Το δημοψήφισμα για το Σύνταγμα, που θα πραγματοποιηθεί στις 4 Δεκεμβρίου στην Ιταλία, θα δώσει την απάντηση μιας χτυπημένης από την κρίση κοινωνίας στις κοσμογονικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει. Ο πρωθυπουργός Ματέο Ρέντζι, η Ομοσπονδία Βιομηχάνων Confindustria και ο χρηματοοικονομικός τομέας στοιχηματίζουν στο «Ναι», ενώ όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης και η Αριστερά του Δημοκρατικού Κόμματος στοιχηματίζουν στο «Όχι». Το σίγουρο είναι ότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή πολιτική δύναμη που να μπορεί να ανατρέψει στη Βουλή το Δημοκρατικό Κόμμα του Ρέντζι και να αμφισβητήσει το χαμόγελό του στις συνόδους κορυφής της Ε.Ε.
Η κατακερματισμένη ιταλική Αριστερά στοχεύει να υπερασπίσει το τελευταίο από τα τρία πιο δημοκρατικά Συντάγματα που γνώρισε η Ευρώπη τον προηγούμενο αιώνα. Ο Χίτλερ έβαλε στα στρατόπεδα συγκέντρωσης το Σύνταγμα της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, ενώ ο Φράνκο εκτέλεσε στην κυριολεξία το Σύνταγμα της Δεύτερης Ισπανικής Δημοκρατίας.
Ο Ρέντζι προετοιμάζει ένα πιο αναίμακτο τέλος για ένα Σύνταγμα που βγήκε από τον αντιφασιστικό αγώνα και την Αντίσταση ευθυγραμμισμένος με τις επιδιώξεις του χρηματοοικονομικού τομέα, που θέλει να τελειώνει με τα ευρωπαϊκά «σοσιαλιστικά» Συντάγματα γιατί υπερασπίζονται τα εργασιακά και δημοκρατικά δικαιώματα που αποτελούν φρένο στην… ανάπτυξη, όπως ισχυριζόταν έκθεση της JP Morgan.
Χρέος και γερμανικές τράπεζες
Το δημοψήφισμα όμως αποτελεί και μια καλή ευκαιρία για τους κερδοσκόπους των αγορών, που, μετά το Brexit, μπορεί να θέλουν να παίξουν και με την έξοδο της Ιταλίας από την Ευρωζώνη. Η Ιταλία, ως γνωστόν, αποτελεί τον «μεγάλο ασθενή»της Ευρωζώνης, με ένα χρέος 2,25 τρισεκατομμυρίων ευρώ, που διαρκώς αυξάνεται και ξεπερνά το σύνολο των χρεών της Ισπανίας, της Ελλάδας, της Πορτογαλίας και της Ιρλανδίας. To γεγονός όμως ότι οι γερμανικές τράπεζες έχουν τη μερίδα του λέοντος από το περίπου 40%, ή τα 775 δισ. Ευρώ, της έκθεσης των ξένων τραπεζών στο ιταλικό χρέος καθιστά σαφές το ενδιαφέρον του Βερολίνου για την καλή… υγεία του «μεγάλου ασθενή», αφήνοντας κατά μέρος τη λεηλασία των ιταλικών εταιρειών τεχνολογίας αιχμής από τις γερμανικές ανταγωνιστικές τους επιχειρήσεις. Ίσως για τον λόγο αυτό ο Ιταλός πρωθυπουργός έδειξε επί μήνες μια στοχοπροσήλωση ότι θα καταφέρει να αποστάσει από το Βερολίνο μια παράταση στην εφαρμογή του Δημοσιονομικού Συμφώνου, παρά τις διαδοχικές αποτυχίες του στην οικονομική πολιτική.
Ο Ρέντζι πέτυχε στο τέλος να μην υπολογιστούν οι δαπάνες για τους σεισμόπληκτους και τους πρόσφυγες στα δημόσια ελλείμματα, αλλά ακόμη η Κομισιόν δεν έχει ανακοινώσει επισήμως εάν θα επιτρέψει την ελαστική εφαρμογή του Δημοσιονομικού Συμφώνου, που προβλέπει ότι το έλλειμμα θα κυμανθεί στο 2% από το 2,4% που ζητά η ιταλική κυβέρνηση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ανακοινώσει τις προβλέψεις της για την ιταλική οικονομία στις 9 Νοεμβρίου και έως τις 30 Νοεμβρίου την αξιολόγηση του νέου προϋπολογισμού που παρουσίασε αυτές τις ημέρες ο Ρέντζι, υποσχόμενος, μεταξύ άλλων, αυξήσεις σε χαμηλοσυνταξιούχους. Θα καταφέρει όμως ο Ρέντζι να εξαργυρώσει στις κάλπες τους… μποναμάδες που ανακοίνωσε την προηγούμενη εβδομάδα, όπως είχε κάνει και με τις ευρωεκλογές του 2014;
Η τελευταία δημοσκόπηση της Emg Acqua για το κανάλι La7, που δημοσιεύτηκε την Τρίτη, έδινε στο «Όχι» 37%, με πτώση 0,7% σε σχέση με την προηγούμενη δημοσκόπηση, στο «Ναι» 33,8%, με άνοδο 1,5%, ενώ οι αναποφάσιστοι είχαν μειωθεί κατά 2,2%, στο 29,2%, και αυτοί που θα απέχουν κατά 1,5%, στο 42,3%. Σε ό,τι αφορά την προτίμηση ψήφου στα κόμματα, το Δημοκρατικό Κόμμα παίρνει 30,7%, το Κίνημα 5,Αστέρων του Γκρίλο 29,4%, η Φόρτσα Ιτάλια του Μπερλουσκόνι 11%, οι ακροδεξιοί Αδελφοί της Ιταλίας 4,3%, η αντιδραστική και ρατσιστική Λέγκα του Βορρά 12,4%, το Κεντροδεξιό NCD 4%, η Ιταλική Αριστερά 4% και τα άλλα κόμματα 3,8%, με το Δ.Κ. και το Κ5Α να κερδίζουν άνετη πλειοψηφία σε περίπτωση αντιπαράθεσής τους με την Κεντροδεξιά στον δεύτερο γύρο.
