“Έχουμε το δικαίωμα να επιλέγουμε με ποιους ζούμε” κραυγάζει ένα από τα συνθήματα της καμπάνιας του “όχι” στο επικείμενο ουγγρικό δημοψήφισμα. “Είμαστε 10.000 άνθρωποι εδώ” δηλώνει ένας κάτοικος της πόλης Κομεντ στην EU Observer. “Δεν θέλουμε 300 άτομα να καθορίζουν την καθημερινή μας ζωή”. Τόσο λίγοι, αλλά και τόσο τρομακτικοί. Σε εθνικό, μάλιστα, επίπεδο η αναλογία είναι ακόμη μικρότερη: 10 εκατομμύρια Ούγγροι αντιμέτωποι με 1.294 πρόσφυγες που “απειλούν την κουλτούρα και τις παραδόσεις” τους, όπως δεν κουράζεται να επαναλαμβάνει ο πρωθυπουργός της χώρας, Βίκτορ Όρμπαν.
Η καμπάνια του “όχι” για το δημοψήφισμα της 2ης Οκτωβρίου μιμείται απροκάλυπτα εκείνη του Brexit λίγους μήνες νωρίτερα. Τα ίδια καραβάνια εισβολέων - προσφύγων που κοσμούσαν τότε τις αφίσες του βρετανικού UKIP κάνουν σήμερα την εμφάνισή τους στα πόστερ και τα φυλλάδια της κυβερνητικής παράταξης. Πριν από ένα χρόνο, ο Βίκτορ Όρμπαν βρισκόταν στο περιθώριο της ευρωπαϊκής πολιτικής. Σήμερα είναι ο άτυπος ηγέτης μιας ομάδας χωρών, της Ομάδας του Βίσεγκραντ (Ουγγαρία, Πολωνία, Τσεχία, Σλοβακία) που φιλοδοξεί να αλλάξει την ευρωπαϊκή πολιτική για τη μετανάστευση.
Ποιο είναι όμως τελικά το μοντέλο Όρμπαν; Το κατεξοχήν έμβλημά της είναι φυσικά οι φράχτες με το αγκαθωτό συρματόπλεγμα που πια σφραγίζουν τα σύνορά της με τη Σερβία και την Κροατία ενισχύοντας στο εσωτερικό την αντίληψη ότι η χώρα αμύνεται απέναντι σε κάποια εισβολή. Από τον περσινό Αύγουστο, η ουγγρική κυβέρνηση χαρακτήρισε τη Σερβία “ασφαλή τρίτη χώρα” με αποτέλεσμα να απορρίπτει τις αιτήσεις για άσυλο όλων των προσφύγων που εισέρχονταν από εκεί. Από τις περίπου 200.000 αιτήσεις που υποβλήθηκαν μέσα στο 2015 εγκρίθηκαν μόλις οι 264.
Τα σύνορα της Ουγγαρίας με τις δύο χώρες της πρώην Γιουγκοσλαβίας θυμίζουν πια εμπόλεμες ζώνες με ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις να έχουν αναπτυχθεί και μια σειρά φυλάκια και οχυρά να έχουν κάνει την εμφάνισή τους. Τον περσινό Σεπτέμβριο, η κυβέρνηση έκανε ένα βήμα παραπάνω ποινικοποιώντας την “παράνομη είσοδο” στη χώρα. Το αποτέλεσμα ήταν χιλιάδες πρόσφυγες και μετανάστες να συλλαμβάνονται και να οδηγούνται στα δικαστήρια. Σε περίπου 5.000 από αυτούς απαγγέλθηκαν κατηγορίες για... πρόκληση ζημιών στους συνοριακούς φράχτες.
Καθώς η επαναπροώθηση τους στις γειτονικές χώρες δεν είναι δυνατή και στην Ουγγαρία δεν υπάρχουν κέντρα υποδοχής παρά μόνο κέντρα κράτησης, πολλοί πρόσφυγες καταλήγουν στους δρόμους όπου βρίσκονται για μια ακόμη φορά αντιμέτωποι με την κρατική καταστολή, αφού στη συγκεκριμένη χώρα έγκλημα δεν είναι μόνο να είσαι πρόσφυγας αλλά και άστεγος.
“Η Ουγγαρία δεν βρίσκεται μακριά από το να εκδώσει διαταγή να πυροβολούνται πρόσφυγες” τόνισε την προηγούμενη εβδομάδα και μάλλον καθυστερημένα, ο επικεφαλής της λουξεμβουργιανής διπλωματίας, Γιαν Ασελμπορν ζητώντας την αποπομπή της χώρας από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Διεθνής Αμνηστία έχει άλλωστε καταγγείλει επανειλημμένα τη χρήση “πλαστικών σφαιρών, δακρυγόνων και βομβίδων κρότου λάμψης” από τις συνοριακές φρουρές της Ουγγαρίας. “Θωρακισμένα οχήματα με πολυβόλα και στρατιώτες των ειδικών δυνάμεων με ανάλογο οπλισμό έχουν αναπτυχθεί στα σύνορα με την Κροατία” σημειώνει η σχετική έκθεση.
Και φυσικά δεν πρόκειται μόνο για επίδειξη δύναμης, καθώς υπάρχουν εκατοντάδες μαρτυρίες για εκτεταμένη χρήση βίας εις βάρος των προσφύγων. “Η Ουγγαρία μεταμορφώνεται ουσιαστικά σε μια ελεύθερη ζώνη από πρόσφυγες με εξόφθαλμες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των διεθνών της υποχρεώσεων” σημειώνει ο υπεύθυνος της Διεθνούς Αμνηστίας για την κεντρική Ευρώπη, Τζον Νταλχούισεν.
