Μία από τις αυστηρότερες κριτικές που έχει δεχθεί η Ε.Ε. από τους Βρετανούς υποστηρικτές του Brexit αφορά το πολυδαίδαλο σύστημα λήψης αποφάσεών της. Μπροστά όμως στην πρωτόγνωρα περίπλοκη και με απρόβλεπτες συνέπειες διαδικασία του Brexit, φαίνεται να έχει σαστίσει και το ίδιο, το λεγόμενο «γραφειοκρατικό τέρας των Βρυξελλών».
Παρά τον καταιγισμό των ερωτήσεων, ακόμα και οι καλύτερα πληροφορημένες, ανώνυμες πηγές της Ε.Ε. στέκονται ανήμπορες να δώσουν ουσιώδεις απαντήσεις. Αυτό που είναι βέβαιο είναι πως μόνο η βρετανική κυβέρνηση μπορεί να εκκινήσει τη διαδικασία εξόδου, ενεργοποιώντας το άρθρο 50 της Συνθήκης της Λισσαβώνας. Αμέσως μετά θα ξεκινήσουν δύο ξεχωριστές διαδικασίες διαπραγμάτευσης, αφενός για τους όρους του διαζυγίου και αφετέρου για τη βάση στην οποία θα στηριχθεί η καινούργια σχέση. Από την πλευρά της Ε.Ε. θα πρέπει να συμφωνηθούν ομόφωνα οι βασικοί όροι της διαπραγμάτευσης καθώς και να οριστεί ένας «διαπραγματευτής» που θα μιλάει στο όνομα των «27».
Όλα αυτά θα αποφασιστούν ερήμην φυσικά της Βρετανίας, αρχής γενομένης από τη δεύτερη ημέρα της συνόδου κορυφής αυτής της εβδομάδας, οπότε θα συνεδριάσουν για πρώτη φορά οι 27 αρχηγοί των κρατών και των κυβερνήσεων χωρίς τον Ντέιβιντ Κάμερον, ο οποίος θα επιστρέψει στο Λονδίνο. Η εν λόγω συνάντηση θα είναι άτυπη, δηλαδή δεν θα ληφθούν αποφάσεις, ενώ, σύμφωνα με την επιστολή του Τουσκ στους Ευρωπαίους ηγέτες, θα τεθεί επί τάπητος η "διαδικασία του διαζυγίου" της Ε.Ε. με το Λονδίνο.
Κατά τ’ άλλα, όμως, μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις για το διαζύγιο (η προθεσμία είναι δύο χρόνια) και να τεθεί σε ισχύ η αποχώρηση, η Βρετανία θα συμμετέχει σε όλα τα υπόλοιπα συμβούλια και τις συνόδους κορυφής, λαμβάνοντας μέρος και στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
Μέσα σε αυτό το θολό τοπίο, η βασική μέριμνα όλων των ιθυνόντων της Ε.Ε. είναι να ξεκινήσει αυτή η διαδικασία χωρίς καθυστέρηση, καθώς μόνο έτσι μπορεί να διασφαλιστεί ότι αυτή η επώδυνη περίοδος αβεβαιότητας θα είναι όσο το δυνατό πιο σύντομη. Αυτό ζήτησαν με μια φωνή οι ανώτεροι αξιωματούχοι της Ε.Ε. από τη βρετανική κυβέρνηση, για να λάβουν ακόμα ένα «όχι», καθώς στο διάγγελμά του ο Ντέιβιντ Κάμερον ανακοίνωσε την απόφασή του να παραμείνει στη θέση του μέχρι τον Οκτώβριο και να κληροδοτήσει την επώδυνη διαδικασία στον διάδοχό του.
Ως εκ τούτου, η πρώτη ανταλλαγή πυρών μεταξύ Λονδίνου και Βρυξελλών –αν και με απόσταση ασφαλείας- πραγματοποιήθηκε το πρωί της Παρασκευής. Οι αρχηγοί των πολιτικών ομάδων του Ευρωκοινοβουλίου μίλησαν με σκληρά λόγια για τον Βρετανό πρωθυπουργό, χαρακτηρίζοντας «ανεύθυνη» ή ακόμα και πολιτικά ωφελιμιστική τη στάση του.
Σύμφωνα με πηγή της Ε.Ε., από νομικής σκοπιάς οι Βρυξέλλες δεν έχουν κανένα μέσο πίεσης προς το Λονδίνο. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει πως τις επόμενες ημέρες, και ιδιαίτερα στη σύνοδο κορυφής αυτής της εβδομάδας, οι υπόλοιποι «27» δεν θα χρησιμοποιήσουν τα γνωστά πολιτικά εργαλεία πίεσης.
Πάντως, παρά το μήνυμα ενότητας που θέλησαν να στείλουν εξαρχής οι ηγέτες της Ε.Ε., είναι σαφές πως μετά το Brexit η Ευρώπη κινδυνεύει να περάσει μέρες διχασμού. Οι ιδεολογικές διαφορές μεταξύ της Κεντροδεξιάς και της Κεντροαριστεράς βγήκαν ήδη από την πρώτη μέρα στην επιφάνεια. Οι επικεφαλής των σοσιαλιστικών κυβερνήσεων και των πολιτικών ομάδων της Κεντροαριστεράς και της Αριστεράς έδωσαν σαφώς βάρος στην ανάγκη να αποκηρύξει η Ε.Ε. το δόγμα λιτότητας που έχει επικρατήσει τα τελευταία χρόνια, δείχνοντας αυτό ως ηθικό αυτουργό του Brexit. Αντίθετα, οι πολιτικοί τους αντίπαλοι εξέφρασαν την πρόθεσή τους να θέσουν επί τάπητος κυρίως τα ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια και τη μετανάστευση.
