Οι σχέσεις του με τους τζιχαντιστές, το θρήσκευμα και ο σεξουαλικός προσανατολισμός του μακελάρη του Ορλάντο εξετάστηκαν εξονυχιστικά από τα ΜΜΕ. Μια παράμετρος μόνο πέρασε σχεδόν απαρατήρητη: ο Ομάρ Ματίν εργαζόταν εδώ και εννέα χρόνια ως ένοπλος φρουρός της G4S. Πόσο άσχετη ήταν αυτή η ιδιότητά του με τα όσα συνέβησαν; Και πόσο άμοιρος ευθυνών είναι τελικά ο εργοδότης του;
Η G4S είναι ένας πραγματικός μεγιστάνας της ασφάλειας. Έχει έδρα τη Βρετανία, διαθέτει παραρτήματα σε περισσότερες από 120 χώρες και απασχολεί συνολικά 618.000 υπαλλήλους, γεγονός που τη φέρνει στην τρίτη θέση της παγκόσμιας κατάταξης σε ό,τι αφορά τους εργοδότες του ιδιωτικού τομέα. Στην Ευρώπη, μάλιστα, κατέχει την πρώτη θέση.
Η εταιρεία αυτοδιαφημίζεται ως "ηγετική δύναμη" στον τομέα της τομέα της παγκόσμιας ασφάλειας, η οποία ειδικεύεται "στην παροχή προϊόντων ασφαλείας, υπηρεσιών και λύσεων". Όπως καταλαβαίνει κανείς, δεν πρόκειται μόνο για τους γνωστούς σεκιουριτάδες των τραπεζών και των καταστημάτων. Σε έναν κόσμο όπου η ασφάλεια μεταφέρεται όλο και περισσότερο από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα, μεταφράζεται επίσης σε μισθοφόρους που πολεμούν στο πλευρό τακτικών στρατών, σε φυλακές και σε κέντρα κράτησης μεταναστών.
Στην ανακοίνωση που εξέδωσε μετά το μακελειό του Ορλάντο, η G4S εξέφρασε τον αποτροπιασμό της για τα "τραγικά γεγονότα" και τη συμπάθειά της προς τα θύματα και τις οικογένειές τους. Τόνισε μάλιστα ότι ο υπάλληλός της ήταν "εκτός υπηρεσίας" και είχε περάσει από διαδοχικούς ελέγχους τόσο από την εταιρεία -κάτι που διαψεύστηκε αργότερα από ρεπορτάζ της "Guardian"- όσο και από τις αμερικανικές αρχές.
O αποτροπιασμός της εταιρείας ενδεχομένως να οφείλεται στην έκταση της τραγωδίας και στο τι συνεπάγεται για τη δημόσια εικόνα της. Την πρώτη εργάσιμη μετά την επίθεση, άλλωστε, η μετοχή της G4S κατέγραψε πτώση 10% στο χρηματιστήριο του Λονδίνου. Δεν ήταν, όμως, η πρώτη φορά που η πολυεθνική της ασφάλειας στρέφει πάνω της τα φώτα της δημοσιότητας για κάτι ανάλογο.
Το καλοκαίρι του 2009, παραδείγματος χάριν, ο υπάλληλος της G4S Ντάνιελ Φιτζσίμονς πυροβόλησε και σκότωσε δυο συναδέλφους του στην Πράσινη Ζώνη της Βαγδάτης. Το όνομα και μόνο του δράστη αποδεικνύει πόσο μακρινή ήταν η σχέση του με τον τζιχάντ. Είχαν, απλώς, προηγηθεί ένας άγριος καυγάς και αρκετά μπουκάλια βότκα. Δημοσιογραφική έρευνα του BBC απέδειξε στη συνέχεια ότι η εταιρεία είχε αγνοήσει προειδοποιήσεις για τον βίαιο χαρακτήρα του δράστη.
Υπόθεση Μουμπένγκα
Οι υπάλληλοι της G4S δεν σκοτώνονται όμως μόνο μεταξύ τους. Ο Τζίμι Μουμπένγκα βρισκόταν με τη σύζυγό του στη Βρετανία για μια δεκαετία, αλλά ένας καυγάς σε ένα νυχτερινό κέντρο στάθηκε αρκετός το 2006 να προκαλέσει τη φυλάκισή του και στη συνέχεια την απέλασή του στον τόπο καταγωγής του. Δεν έφτασε όμως ποτέ στην Αγκόλα.
Στις 12 Οκτωβρίου 2010 ο κρατούμενος επιβιβάστηκε σε αεροσκάφος συνοδευόμενος από τρεις φρουρούς της G4S. Ένα τηλεφώνημα του προκάλεσε έντονο εκνευρισμό με αποτέλεσμα οι υπάλληλοι της εταιρείας να του δέσουν τα χέρια πίσω από την πλάτη με χειροπέδες και να τον κρατήσουν ακινητοποιημένο στο κάθισμα ρίχνοντας το βάρος τους πάνω του για περισσότερο από μισή ώρα. Πολλοί επιβάτες δήλωσαν αργότερα ότι τον άκουσαν να φωνάζει "δεν μπορώ να ανασάνω".
Ο Μουμπένγκα άφησε την τελευταία του πνοή την ώρα που το αεροπλάνο απογειωνόταν από το αεροδρόμιο του Χίθροου. Αρχικά η υπόθεση δεν παραπέμφθηκε σε δίκη καθώς κρίθηκε ότι δεν υπήρχαν επαρκή στοιχεία, ωστόσο μια μεταγενέστερη έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι επρόκειτο για ανθρωποκτονία. Στη διάρκεια της δίκης ο επιβάτης Νικ Χέρμπιγκ κατήγγειλε: "Έλεγε 'όλοι εσείς βλέπετε να με σκοτώνουν. Δεν μπορώ να ανασάνω, θα με σκοτώσουν!'".
