Εκτός ελέγχου παραμένουν ουσιαστικά οι δυνάμεις που σπρώχνουν προς τα κάτω την παγκόσμια οικονομία παρά τις θεσμικές παρεμβάσεις, τις διορθωτικές κινήσεις και την καλλιέργεια προσδοκιών σε πολιτικό και οικονομικό επίπεδο, αλλά και τις κατά καιρούς καλές επιδόσεις που καταγράφονται. Η παγκόσμια καπιταλιστική κρίση που ακολούθησε το σκάσιμο της χρηματοπιστωτικής φούσκας το 2007-8, απέχει πολύ ακόμα από το να θεωρείται παρελθόν ενώ νέοι αστάθμητοι παράγοντες, όπως το Brexit και η τραπεζική κρίση στην Ευρώπη, εντείνουν την αβεβαιότητα και το αίσθημα ανασφάλειας βάζοντας φρένο στις επενδύσεις και τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Με δεδομένο τον “αποκλεισμό” του Δημοσίου από την επενδυτική και αναπτυξιακή δραστηριότητα προς δόξαν της “δημοσιονομικής πειθαρχίας”, οι φυσικές διέξοδοι λιγοστεύουν και η κατάσταση γίνεται ακόμα δυσκολότερη.
Η Βρετανία ήρθε χθες αντιμέτωπη με τις πρώτες χειροπιαστές συνέπειες της επιλογής της υπέρ του Brexit. Η ισοτιμία της λίρας κατρακύλησε σε χαμηλό τριών εβδομάδων, μετά την ανακοίνωση της -αναμενόμενης εδώ και καιρό-, μείωσης των επιτοκίων από την Τράπεζα της Αγγλίας και την ενεργοποίηση προγράμματος στήριξης της βρετανικής οικονομίας, ύψους σχεδόν 118 δισεκατομμυρίων ευρώ. Η Τράπεζα προβλέπει δραματική πτώση της ανάπτυξης και διαμόρφωσή της σε μηδενικά επίπεδα στο τέλος του χρόνου, συρρίκνωση της τάξης του 2,5% σε βάθος τριετίας, αύξηση του πληθωρισμού, επιβράδυνση της αύξησης των πραγματικών εισοδημάτων και πτώση των τιμών των ακινήτων.
Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, οι προοπτικές επίσης δεν δικαιολογούν αισιοδοξία, με τις εργοστασιακές παραγγελίες να καταγράφουν κατακόρυφη πτώση για δεύτερο συνεχόμενο μήνα τον Ιούλιο και τις αρχικές αιτήσεις για χορήγηση επιδομάτων ανεργίας να σημειώνουν άνοδο ύστερα από μια αρκετά μεγάλη περίοδο σταθερής πτώσης. Το γενικότερο κλίμα οικονομικής δυσπραγίας στην Ευρώπη αντανακλά και η μείωση των πωλήσεων καινούργιων αυτοκινήτων τον Ιούλιο κατά 2%, στην πρώτη μηνιαία πτώση που καταγράφεται από τον Αύγουστο του 2013.
Πίσω στο... 2009
Τη σοβαρότητα της κατάστασης στη μετα-Brexit Βρετανία δεν υποδηλώνει μόνον το χθεσινό “κούρεμα” κατά 50% του βασικού επιτοκίου δανεισμού, στο ιστορικό χαμηλό του 0,25% (από 0,5%) αλλά και το “σήμα” της Τράπεζας της Αγγλίας ότι θα υπάρξει κι άλλη μείωση αν τα πράγματα χειροτερέψουν. Είναι η πρώτη μείωση επιτοκίων που αποφασίζεται από τον Μάρτιο του 2009, στον απόηχο, τότε, της διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης.
Η κεντρική τράπεζα της Βρετανίας θα προχωρήσει επίσης στην αγορά κρατικού χρέους ύψους 60 δισ. λιρών, αυξάνοντας το μέγεθος της ποσοτικής χαλάρωσης στα 435 δισ. Παράλληλα, θέτει σε εφαρμογή δύο νέα προγράμματα, ένα ύψους 100 δισ. λιρών για τη στήριξη της οικονομίας μέσω τραπεζικού δανεισμού προς επιχειρήσεις και νοικοκυριά και ένα άλλο 10 δισ. λιρών για την αγορά εταιρικών ομολόγων υψηλής διαβάθμισης.
