Του Edward Luce
Θυμάστε που ο Τραμπ έλεγε «μόνο εγώ μπορώ να το φτιάξω»; Φαίνεται ότι θα χρειαστεί βοήθεια. Αυτά είναι τα καλά νέα. Οι σύμβουλοι του Τραμπ οδηγούν τον νεοεκλεγέντα πρόεδρο να πάρει αποστάσεις από ορισμένες από τις πλέον υπερβολικές υποσχέσεις του, όπως, για παράδειγμα, ότι θα αναγκάσει το Μεξικό να πληρώσει για τον τοίχο στα σύνορα. Ο λόγος είναι ότι η ομάδα του κυρίου Τραμπ κυριαρχείται ήδη από τα ειδικά συμφέροντα στα οποία θα έβαζε τέλος όπως είχε υποσχΡθεί. Έχοντας υποσχεθεί μια επιθετική εξαγορά, ο λαϊκιστής εκτός συστήματος βρίσκεται περιτοιχισμένος από ανθρώπους του συστήματος. Η Ουάσιγκτον στρώνει το κόκκινο χαλί για τον κύριο Τραμπ. Δεν φαίνεται ούτε ένα δικράνι στον ορίζοντα (σ.σ.: ειρωνική αναφορά στον χαρακτήρα του ακροδεξιού κινήματος υπέρ του Τραμπ σε αγροτικές περιοχές).
Δύο είναι οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζει κάθε λαϊκιστής που εκλέγεται. Ο πρώτος είναι ότι αδυνατεί να υλοποιήσεις τις περισσότερες από τις υποσχέσεις του. Ο κύριος Τραμπ είναι λαϊκιστής με ξυλοπόδαρα. Υποσχέθηκε ότι "θα κάνει την Αμερική μεγάλη ξανά", ότι «θα αποξηράνει τον βάλτο» της διαφθοράς και θα αναστήσει τον ξεχασμένο Αμερικανό εργάτη. Δεν μπορεί να ικανοποιήσει αυτού του είδους τις προσδοκίες. Ο δεύτερος είναι ότι οι λαϊκιστές εκτός συστήματος δεν έχουν εμπειρία στη διακυβέρνηση. Άρα πρέπει να στηριχτούν σε εκείνους που έχουν, σε ανθρώπους που μπορούν να συντάξουν νόμους, να σχεδιάσουν κανονισμούς, να εκδώσουν διατάγματα και ούτω καθεξής. Αυτοί οι άνθρωποι προτιμούν να παραμένουν τα πράγματα όπως είναι. Μια εβδομάδα μετά την εκπληκτική νίκη του, ο κύριος Τραμπ έχει ήδη αποδεχθεί και τις δύο πραγματικότητες.
Προσοχή στον λαϊκιστή που κακοποιείται από την πραγματικότητα. Όταν ο λαός καταλαβαίνει ότι ο υπέρμαχός του δεν έχει μαγικές δυνάμεις, είναι σαν να μετανοεί για κάτι που αγόρασε. Σε αυτό το σημείο (ο λαϊκιστής) πρέπει να βρει τρόπους για να αναζωπυρώσει τη λαϊκή υποστήριξη. Στην περίπτωση του κυρίου Τραμπ αυτό αποτελεί μια πολύ ανησυχητική προοπτική. Προς το παρόν όμως βρισκόμαστε στην πρώτη φάση των οδηγιών χρήσης του λαϊκισμού.
Στη μεταβατική ομάδα του κυρίου Τραμπ επικεφαλής θα είναι ο Μάικ Πενς, ο νεοεκλεγείς αντιπρόεδρος και ένας από τους πλέον έμπειρους λειτουργούς της Ουάσιγκτον. Ο κύριος Πενς θεωρείται ήδη ως ισχυρός -σχεδόν πρωθυπουργός- όπως η μούχλα του Ντικ Τσένεϊ στον Τζορτζ Μπους κατά την πρώτη θητεία του. Θα επιβλέψει την πλήρωση περίπου 4.000 θέσεων (σ.σ.: που συνδέονται με τη νέα κυβέρνηση). Μερικοί από αυτούς τους διορισμούς -όπως του Ρούντι Τζουλιάνι, του Μπεν Κάρσον και πιθανώς της Σάρα Πέιλιν- ταιριάζουν στη λογική του Τραμπ. Αλλά οι περισσότεροι θα είναι έμπειρα χέρια της Ουάσιγκτον.
Οι σπόροι της σπασμωδικής αντίδρασης του κυρίου Τραμπ έχουν ήδη σπαρθεί. Η θεώρηση για τον κόσμο που έχει ο κύριος Πενς ως συντηρητικός που υποστηρίζει το μικρό κράτος δεν ταιριάζουν με τον λαϊκιστικό εθνικισμό του κυρίου Τραμπ. Το ίδιο ισχύει και για το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα στο Κογκρέσο. Αλλά τα οράματά τους για τα δημόσια οικονομικά επικαλύπτονται. Ο κύριος Τραμπ θέλει να μειώσει δραστικά τη φορολόγηση εταιρειών και ιδιωτών. Θέλει επίσης να να καταργήσει τον φόρο κληρονομιάς, τον οποίο πληρώνουν μόνο οι πλουσιότεροι Αμερικανοί. Αυτά είναι τα πιθανότερα τμήματα της ατζέντας του που θα περάσουν. Το μόνο που θα κάνουν θα είναι να επιδεινώσουν την εισοδηματική ανισότητα που συνέβαλε στη σαρωτική νίκη του κυρίου Τραμπ. Το ίδιο θα προκληθεί από την κατάργηση του Obamacare, το οποίο προσέφερε δίχτυ ασφάλισης σε 20 εκατομμύρια Αμερικανούς, ακόμα ένας στόχος στον οποίο συμφωνούν οι Ρεπουμπλικανοί και ο κύριος Τραμπ.
