Οι κάλπες της Τρίτης δεν θα αναδείξουν μόνο τον επόμενο “πλανητάρχη”, αλλά και θα επηρεάσουν καθοριστικά το μέλλον της διεθνούς πολιτικής για τα ναρκωτικά. Οι ψηφοφόροι στην Αριζόνα, την Καλιφόρνια, το Μέιν, τη Μασαχουσέτη και τη Νεβάδα θα συμμετάσχουν σε δημοψηφίσματα για την πλήρη νομιμοποίηση της ινδικής κάνναβης, ενώ σε τέσσερις ακόμη αμερικανικές πολιτείες θα αποφασίσουν για τη νομιμοποίηση της για θεραπευτικούς λόγους.
Οι τελευταίες σφυγμομετρήσεις δείχνουν ότι οι προτάσεις για τη νομιμοποίηση θα περάσουν στις περισσότερες πολιτείες, συμπεριλαμβανομένης και της Καλιφόρνιας, της πρώτης που προχώρησε στη νομιμοποίηση της μαριχουάνας για ιατρικούς λόγους πριν από 20 χρόνια. Οι εθνικές μετρήσεις υποδηλώνουν άλλωστε ότι το αίτημα έχει ωριμάσει αρκετά στην αμερικανική κοινωνία. Η υποστήριξη για τη νομιμοποίηση αγγίζει πλέον το επίπεδο - ρεκόρ του 60%.
Σημαντικό ρόλο στη μεταβολή αυτή έπαιξε δίχως αμφιβολία η εμπειρία στις αμερικανικές πολιτείες που έχουν ήδη υιοθετήσει το μέτρο. Η Συμμαχία για την Πολιτική απέναντι στα Ναρκωτικά (DPA), η μεγαλύτερη οργάνωση που δραστηριοποιείται σήμερα στις ΗΠΑ με στόχο την αποποινικοποίηση της χρήσης μαριχουάνας, έδωσε πρόσφατα στη δημοσιότητα έκθεση που παρουσιάζει τα μέχρι τώρα αποτελέσματα του "πειράματος" στις πολιτείες Κολοράντο, Όρεγκον, Αλάσκα και Ουάσιγκτον.
Σε όλες τις περιπτώσεις -σημειώνει η οργάνωση- η νομιμοποίηση συνοδεύτηκε από δραστική μείωση της εγκληματικότητας και αύξηση των δημοσίων εσόδων χωρίς ταυτόχρονα να παρατηρηθεί μεγαλύτερος αριθμός χρηστών ανάμεσα στους νέους ή περισσότερα αυτοκινητιστικά ατυχήματα στους δρόμους.
Τη δική τους έκθεση είχαν δώσει στη δημοσιότητα δύο μήνες νωρίτερα και δύο οργανώσεις με σαφώς μεγαλύτερο κύρος στην αμερικανική κοινωνία. Στην κοινή έκθεση τους το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (HRW) και η Αμερικανική Ένωση για τις Πολιτικές Ελευθερίες (ACLU) καλούσαν τότε την αμερικανική κυβέρνηση να προχωρήσει στην άμεση αποποινικοποίηση σημειώνοντας ότι ο αποκαλούμενος “πόλεμος κατά των ναρκωτικών” έχει προκαλέσει “ολέθριες ζημιές”.
Μέσα στο 2015, οι συλλήψεις για χρήση ή κατοχή μαριχουάνας ξεπέρασαν τις 574.640 ξεπερνώντας τις συλλήψεις για όλα τα βίαια εγκλήματα. “Κάθε 25 δευτερόλεπτα κάποιο άτομο σπρώχνεται στο σωφρονιστικό σύστημα κατηγορούμενο για τίποτε περισσότερο από την κατοχή ναρκωτικών για προσωπική χρήση” σημειώνεται στην έκθεση που καταγγέλλει ότι η τακτική των μαζικών συλλήψεων “κατέστρεψε αναρίθμητες ζωές χωρίς από την άλλη να κάνει το παραμικρό για να βοηθήσει τους ανθρώπους που αγωνίζονται κατά της εξάρτησης”.
Δεν είναι, ωστόσο, ανθρωπιστικοί λόγοι ή η μακροχρόνια καμπάνια του αντιαπαγορευτικού κινήματος εκείνοι που φέρνουν σήμερα τόσο άμεσα στο προσκήνιο το ζήτημα της νομιμοποίησης. Είναι η επέλαση του αχαλίνωτου νεοφιλελευθερισμού σε κάθε πεδίο. Πώς μπορεί το κράτος να εξακολουθεί να απαγορεύει την παραγωγή και τη χρήση ενός προϊόντος με τόσο μεγάλη ζήτηση; Δεν είναι τυχαίο ότι ανάμεσα στους πιο προβεβλημένους υποστηρικτές της αποποινικοποίησης της μαριχουάνα συναντά κανείς από τον γκουρού των νεοφιλελεύθερων οικονομολόγων, Μίλτον Φρίντμαν ως τον μεγαλοεπενδυτή, Τζορτζ Σόρος.
Το βασικό επιχείρημα που χρησιμοποιούν σήμερα οι εχθροί της ποινικοποίησης στις ΗΠΑ είναι το αποτυχημένο προηγούμενο της ποταπαγόρευσης. Πριν από δύο χρόνια, το επιχείρημα βρήκε τη θέση του ακόμη και στο εντιτόριαλ της New York Times. “Απορρίψτε, ξανά, την απαγόρευση” ήταν ο τίτλος του σχολίου που ζητούσε ανοιχτά τη νομιμοποίηση της ινδικής κάνναβης και την αλλαγή της ομοσπονδιακής νομοθεσίας η οποία απαγορεύει τη χρήση της.