Στις 24 Φεβρουαρίου, ο Όρμπαν ανήγγειλε ότι η κυβέρνησή του θα διεξήγαγε δημοψήφισμα για το αν θα αποδεχτεί ή όχι το ευρωπαϊκό σχέδιο μετεγκατάστασης των προσφύγων. Η πρόταση εγκρίθηκε τόσο από το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας όσο και από το κοινοβούλιο με τις ψήφους του κυβερνώντος Φιντένζ, του ακροδεξιού Τζομπίκ και αρκετών Χριστιανοδημοκρατών βουλευτών.
Το ερώτημα του δημοψηφίσματος είναι πραγματικά κομμένο και ραμμένο στα μέτρα της κυβέρνησης, καθώς ενδεχόμενη θετική απάντηση θα συνεπαγόταν αυτομάτως τη ντε φάκτο κατάργηση της ουγγρικής εθνικής κυριαρχίας: “Θέλετε η Ευρωπαϊκή Ένωση να διατάξει την υποχρεωτική μετεγκατάσταση μη Ούγγρων υπηκόων στην ουγγρική επικράτεια χωρίς την έγκριση του κοινοβουλίου;”.
Όπως είναι επόμενο, όλες οι δημοσκοπήσεις δίνουν συντριπτικό προβάδισμα στο “Όχι” που ξεκίνησε με ποσοστά της τάξης του 62%, εκτοξεύτηκε κάποια στιγμή στο 85% και σήμερα φαίνεται να έχει σταθεροποιηθεί στο επίπεδο του 75%. Το μεγάλο στοίχημα όμως για τον Όρμπαν είναι να κινητοποιήσει τους 8 εκατομμύρια Ούγγρους ψηφοφόρους να προσέλθουν στις κάλπες, καθώς το δημοψήφισμα θα κριθεί άκυρο αν η συμμετοχή δεν ξεπεράσει το 50%. Πρόσφατη δημοσκόπηση του ινστιτούτου Zavecz, το 54% των ψηφοφόρων δηλώνει ότι "σίγουρα" θα ψηφίσει.
Το μποϋκοτάζ αποτελεί, επομένως, το μοναδικό δυνατό χαρτί που έχει στα χέρια της η κατακερματισμένη Κεντροαριστερή αντιπολίτευση και τα κοινωνικά κινήματα που αντιτίθενται στην πολιτική Όρμπαν. Ένα συλλογικό όργανο που εκπροσωπεί 22 μη κυβερνητικές οργανώσεις κάλεσε την Τετάρτη τους ψηφοφόρους να μην συμμετάσχουν στο "απάνθρωπο", όπως το χαρακτηρίζουν, δημοψήφισμα του Όρμπαν.
Εκτός από τη Σκύλλα υπάρχει, όμως και η Χάρυβδη. Εκείνος που πιθανότατα θα επωφεληθεί περισσότερο από μια ενδεχόμενη αποτυχία του δημοψηφίσματος είναι ο Γκαμπόρ Βόνα, ηγέτης του νεοφασιστικού Τζομπίκ. “Αν το δημοψήφισμα της 2ης Οκτωβρίου είναι άκυρο, τότε θα πρέπει να υποβάλετε την παραίτησή σας επειδή οδηγήσατε την Ουγγαρία σε μια μάχη που χάθηκε” τόνισε τη Δευτέρα στο κοινοβούλιο απευθυνόμενος στον πρωθυπουργό της χώρας. Όλες οι τελευταίες δημοσκοπήσεις προβλέπουν ότι το Τζομπίκ θα είναι ο μεγάλος αντίπαλος του κυβερνώντος Φιντέζ στις εκλογές του 2018.
Πολλοί αναλυτές επισημαίνουν πάντως ότι για τον Όρμπαν, η αντιμεταναστευτική πολιτική είναι περισσότερο μέσο παρά σκοπός. “Περιμένουμε σήμερα το τέλος μιας εποχής: μιας ολόκληρης αντίληψης και ιδεολογίας” τόνιζε πέρυσι σε ομιλία του. “Θα μπορούσαμε να την πούμε εποχή της φιλελεύθερης σύγχυσης. Είναι αυτή η εποχή που φτάνει στο τέλος της”.
Δεν ήταν μια τυχαία δήλωση. Την προηγούμενη εβδομάδα, έπειτα από τη συνάντηση που είχε με τον ηγέτη της πολωνικής Δεξιάς Γιάροσλαβ Κατσίνσκι ξεδίπλωσε ακόμη περισσότερο το όραμά του για την Ακροδεξιά αναγέννηση της Γηραιάς Ηπείρου. “Είμαστε ένα ιστορικό πολιτισμικό κίνημα” είπε εκτιμώντας ότι σήμερα υπάρχουν πραγματικά οι δυνατότητες για “μια πολιτισμική αντεπανάσταση”. Σε δύο εβδομάδες θα ξέρουμε αν ο Όρμπαν βρίσκεται πιο κοντά στο να υλοποιήσει το όραμά του ή αν την “τραγωδία” του Brexit θα ακολουθήσει απλώς μια φάρσα με το κακόηχο όνομα Huxit.