Είναι πολύ νωρίς για να γνωρίζουμε το πλαίσιο αυτών των νομοσχεδίων. Αλλά δεν θα βοηθήσουν πολύ τον «ξεχασμένο Αμερικανό». Οι περικοπές φόρων ίσως να τονώσουν την ανάπτυξη. Αλλά θα κάνουν πλουσιότερους τους πλούσιους Αμερικανούς χωρίς να προσφέρουν σημαντική ανακούφιση σε άλλους. Οι δισεκατομμυριούχοι, όπως ο κύριος Τραμπ, θα είναι οι μεγάλοι κερδισμένοι.
Υπάρχουν επίσης τα άμορφα επιχειρηματικά συμφέροντα του κυρίου Τραμπ. Εδώ βρισκόμαστε σε αχαρτογράφητα νερά. Ο κύριος Τραμπ θα θέσει την αυτοκρατορία του υπό τον έλεγχο ενός «τυφλού καταπιστεύματος», το οποίο θα διοικείται από τα παιδιά του Ιβάνκα, Έρικ και Ντόναλντ Τζούνιορ. Τίποτα δεν είναι τυφλό. Και τα τρία παιδιά του έχουν αναλάβει ηγετικές θέσεις στην ομάδα του κυρίου Πενς, η οποία ασχολείται με τη στελέχωση της κυβέρνησης του πατέρα τους - την ίδια που θα λάβει αποφάσεις για ρυθμιστικά, φορολογικά, εφαρμοστικά μέτρα τα οποία αφορούν την ουσία των επιχειρήσεων Τραμπ. Αυτού του είδους οι συγκρούσεις συμφερόντων δεν θα περάσουν απαρατήρητες από τους αντιπάλους του κυρίου Τραμπ. Αντιμετωπίζει ήδη 75 αστικές αγωγές και το πρώτο δικαστικό δράμα αρχίζει σε δύο εβδομάδες.
Αν ο λαός απογοητευτεί γρήγορα από τον κύριο Τραμπ, θα αμφισβητηθούν όλα όσα κάνει. Η ταχύτητα με την οποία θα έλθει η αντίδραση ίσως να εξαρτηθεί από το πόσο σοβαρά πρότεινε ένα μεγάλο νομοσχέδιο για τις υποδομές. Εάν φτιαχνόταν σωστά, θα μπορούσε να ενισχύσει τη μεσαία Αμερική. Οι περισσότεροι Ρεπουμπλικανοί έχουν εναντιωθεί σθεναρά σε παρόμοιες προτάσεις στο παρελθόν. Εξαρτάται επίσης από το αν ο κύριος Τραμπ θα τηρήσει την υπόσχεσή του να διατηρήσει προνοιακές παροχές, όπως το Medicare και η κοινωνική ασφάλιση, τα οποία θέλουν να κόψουν οι περισσότεροι Ρεπουμπλικανοί. Το μεγαλύτερο μέρος της (εκλογικής) βάσης του Τραμπ εξαρτάται από την κρατική βοήθεια για να τα βγάλει πέρα.
Ο μεσολαβητικός ρόλος του κυρίου Πενς με το Καπιτώλιο θα είναι καθοριστικός. Θα υποκύψει ο κύριος Τραμπ στην ορθόδοξη συντηρητική ατζέντα ή θα επιχειρήσει να λυγίσει την Ουάσιγκτον στο θέλημά του; Η απάντηση είναι: εν μέρει και τα δύο. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι το Κογκρέσο θα υιοθετήσει μια μεγάλη περικοπή στη φορολόγηση. Η έγκριση νομοσχεδίων για δημόσιες δαπάνες θα είναι πολύ πιο δύσκολη. Ο κύριος Τραμπ έχει εμμονή με τα νούμερα της δημοτικότητάς του. Όταν θα πέσουν, θα αρχίσει να νιώθει το λουρί. Ο στενός κύκλος του Τραμπ θα είναι έτοιμος με μια άλλη ατζέντα. Η Μαρίν Λεπέν, η αρχηγός της Ακροδεξιάς και επίδοξη πρόεδρος της Γαλλίας, αποδέχθηκε πρόταση από τον Στίβεν Μπάνον, τον επικεφαλής της εκστρατείας του Τραμπ, «να εργαστούν μαζί». Ο Στιβ Μπάνον (σ.σ.: ο οποίος μέχρι την περασμένη εβδομάδα ήταν διευθυντής της ακροδεξιάς ενημερωτικής ιστοσελίδας Breitbard και τώρα αναλαμβάνει ηγετικό συμβουλευτικό ρόλο στο πλευρό του νέου προέδρου) είναι μια εντελώς διαφορετική φιγούρα από τον κύριο Πενς. Ο κύριος Μπάνον έβαλε το πλαίσιο της προεκλογικής εκστρατείας του κυρίου Τραμπ με τις σκληρές γραμμές, τύπου Λεπέν.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο κόσμος θα πρέπει να προετοιμαστούν για έναν αγώνα δίχως τέλος ανάμεσα στον εξημερωμένο Τραμπ και στο επικίνδυνο alter ego του. Μόνος του, ο κύριος Τραμπ δεν μπορεί να το φτιάξει.