“Δεν υπάρχουν τέλειες απαντήσεις στις λογικές ανησυχίες για τη χρήση της μαριχουάνας. Όπως δεν υπάρχουν τέτοιες απαντήσεις για το ταμπάκο ή το αλκοόλ... Η νομοθετική ρύθμιση της παραγωγής, πώλησης και διακίνησης θα είναι περίπλοκη. Τα προβλήματα αυτά όμως μπορούν να επιλυθούν και θα είχαν εδώ και καιρό επιλυθεί αν σαν έθνος δεν είχαμε εγκλωβιστεί στην απόφαση να χαρακτηρίζουμε την παραγωγή και χρήση μαριχουάνας ως ομοσπονδιακό έγκλημα” έγραφε τότε η συντακτική ομάδα της εφημερίδας.
Η παταγώδης αποτυχία της απαγορευτικής πολιτικής αποτελεί όμως μόνο το ένα σκέλος. Το δεύτερο και μάλλον βασικότερο συνδέεται με την οικονομική αποδοτικότητα. Και δεν μπορεί εδώ κανείς να μην επισημάνει τις αναλογίες με τις αμερικανικές πολιτείες που καταργούν σήμερα τη θανατική ποινή μόνο και μόνο επειδή αποδεικνύεται εξαιρετικά δαπανηρή...
“Η οικονομία της φούντας είναι πολύ πιο σημαντική από ό,τι φανταζόμαστε” συμπεραίνει με ενθουσιασμό το περιοδικό Money που εδώ και τέσσερις δεκαετίες καθοδηγεί τους Αμερικανούς μικροεπενδυτές. “Παρότι ορισμένοι ανησυχούν για τις μακροπρόθεσμες συνέπειες της χρήσης μαριχουάνας, είναι σαφές ότι η νομιμοποίηση της αποφέρει σημαντικά κοινωνικά οφέλη” σημειώνει το σχετικό άρθρο. Βασική θέση και εδώ έχει το παράδειγμα των πολιτειών που ήδη προχώρησαν στη νομιμοποίηση.
“Το 2014, το Κολοράντο συνέλεξε 76 εκατομμύρια από φόρους που συνδέονται με την μαριχουάνα και 87 εκατομμύρια από τον Ιανουάριο ως τον Αύγουστο της επόμενης χρονιάς -το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων πήγε στα σχολεία. Η πολιτεία συλλέγει με τους σχετικούς φόρους περισσότερα από ό,τι για το αλκοόλ. Ο επενδυτικός ιστότοπος NerdWallet υπολόγισε ότι η νομιμοποίηση σε εθνικό επίπεδο θα μπορούσε να φέρει ετήσια φορολογικά έσοδα 3 δισεκατομμυρίων δολαρίων”.
Η χρεοκοπημένη πολιτεία της Καλιφόρνια θα μπορούσε, επομένως, να λύσει μια και καλή τα προβλήματα της. Και τα οικονομικά οφέλη δεν σταματούν εδώ σύμφωνα με τους όψιμους υποστηρικτές της νομιμοποίησης. Στην ανοιχτή επιστολή τους προς την κυβέρνηση Ομπάμα, 300 οικονομολόγοι υποστήριζαν πριν από τέσσερα χρόνια ότι η νομιμοποίηση της μαριχουάνας θα βοηθούσε το αμερικανικό δημόσιο να εξοικονομήσει έως και 14 δισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο.
Όπως σημείωναν, το μέτρο θα μείωνε δραματικά τα δημόσια έξοδα που συνδέονται με την αστυνόμευση, το δικαστικό σύστημα και τις φυλακές, ενώ θα δημιουργούσε χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας. Στα οικονομικά οφέλη που επικαλούνται άλλοι υποστηρικτές της κίνησης συναντά εξάλλου κανείς τα πιο απίθανα πλεονεκτήματα: από την ενίσχυση του τουρισμού ως την αύξηση των διαφημιστικών εσόδων για τον Τύπο.
Οι ΗΠΑ δεν είναι, όμως, οι μοναδικές που ανακαλύπτουν σήμερα τα πλεονεκτήματα της νομιμοποίησης. Ο πρωθυπουργός του Καναδά, Τζάστιν Τριντό έχει υποσχεθεί ότι θα κάνει το ίδιο στη χώρα του μέχρι την επόμενη άνοιξη. “Ο Καναδάς θα μπορούσε να αποδειχτεί για την ινδική κάνναβη ό,τι η Γαλλία για το κρασί” είναι ο ενδεικτικός τίτλος δημοσιεύματος της Huffington Post.
Και πράγματι η νομιμοποίηση στον Καναδά, μια χώρα που οικονομικά δεν μπορεί να συγκριθεί με την πρωτοπόρο της νομιμοποίησης, Ουρουγουάη θα μπορούσε να έχει καταλυτικές επιπτώσεις για την διεθνή "οικονομία της μαριχουάνας". Πόσο μάλιστα αν στο παιχνίδι μπει μετά την Τρίτη και η πολιτεία της Καλιφόρνιας.
