωφρενική χρήση των φορολογικών παραδείσων επιτρέπει στις τράπεζες να μεταθέτουν τεχνητά τα κέρδη τους προκειμένου να μειώνουν τη φορολογική επιβάρυνσή τους, να διευκολύνουν τη φοροδιαφυγή των πελατών τους ή να παρακάμπτουν τις κανονιστικές υποχρεώσεις τους" υπογραμμίζει η Oxfam. Τα στοιχεία "δείχνουν το εύρος του προβλήματος και την πλήρη ατιμωρησία που περιβάλλει τις πρακτικές των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών τραπεζών στους φορολογικούς παραδείσους" σχολίασε από την πλευρά της η Μανόν Ομπρί, από τους συντάκτες της έρευνας.