Ο κεντρικός τραπεζίτης Μαρκ Κάρνεϊ προειδοποίησε σε αυστηρό τόνο τις εμπορικές τράπεζες ότι δεν θα έχουν “καμία δικαιολογία” αν δεν προχωρήσουν με τη σειρά τους σε μείωση του κόστους δανεισμού προς τους πελάτες τους, απειλώντας μάλιστα με επιβολή προστίμων.
Σύμφωνα με το BBC, η μείωση του βασικού επιτοκίου στο 0,25% σημαίνει πρακτικά 22 λίρες λιγότερες τον μήνα για τη δόση ενός τυπικού στεγαστικού δανείου, αν και μόλις 1,5 εκατομμύρια στεγαστικά δάνεια είναι με κυμαινόμενο επιτόκιο στη Βρετανία. Για μια κατάθεση ταμιευτηρίου 10.000 λιρών, το νέο “κουρεμένο” επιτόκιο σημαίνει 25 λίρες λιγότερες τον χρόνο από τόκους.
Όπως είπε ο Κάρνεϊ, η απόφαση της Βρετανίας να αποχωρήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση σηματοδοτεί “αλλαγή καθεστώτος” για το Ηνωμένο Βασίλειο το όποιο “θα πρέπει τώρα να επαναπροσδιορίσει την πολιτική ανοιχτών θυρών για τις κινήσεις αγαθών, υπηρεσιών, ανθρώπων και κεφαλαίων”.
Διολίσθηση στον πληθωρισμό
Η κεντρική τράπεζα αναθεώρησε προς τα επάνω τις προβλέψεις της για τον πληθωρισμό λόγω της μεγάλης υποχώρησης της στερλίνας προβλέποντας ότι θα διαμορφωθεί στο 2,4% το 2018 και το 2019. Μια ασθενέστερη λίρα καθιστά τα εισαγόμενα προϊόντα πιο ακριβά, γεγονός που αυξάνει τον πληθωρισμό. Η Επιτροπή Νομισματικής Πολιτικής που αποφάσισε τα χθεσινά μέτρα σε συνεργασία με την κεντρική τράπεζα, ανέφερε ότι το κόστος επαναφοράς του πληθωρισμού στο επίπεδο - στόχος του 2% στο άμεσο μέλλον, θα είναι μεγαλύτερο από τα οποιαδήποτε οφέλη.
Η απόφαση μείωσης των επιτοκίων και οι δυσοίωνες προβλέψεις για το μέλλον της βρετανικής οικονομίας είχαν αντίκτυπο στην ισοτιμία της στερλίνας που κατρακύλησε χθες σε νέο χαμηλό τριών εβδομάδων. Το βρετανικό νόμισμα υποχώρησε τουλάχιστον κατά 1% έναντι όλων των βασικών νομισμάτων. Έναντι του δολαρίου κατέγραψε την πιο απότομη υποχώρησή του από τις 15 Ιουλίου και διαμορφώθηκε στα 1,3176 δολάρια. Έναντι του ευρώ υποχώρησε κατά 1%, σε 0,8455 λίρες ανά ευρώ.
Τη νομισματική πολιτική της κεντρικής τράπεζας υπερασπίστηκε ο υπουργός Οικονομικών Φίλιπ Χάμοντ παραδεχόμενος πως η ψήφος υπέρ της αποχώρησης από την Ε.Ε. "δημιούργησε μια περίοδο αβεβαιότητας, την οποία θα ακολουθήσει μια περίοδος προσαρμογής καθώς θα αποσαφηνιστεί η νέα μας σχέση με την Ε.Ε.". "Είναι σωστό που χρησιμοποιείται η νομισματική πολιτική για τη στήριξη της οικονομίας σε αυτή την περίοδο προσαρμογής» συμπλήρωσε ο Χάμοντ.
