Ο 85χρονος Ραούλ Κάστρο έχει προαναγγείλει την αποχώρησή του από την εξουσία σε δύο χρόνια. Με δεδομένο ότι η γενιά των ανταρτών της Σιέρα Μαέστρα έχει πλέον σχεδόν αποδεκατιστεί, είναι βέβαιο ότι μια νέα σειρά στελεχών θα κληθεί πολύ σύντομα να πάρει στα χέρια της την τύχη της Κούβας. Ποιοι μπορεί να είναι αυτοί;
Πριν από πέντε χρόνια ο Ραούλ Κάστρο παραδεχόταν από το βήμα του 6ου συνεδρίου του Κουβανικού Κομμουνιστικού Κόμματος ότι δεν υπήρχαν "ώριμοι αντικαταστάτες με επαρκή εμπειρία για να αναλάβουν βασικές θέσεις στη χώρα". Για να αλλάξει αυτή την κατάσταση, ο πρόεδρος της Κούβας έθεσε ως ανώτατο όριο δύο πενταετείς θητείες για κάθε κρατικό αξίωμα και ανακοίνωσε την αποχώρησή του από την κυβέρνηση το 2018 προκειμένου να ανοίξει τον δρόμο στη νέα γενιά.
Μέχρι σήμερα πάντως οι σχέσεις του με τα νεότερα στελέχη του κουβανικού Κ.Κ. ήταν κάθε άλλο παρά ομαλές. Είναι χαρακτηριστικό ότι, αναλαμβάνοντας την εξουσία, ο Ραούλ Κάστρο προχώρησε σε ριζικό ανασχηματισμό της κυβέρνησης. Έναν ανασχηματισμό που συνοδεύτηκε από την αποχώρηση οκτώ υπουργών, οι περισσότεροι από τους οποίους εκπροσωπούσαν τη νέα γενιά και είχαν προσωπικά επιλεγεί από τον Φιντέλ Κάστρο.
Μέχρι εκείνη τη στιγμή όλα έδειχναν ότι ο πρώην αντιπρόεδρος Κάρλος Λάγκε, υπεύθυνος για το πρόγραμμα οικονομικών μεταρρυθμίσεων της δεκαετίας του 1990 και ο πρώην υπουργός Εξωτερικών, Φελίπε Πέρες Ρόκε, ο οποίος είχε διατελέσει για χρόνια προσωπικός γραμματέας του Φιντέλ ήταν εκείνοι που συγκέντρωναν τις περισσότερες πιθανότητες να ηγηθούν της Κούβας του 21ου αιώνα.
Η απόσυρσή τους από το προσκήνιο έγινε όμως με τρόπο μάλλον ατιμωτικό. "Το μέλι της εξουσίας ξύπνησε σε αυτούς φιλοδοξίες που τους οδήγησαν σε έναν αναξιοπρεπή ρόλο. Ο εξωτερικός εχθρός ήταν γεμάτος προσδοκίες γι' αυτούς" έγραψε για την αποπομπή τους στην Granma εκείνης της εποχής ο Ραούλ Κάστρο.
Από το 2008 μέχρι σήμερα ο Ραούλ άλλαξε το 80% του κυβερνητικού σχήματος και του στρατού απομακρύνοντας έτσι τους περισσότερους εκπροσώπους των νεότερων γενεών που προωθούσε μέχρι τότε ο αδελφός του. Τη θέση τους κατέλαβαν μια σειρά στενοί συνεργάτες του ίδιου. Άτομα όπως ο στρατηγός Αλβάρο Λόπες Μιέρα, υφυπουργός Άμυνας και δεξί χέρι του σημερινού προέδρου της Κούβας.
Εξίσου σημαντικό ρόλο στην κυβέρνηση του Ραούλ Κάστρο παίζει και ο Μιγκέλ Ντίας Κανέλ, που ορίστηκε αντιπρόεδρος της κυβέρνησης το 2013. Ο υπουργός Οικονομίας Μαρίνο Μουρίγιο αποτελεί και αυτός ένα από τα πιο προβεβλημένα στελέχη της νέας γενιάς, καθώς είναι εκείνος που καλείται να υλοποιήσει το άνοιγμα της κουβανικής οικονομίας στις διεθνείς αγορές μετά την ομαλοποίηση των σχέσεων με την Ουάσιγκτον.
Σημαντικό ρόλο στην οικονομία και τις επιχειρήσεις παίζει και ο στρατηγός Λουίς Αλμπέρτο Ροντρίγκες Λόπες - Καγιέχα, ο οποίος διευθύνει την αμυντική βιομηχανία. Ο στρατός παραμένει άλλωστε ένας θεσμός με καθοριστική ισχύ που κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει. "Κανείς δεν είναι σε θέση να εφαρμόσει νέες πολιτικές στις οποίες θα αντιτίθεται η πειθαρχημένη και ενιαία στρατιωτική ηγεσία" σημειώνει στην ισπανική εφημερίδα "El Pais" o Αμερικανός αναλυτής Μπράιαν Λατέλ.
Καθώς ο Φιντέλ Κάστρο είχε αποχωρήσει από την εξουσία εδώ και χρόνια, ο θάνατός του πολύ δύσκολα θα αποτελέσει αποσταθεροποιητικό παράγοντα. Μπορεί όμως να επιταχύνει την πορεία των μεταρρυθμίσεων, σε μια κατεύθυνση μάλιστα που δεν επιθυμούσε ο ιστορικός ηγέτης της κουβανικής επανάστασης. Και φυσικά ο νεοεκλεγείς πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αποτελεί τον άγνωστο Χ της συγκεκριμένης εξίσωσης.