Στην αγόρευσή του ο δημόσιος κατήγορος Μαρκ Ντένις απέκλεισε την εκδοχή του ατυχήματος. "Κάθε υπάλληλος θα έπρεπε να γνωρίζει από την εκπαίδευσή του και από κοινή λογική ότι το να κρατάς κάποιον σε αυτή τη θέση για τόσο μεγάλο διάστημα θα μπορούσε να του προκαλέσει κακό, παρόλα αυτά συνέχισαν να το κάνουν αγνοώντας τις διαμαρτυρίες του Μουμπένγκα".
Μια σειρά τηλεφωνικά μηνύματα με απροκάλυπτα ρατσιστικό χαρακτήρα που είχαν ανταλλάξει δύο από τους τρεις φρουρούς δεν έγιναν αποδεκτά ως αποδεικτικά στοιχεία από το δικαστήριο. Εξίσου αγνοήθηκε το ότι η στάση στην οποία ακινητοποιήθηκε το θύμα αποτελεί πάγια πρακτική των φρουρών, οι οποίοι μάλιστα την αποκαλούν, με το δικό τους χιούμορ, "καραόκε του χαλιού". Η δίκη διήρκεσε έξι εβδομάδες και κατέληξε το 2014 στην απαλλαγή των τριών φρουρών από την κατηγορία της ανθρωποκτονίας.
O Μουμπένγκα δεν είναι ο μοναδικός κρατούμενος που χάνει τη ζωή του στα χέρια της G4S. Toν Φεβρουάριο του ίδιου χρόνου ξέσπασε εξέγερση στο κέντρο κράτησης μεταναστών στη νήσο Μάνους της Αυστραλίας. Το κέντρο βρισκόταν υπό τον έλεγχο της πολυεθνικής και το αποτέλεσμα των συμπλοκών ήταν ένας νεκρός -ο 23χρονος Ιρανός Ρέζα Μπαράτι- και 79 τραυματίες.
Παρότι η αυστραλιανή αστυνομία έσπευσε να απαλλάξει στο πόρισμά της την G4S από κάθε ευθύνη, τα ΜΜΕ της χώρας έφεραν στην επιφάνεια μια διαφορετική εικόνα. Επικαλούμενο τη μαρτυρία ενός υπαλλήλου, το δίκτυο ABC περιέγραψε τα όσα εξελίχθηκαν εκείνο το βράδυ ως αντιπαράθεση μεταξύ των φρουρών ασφαλείας της G4S και των μεταναστών. "Τους είδαμε να μπαίνουν κρατώντας ματσέτες. Είχαν μαζί τους ό,τι μπορείς να φανταστείς -πέτρες, ρόπαλα, σιδερόβεργες. Όταν έριχναν κάποιον στο έδαφος, τον ποδοπατούσαν με τις μπότες τους" τόνισε στο κανάλι ο αυτόπτης μάρτυρας.
Φθηνά εργατικά χέρια
Όταν δεν λιντσάρονται, οι μετανάστες στα κέντρα κράτησης παρέχουν τη φθηνότερη εργατική δύναμη που θα μπορούσαν να ονειρευτούν οι δεσμοφύλακες - εργοδότες τους. Στοιχεία του βρετανικού υπουργείου Εσωτερικών αποκάλυψαν το 2014 ότι οι κρατούμενοι σε κέντρα που λειτουργούν υπό τον έλεγχο ιδιωτικών εταιρειών ασφάλειας, όπως η G4S και η Serco, εργάστηκαν για 45.000 ώρες λαμβάνοντας γι' αυτό συνολική αμοιβή 45.000 βρετανικών λιρών. "Δεν μας επιτρέπουν να δουλέψουμε εκεί έξω, αλλά εδώ μέσα μας δίνουν δουλειές για πλάκα" είναι το χαρακτηριστικό σχόλιο ενός μετανάστη.
Και όταν αυτά συμβαίνουν στη Βρετανία, μπορεί εύκολα να υποθέσει κανείς τι μπορεί να γίνει στο Ισραήλ. Πέντε φυλακές και "ανακριτικά κέντρα" με περισσότερους από 6.000 Παλαιστινίους κρατουμένους λειτουργούν σήμερα με την εγγύηση της G4S, η οποία δραστηριοποιείται επίσης στη φύλαξη πολλών σημείων ελέγχου ή ακόμη και στον "φράχτη ασφαλείας" της Δυτικής Όχθης. Το 2012, στο απόγειο της μαζικής απεργίας πείνας δεκάδων πολιτικών κρατουμένων, πολλές παλαιστινιακές οργανώσεις απηύθυναν έκκληση για διεθνές μποϊκοτάζ στην εταιρεία με σημαντική ανταπόκριση.
Όλα αυτά δεν απασχολούν βέβαια τη βρετανική κυβέρνηση, που την ίδια χρονιά παρέδωσε στα χέρια της G4S τους 1.600 κρατουμένους της φυλακής του Όουκγουντ. Έναν χρόνο αργότερα η ιδιωτική εταιρεία κατρακυλούσε στην τελευταία θέση της σχετικής κατάταξης του υπουργείου Δικαιοσύνης με πολλούς κρατουμένους να καταγγέλλουν ότι "πιο εύκολα βρίσκεις ναρκωτικά παρά σαπούνι".