Ο Ρέντζι, πάντως, αποβιβάστηκε στις αρχές της εβδομάδας στον Λευκό Οίκο με τον Μπενίνι, τον Σερεντίνο, τη δήμαρχο της Λαμπεντούζα Νικολίνι και τον Αρμάνι. Ο Ομπάμα, όπως προηγούμενα η Μέρκελ και η Κομισιόν, εκθείασε τις μεταρρυθμίσεις του και δήλωσε ότι τον στηρίζει στο δημοψήφισμα.
Επισφαλείς θέσεις εργασίας
Η εικόνα της Ιταλίας όμως διαφέρει πολύ από το χαμόγελο του Ιταλού πρωθυπουργού. Το χρέος αυξήθηκε κατά 52 δισ. ευρώ το πρώτο οκτάμηνο του έτους, σύμφωνα με την Τράπεζα της Ιταλίας, ενώ το ΔΝΤ εκτιμά ότι θα αυξηθεί στο 133,2% του ΑΕΠ φέτος και στο 133,4% το 2017, με την Ιταλία να σημειώνει τη χαμηλότερη ανάπτυξη ανάμεσα σε όλες τις ανεπτυγμένες οικονομίες του κόσμου.
Οι προσλήψεις αορίστου χρόνου κατέγραψαν κατακόρυφη πτώση 33% το πρώτο οκτάμηνο σε ετήσια βάση, ενώ οι προσλήψεις συνολικά κατέγραψαν πτώση 8,5%. Οι μόνες θέσεις εργασίας που αυξήθηκαν, και μάλιστα κατά 35,9%, αφορούν τα… voucher, δηλαδή το πρεκαριάτο. Παραδόξως, ο Ρέντζι εκθείαζε από τις ΗΠΑ τη μεταρρύθμιση των εργασιακών με τον Νόμο Jobs Act, υποστηρίζοντας πως δημιούργησε 500.000 θέσεις εργασίας και αποφεύγοντας να πει ότι μετά το τέλος της προσφοράς κινήτρων στις επιχειρήσεις οι θέσεις εργασίας εξανεμίζονται γιατί απλά οι επιχειρήσεις… απολύουν. Το πρώτο οκτάμηνο οι απολύσεις εκτινάχθηκαν κατά 31%, γιατί, χάρη στη διάλυση των εργασιακών σχέσεων που επέβαλε ο Jobs Act, αυξάνεται το πρεκαριάτο, οι μισθοί συνεχίζουν να μειώνονται, η ανεργία παραμένει στα ύψη του 11,4% και οι πολίτες δυσκολεύονται να βρουν όχι μια αξιοπρεπή εργασία, αλλά έστω μια εργασία που θα τους προσφέρει ένα συμπληρωματικό εισόδημα για να επιβιώσουν μέσα στην οικογένεια.
Η μεγάλη έξοδος
Η Alitalia κατέληξε στους άραβες της Etihad, ο κολοσσός της Italcementi μαζί με τις ελληνικές «θυγατρικές» κατέληξαν στα χέρια της γερμανικής Heidelber, η Fiat«μετακόμισε» τις έδρες της στη Βρετανία και την Ολλανδία και η χώρα έχει χάσει από την αρχή της κρίσης το 25% της παραγωγικής δραστηριότητάς της.
Η Δεξιά και η Ακροδεξιά αποφάσισαν, τουλάχιστον λεκτικά, να δώσουν μάχη για την ήττα του Ρέντζι στο δημοψήφισμα, όπως φάνηκε από την κοινή συνάντηση του Μπερλουσκόνι με την Ακροδεξιά του Μελόνι των Αδελφών της Ιταλίας και τον ρατσιστή Σαλβίνι της Λέγκας του Βορρά. Κανείς δεν μπορεί να ξέρει ακόμη εάν ο Μεγάλος Αδελφός θα κινητοποιήσει την αυτοκρατορία των τηλεοράσεων και των εφημερίδων του για να οδηγήσει τα τουλάχιστον 4 εκατομμύρια ψηφοφόρων που εκτιμάται ότι επηρεάζουν για να ψηφίσουν «Όχι», δεδομένου ότι οι μεταρρυθμίσεις του Ρέντζι έχουν ξεπεράσει ακόμη και τη φαντασία του πρώην Καβαλιέρε.
