Του Μιχάλη Τρίκκα
Δεν είναι μόνο οι αγώνες των Γάλλων και των Βέλγων εργαζομένων για την υπεράσπιση των κατακτήσεών τους που το αποδεικνύουν. Μεγάλες απεργιακές κινητοποιήσεις σημειώνονται το τελευταίο διάστημα και στην αντιπέρα όχθη του Ατλαντικού, μαρτυρώντας μια γενικότερη όσο και θεαματική επιστροφή του εργατικού κινήματος.
Ακόμη και η "Washington Post" του Τζεφ Μπέζος, ιδιοκτήτη της διόλου φιλικής για τους εργαζόμενους Amazon, διαπιστώνει πλέον μια "άνοδο" του συνδικαλισμού που "συμπίπτει με μια νέα αίσθηση δύναμης εκείνων που αγωνίζονται εδώ και χρόνια να αποκομίσουν κάποια οφέλη από την οικονομική ανάπτυξη", κάτι που, όπως σημειώνεται, θα μπορούσε "να σηματοδοτεί ένα πολιτικό και οικονομικό σημείο καμπής στην ισορροπία εργαζομένων και εργοδοτών".
Πώς προκύπτουν όλα αυτά; Η βασικότερη, μέχρι τώρα, ένδειξη είναι η νίκη που κατέγραψαν την προηγούμενη εβδομάδα οι 40.000 εργαζόμενοι της τηλεπικοινωνιακής εταιρείας Verizon έπειτα από απεργία 45 ολόκληρων ημερών. Η μεγαλύτερη απεργία στην πρόσφατη αμερικανική Ιστορία προκηρύχτηκε στα μέσα Απριλίου έπειτα από την άρνηση της εταιρείας να υπογράψει νέα συλλογική σύμβαση.
Σύντομα έστρεψε πάνω της τα φώτα της δημοσιότητας όχι μόνο επειδή οι απεργοί ήταν δεκάδες χιλιάδες ούτε επειδή η εταιρεία δεν μπόρεσε τελικά να αποφύγει τα προβλήματα στην παροχή υπηρεσιών, παρά την ενεργοποίηση ενός κολοσσιαίου απεργοσπαστικού μηχανισμού. Το έκανε κυρίως επειδή βρέθηκε στο επίκεντρο της προεκλογικής εκστρατείας που διεξάγεται αυτό το διάστημα στις ΗΠΑ.
"Ο αγώνας σας αφορά εκατομμύρια Αμερικανούς" τόνισε ο υποψήφιος των Δημοκρατικών Μπέρνι Σάντερς μιλώντας σε συγκέντρωση των απεργών. "Λέτε στην Αμερική των μεγάλων επιχειρήσεων ότι δεν μπορεί να τα έχει όλα" σημείωσε. Και η Verizon τα ήθελε πράγματι όλα αν αναλογιστεί κανείς ότι αρνήθηκε τις συλλογικές συμβάσεις και ανακοίνωσε απολύσεις τη στιγμή που τα κέρδη της την τελευταία πενταετία ξεπερνούσαν τα 45 δισεκατομμύρια δολάρια.
Η στάση του Σάντερς έφερε σε μάλλον δύσκολη θέση τη συνυποψήφια για το χρίσμα των Δημοκρατικών Χίλαρι Κλίντον, η καμπάνια της οποίας είχε ήδη δεχτεί γενναιόδωρες χορηγίες από την τηλεπικοινωνιακή εταιρεία, ενώ και η ίδια είχε αμειφθεί για ομιλία της σε εκδήλωση της Verizon με το ποσό των 225.000 δολαρίων. "Διάλεξε με ποια πλευρά είσαι" όπως λέει και το τραγούδι της Φλόρενς Ρις για τους αγώνες των ανθρακωρύχων, που μετατράπηκε σε άτυπος ύμνο των αμερικανικών συνδικάτων.
Τελικά, η Verizon υποχρεώθηκε να υποχωρήσει δίνοντας πολλά περισσότερα από ό,τι ενδεχομένως περίμενε όταν ξεκινούσε η απεργία. Πρώτα απ' όλα, οι "αναπόφευκτες" περικοπές ματαιώθηκαν και η εταιρεία δεσμεύτηκε να κρατήσει ανοιχτά όσα καταστήματα σκόπευε να κλείσει. Τα δύο σωματεία CWA και IBEW που μετείχαν στη διαπραγμάτευση με την εργοδοσία πέτυχαν επίσης την πρόσληψη 1.300 νέων εργαζομένων σε τηλεφωνικά κέντρα. Και το κερασάκι στην τούρτα ήταν μάλλον η μισθολογική αύξηση 10,9% που αποδέχτηκε η εταιρεία στο πλαίσιο της νέας συλλογικής σύμβασης με τετραετή διάρκεια.
