Ήταν μια κατάληξη λίγο - πολύ προδιαγεγραμμένη. Οκτώ μήνες μετά την έναρξη της σχετικής διαδικασίας, η Γερουσία της Βραζιλίας ενέκρινε την Τετάρτη την αποπομπή της Ντίλμα Ρούσεφ από την προεδρία. Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας σηματοδότησε όχι μόνο το τέλος της δεκατριάχρονης διακυβέρνησης του Κόμματος των Εργαζομένων, αλλά και την επικράτηση της Δεξιάς σε μια ακόμη μεγάλη νοτιοαμερικανική χώρα μετά την Αργεντινή.
Μια πρώτη γεύση για τις σημαντικές πολιτικές μετατοπίσεις που αναμένεται να προκαλέσει τώρα στην ήπειρο η εξέλιξη έδωσε στα τέλη της εβδομάδας το ξέσπασμα ενός ακόμη κύκλου αντικυβερνητικών κινητοποιήσεων στη Βενεζουέλα. Από την άλλη, η κυβέρνηση του Καράκας και οι υπόλοιπες αριστερές κυβερνήσεις της περιοχής, που αισθάνονται τώρα τον κλοιό γύρω τους να σφίγγει όλο και περισσότερο, έσπευσαν να καταδικάσουν το “πραξικόπημα” στην Μπραζίλια και να αποσύρουν τις διπλωματικές αποστολές τους από τη χώρα.
Εντελώς διαφορετική άποψη είχε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, που χαιρέτισε από την πρώτη στιγμή “την απόφαση του λαού της Βραζιλίας”. Ήταν μια διατύπωση που συνήθως συνοδεύει εκλογικά αποτελέσματα και σπανίως την αποπομπή μιας δημοκρατικά εκλεγμένης προέδρου από ένα σώμα γερουσιαστών, των οποίων η πλειονότητα εμπλέκεται σε σκάνδαλα διαφθοράς όπως έχει επανειλλημμένα καταγραφεί και στον αμερικανικό Τύπο.
Γιατί επομένως τόσος ενθουσιασμός; Ίσως επειδή, παρά τα όσα μπορεί να τους καταλογίσει κανείς, οι κυβερνήσεις του Κόμματος των Εργαζομένων έπαιξαν την τελευταία δεκαετία καθοριστικό ρόλο ώστε τα μικρά και σχετικά απομονωμένα παραδείγματα της Βενεζουέλας, της Βολιβίας και του Ισημερινού να βγουν σταδιακά από την αφάνεια και δώσουν τελικά -μαζί με τη Βραζιλία του Λούλα και την Αργεντινή του Κίρχνερ- το στίγμα της κοινωνικής αλλαγής και της χειραφέτησης από τις επιλογές της Ουάσιγκτον σε ολόκληρη τη Νότια Αμερική.
Μια σειρά αποτυχημένα πραξικοπήματα και "πορτοκαλί επαναστάσεις" δεν έφεραν το επιθυμητό αποτέλεσμα. Η οικονομική κρίση όμως το έκανε. Και έτσι η εκλογική ήττα των περονιστών στην Αργεντινή πέρσι έβαλε πρώτη φορά τις βάσεις για μια θεαματική επιστροφή της Δεξιάς. Από την ημέρα κιόλας της εκλογής του ο επιχειρηματίας Μαουρίτσιο Μάκρι βάλθηκε να “ξηλώνει” κάθε φιλολαϊκό μέτρο της προηγούμενης κυβέρνησης αποζημιώνοντας, από την άλλη, στο ακέραιο τα αρπακτικά funds που κατείχαν κρατικά ομόλογα της χώρας.
Το έργο του Μάκρι καλείται τώρα να συνεχίσει στη Βραζιλία ο Μισέλ Τέμερ, ένας πολιτικός με "κεντρώο" προφίλ που φρόντιζε πάντα να βρίσκεται στη σωστή πλευρά. Από σύμμαχος των κυβερνήσεων του Ενρίκε Καρντόσο τη δεκαετία του 1990, ανέβηκε στο τρένο της αλλαγής του Λούλα στις αρχές του 2000 και πήδησε λίγο πριν από τον εκτροχιασμό για να βρεθεί επικεφαλής της νέας δεξιάς κυβέρνησης.
Αναλαμβάνοντας τα καθήκοντά του την Τετάρτη και λίγο πριν αναχωρήσει για την Κίνα προκειμένου να εκπροσωπήσει τη χώρα του στη συνάντηση των G20, ο Τεμέρ έδωσε το στίγμα της νέας εποχής. “Είναι ώρα να ενώσουμε τη χώρα και να βάλουμε τα συμφέροντα του έθνους πάνω από τα συμφέροντα των διαφόρων ομάδων” τόνισε.
Και αμέσως πέρασε στο ψητό. “Η κυβέρνηση είναι σαν την οικογένεια. Όταν βυθίζεται στο χρέος, θα πρέπει να περικόψει τα έξοδά της” σημείωσε. Και πράγματι, από τον Μάιο, όταν ανέλαβε προσωρινά την προεδρία μέχρι η Γερουσία να κρίνει την τύχη της προκατόχου του, ο Τεμέρ δεν έκανε τίποτε άλλο από περικοπές και ιδιωτικοποιήσεις. Τα κοινωνικά προγράμματα που επί κυβερνήσεων Λούλα και Ρούσεφ έβγαλαν εκατομμύρια Βραζιλιάνους από τη φτώχεια εγκαταλείφθηκαν μέσα σε λίγα 24ωρα, ενώ προαναγγέλθηκε συνταγματική αναθεώρηση που θα απομακρύνει κατάλοιπα του παρελθόντος όπως η οικουμενική πρόσβαση στο σύστημα υγείας.
Ο Τεμέρ, που θα παραμείνει πρόεδρος μέχρι τα τέλη του 2018, θεωρεί αποστολή του “να δείξει στους επιχειρηματίες και τους επενδυτές όλου του κόσμου” ότι η Βραζιλία προσφέρει “καλά ντιλ” και “εγγυάται τις επενδύσεις και την πολιτική σταθερότητα”. Για να το πετύχει προανήγγειλε τον “εκσυγχρονισμό” του εργασιακού κώδικα της χώρας και μέτρα που θα κάνουν τον δημόσιο τομέα περισσότερο “ευέλικτο”. Σα να μην πέρασε μια μέρα, δηλαδή, από τα χρόνια της κυβέρνησης Καρντόσο.
