Πολλά πράγματα σημαίνει -ή μπορεί να σημαίνει- η χθεσινή απόφαση του Ανώτερου Δικαστηρίου της Βρετανίας (με δικαιοδοσία στην Αγγλία και την Ουαλία) ότι μόνο το Κοινοβούλιο -η εκλεγμένη Βουλή και η Βουλή των Λόρδων- έχει την εξουσία να δώσει το έναυσμα για τη διαδικασία του Brexit. Αυτό που δεν σημαίνει σίγουρα, σύμφωνα με ψύχραιμους αναλυτές, είναι ότι σταματά το Brexit. Ωστόσο, πέραν των ερμηνειών της ετυμηγορίας σε νομικό ή συνταγματικό επίπεδο και των εικασιών για το τι μέλλει γενέσθαι από εδώ και πέρα, το βέβαιο είναι ότι το δεξιό εθνολαΐκιστικό στρατόπεδο της εξόδου υπέστη χθες μια πρώτη σοβαρή ψυχρολουσία μετά το διχαστικό δημοψήφισμα του Ιουνίου και πλέον “παίζει” με πληγωμένη την υπερφίαλη αυτοπεποίθησή του.
Ο “πρωτομάστορας” του Brexit Νάιτζελ Φάρατζ έσπευσε να εκφράσει τους "φόβους" του για "προδοσία" του 51,9% των πολιτών που ψήφισαν υπέρ της εξόδου και τις ανησυχίες του για την προοπτική ενός "μισο-Brexit", ενώ η κυβέρνηση της Μέι εξέφρασε την "απογοήτευσή" της και προανήγγειλε, όπως αναμενόταν, την άσκηση έφεσης. Αντίθετα, η πρωθυπουργός της Σκωτίας Νίκολα Στάρτζεον χαιρέτισε ως "εξαιρετικά σημαντική" την απόφαση και πρόσθεσε ότι η κυβέρνηση του Εδιμβούργου εξετάζει το ενδεχόμενο να εμπλακεί ως ενεργός συμμέτοχος στον δικαστικό αγώνα. "Η κυβέρνηση του Λονδίνου προσπαθεί να αποφύγει το Κοινοβούλιο επειδή δεν έχει συνεκτικό σχέδιο (για το Brexit) και ξέρει ότι θα εκτεθεί αν το θέσει στην κρίση των βουλευτών" τόνισε η Στάρτζεον.
Μόνο το Κοινοβούλιο
Παραδεχόμενη ότι η προσφυγή στο άρθρο 50 (της Συνθήκης της Λισσαβώνας για αποχώρηση από την Ε.Ε.) είναι μη αναστρέψιμη διαδικασία, "η κυβέρνηση αλλάζει το εσωτερικό δίκαιο της χώρας χωρίς την έγκριση του Κοινοβουλίου, γεγονός που παραβιάζει τη συνταγματική αρχή ότι το Κοινοβούλιο είναι κυρίαρχο και ο μόνος θεσμός που μπορεί να εγκρίνει ή να καταργήσει οποιοδήποτε νόμο" αποφάνθηκε το Ανώτερο Δικαστήριο. Οι δικαστές υπενθύμισαν τις θεμελιώδεις αρχές της κυριαρχίας του Κοινοβουλίου έναντι οποιασδήποτε εξουσίας εκ μέρους του στέμματος, που μέσω της άσκησης των προνομιών του μπορεί να μεταβάλει το εσωτερικό δίκαιο. Ένα από τα βασικά σημεία του σκεπτικού της απόφασης είναι ότι το νομοσχέδιο βάσει του οποίου οργανώθηκε το δημοψήφισμα του Ιουνίου και η συζήτηση που έγινε επ' αυτού καθιστούν σαφές ότι το δημοψήφισμα είχε συμβουλευτικό και όχι υποχρεωτικό χαρακτήρα. Έτσι, ακόμα κι αν η Βουλή ενέκρινε το νομοσχέδιο, ο τρόπος που αυτό είναι διατυπωμένο, δεν της δίνει την εξουσία να ενεργοποιήσει το άρθρο 50.
Με αυτά ως δεδομένα εναπόκειται τώρα στην κρίση του Ανώτερου Δικαστηρίου να εγκρίνει ή να απορρίψει την εν λόγω ετυμηγορία. Σύμφωνα πάντως με την "Independent", "είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς οι εννέα δικαστές του θα μπορέσουν να ανατρέψουν τη χθεσινή απόφαση, δεδομένης της καθαρής επιχειρηματολογίας και της σαφήνειάς της". Πάντως, αν σκοντάψει και στο Ανώτατο Δικαστήριο, η τελευταία ελπίδα της Μέι θα είναι μετά μόνο η... Ευρώπη και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, στο Λουξεμβούργο, όπου λογικά θα μπορούσε να προσφύγει.
Και στο βάθος κάλπες
Η ανακοίνωση της απόφασης έστειλε θετικά μηνύματα στο χρηματιστήριο των ισοτιμιών και η λίρα είδε χθες μια αναπάντεχη άνοδο της αξίας της έναντι του δολαρίου κατά 1,5%, την υψηλότερη των τελευταίων τεσσάρων εβδομάδων. «Η απόφαση του Ανώτερου Δικαστηρίου είναι ένα χτύπημα για την Τερέζα Μέι και τους υπουργούς της υπέρ του Brexit στην καρδιά της κυβέρνησης. Καθιστά την εκκίνηση της διαδικασίας πολύ πιο πολύπλοκη και έδωσε μεγάλη ώθηση στη στερλίνα» σχολίασε ο Νιλ Γουίλσον, αναλυτής της ETX Capital του Λονδίνου.
Για πολλούς αναλυτές, πάντως, η έκβαση της υπόθεσης δεν θα κριθεί στα δικαστήρια, αλλά στην κάλπη, παρά το ότι η κυβέρνηση επιμένει να βάλει μπροστά το "διαζύγιο" ώς τον Μάρτιο, όπως έχει υποσχεθεί. Το κουβάρι των χειρισμών της και της εμπλοκής της Δικαιοσύνης σε ένα σχέδιο που είναι ξεκάθαρα πολιτικό θα μπορούσε θεωρητικά να ξεμπλέξει μια την πρόωρη προσφυγή στις κάλπες. Σε μια τέτοια περίπτωση, ανοίγει ένα παράθυρο ελπίδας για τους οπαδούς της παραμονής. Άλλωστε, όπως δήλωσε στο BBC ο άνθρωπος που συνέταξε το άρθρο 50 της Συνθήκης της Λισσαβώνας, και ο οποίος είναι μάλιστα Βρετανός (!) -ο Τζον Κερ, πρώην πρεσβευτής του Λονδίνου στην Ευρωπαϊκή Ένωση-, η Βρετανία μπορεί να αλλάξει γνώμη για το Brexit ακόμα και μετά το εναρκτήριο λάκτισμα των διαπραγματεύσεων για το διαζύγιό της με την Ε.Ε.