Το παράδειγμα της Verizon δεν είναι το μοναδικό, καθώς σε πολλές πολιτείες των ΗΠΑ συνεχίζονται τους τελευταίους μήνες οι κινητοποιήσεις των χαμηλόμισθων εργαζομένων σε μεγάλες αλυσίδες εστιατορίων ή σούπερ μάρκετ. Κάποιες μεμονωμένες εκδηλώσεις διαμαρτυρίας έξω από McDonalds και Walmart το 2012 εξελίχθηκαν σταδιακά σε μαζικό κίνημα. Η καμπάνια Fight for $15 ενώνει σήμερα χιλιάδες εργαζόμενους και είναι πια σε θέση να συντονίζει κινητοποιήσεις σε όλη τη χώρα.
Στην τελευταία μάλιστα απεργία που προκηρύχθηκε στα McDonalds τον Απρίλιο έσπευσαν να συμπαρασταθούν εκατοντάδες εργαζόμενοι σε άλλες αλυσίδες εστιατόριων, παιδικούς σταθμούς ακόμη και πανεπιστήμια. Πολλοί δηλαδή από τους "αναλώσιμους" ωρομίσθιους που αμείβονται σήμερα με ψίχουλα και, παρ' ότι ζουν κάτω από τα όρια της φτώχειας, κρατούν τα ποσοστά της ανεργίας στις ΗΠΑ σε πλασματικά χαμηλό επίπεδο.
Αποκαλυπτική του κυνισμού με τον οποίο η εταιρεία McDonalds αντιμετωπίζει το αίτημα των απεργών είναι η πρόσφατη δήλωση του πρώην διευθύνοντα συμβούλου της Εντ Ρένσι ότι θα ήταν φθηνότερο για την εταιρεία να "προσλάβει" ρομπότ αντί να "απασχολεί ανεπαρκείς υπαλλήλους πληρώνοντάς τους με 15 δολάρια την ώρα προκειμένου να βάζουν πατάτες σε μια σακούλα". Η πρόοδος της τεχνολογίας και η αυτοματοποίηση της παραγωγής ήταν το βασικό επιχείρημα και της Verizon για την περικοπή χιλιάδων θέσεων εργασίας, κάτι όμως που τελικά αποδείχτηκε κάθε άλλο παρά αναπόφευκτο.
"Βλέπουμε μια μαχητικότητα, σε ό,τι αφορά τις απεργίες, που δεν είχαμε δει εδώ και χρόνια" σημειώνει ο Κρίστιαν Σουίνι, αντιπρόεδρος της συνομοσπονδίας AFL-CIO, στην οποία μετέχουν 56 εργατικά σωματεία από όλη τη χώρα. "Υπάρχει δυναμική και νομίζω ότι θα δούμε ακόμη περισσότερες όσο αυξάνονται οι προσδοκίες των ανθρώπων για την οικονομία" προσθέτει.
Ο "αγώνας για τα 15 δολάρια" έχει ήδη κερδίσει αυξήσεις του κατώτατου ωρομισθίου σε αρκετές πόλεις και πολιτείες, με σημαντικότερα παραδείγματα τη Νέα Υόρκη και την Καλιφόρνια. Οι επιτυχίες αυτές δεν έχουν, ωστόσο, ακόμη μεταφραστεί σε αύξηση της συμμετοχής στα συνδικάτα που παρέμεινε το 2015 στο 11%, δηλαδή δέκα ποσοστιαίες μονάδες κάτω από τα επίπεδα της δεκαετίας του '80.
Ο Κένταλ Φελς από το συντονιστικό όργανο του Fight for $15 επιμένει να βλέπει το ποτήρι μισογεμάτο. "Είναι μια καμπάνια με επιτυχία που δεν μπορούσαμε ποτέ να φανταστούμε και οι εργαζόμενοι που μετέχουν σε αυτήν αισθάνονται πιο δυνατοί παρά ποτέ. Θα υπάρξει ένα φαινόμενο ντόμινο σε ολόκληρη τη χώρα" υποστηρίζει. Οι συνεχιζόμενες κινητοποιήσεις των εκπαιδευτικών στο Σικάγο ενάντια στις περικοπές που πραγματοποιεί στον τομέα της Παιδείας ο δήμαρχος, Ραμ Εμάνουελ θα μπορούσαν να αποτελούν ένα πρώτο δείγμα.
Μια ακόμη ένδειξη ίσως να βρίσκεται στο ότι οι μισθοί των Αμερικανών εργαζομένων έχουν αρχίσει να παίρνουν την πάνω βόλτα έπειτα από χρόνια και χρόνια στασιμότητας. Είναι κάτι που επιβεβαιώνεται όχι μόνο από τα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ αλλά και από εκθέσεις μεγάλων τραπεζών, όπως η Goldman Sachs, που διαπιστώνουν με έκδηλη ανησυχία ότι το εργατικό κόστος για τις επιχειρήσεις έχει και πάλι αρχίσει να αυξάνεται.
