Του Andrew Ward
Σχεδόν ένα δισεκατομμύριο λίρες ετήσιας χρηματοδότησης για την έρευνα θα αμφισβητηθεί εάν το Ηνωμένο Βασίλειο φύγει από την Ε.Ε., σύμφωνα με μια μελέτη που προειδοποιεί ότι η έξοδος από την Ένωση θα μπορούσε να μετατρέψει τη Βρετανία στον "φτωχό συγγενή" των ευρωπαϊκών επιστημών.
Το ένα τέταρτο της συνολικής δαπάνης για έρευνα στη Βρετανία προέρχεται από την Ε.Ε., γεγονός που την καθιστά τον δεύτερο μεγαλύτερο αποδέκτη μετά τη Γερμανία. Τα στοιχεία, τα οποία αποκαλύπτουν επίσης το υψηλό επίπεδο της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης προς τα πανεπιστήμια της χώρας, δημοσιεύθηκαν σε μια έκθεση της Digital Science, μιας εταιρείας έρευνας λογισμικού.
Η μελέτη βασίζεται σε ανάλυση μιας βάσης δεδομένων για τις διεθνείς επιχορηγήσεις ερευνών και συμπεραίνει ότι το Η.Β. έχει μεγάλη εξάρτηση από την ευρωπαϊκή στήριξη προς την ερευνητική βάση -με δυνητικές καταστροφικές συνέπειες εάν το δημοψήφισμα της 23ης Ιουνίου είναι υπέρ της εξόδου. Παρόμοια στοιχεία έχουν δημοσιευθεί από την εσκτρατεία υπέρ της παραμονής στην Ε.Ε., αλλά η έκθεση της Digital Science αποτελεί μια από τις πλέον αναλυτικές μελέτες για την κατανομή της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης για την έρευνα.
Το Ηνωμένο Βασίλειο έλαβε πέρυσι 967 εκατομμύρια λίρες ως ευρωπαϊκή επιδότηση για την έρευνα. Από το 2009 έχει αποσβέσει το 7,4% των εισφορών της προς την Ένωση με αυτού του είδους τη χρηματοδότηση, όπως δείχνει η έκθεση. Κατά την τελευταία δεκαετία η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση της έρευνας στη Βρετανία έφτασε τα 8,04 δισεκατομμύρια λίρες, ακριβώς πίσω από τα 8,34 δισεκατομμύρια λίρες που διατέθηκαν στη Γερμανία.
Ωστόσο το Η.Β. εξαρτάται πολύ περισσότερο από τα ευρωπαϊκά χρήματα από ό,τι η Γερμανία, γιατί διαθετει μόλις το 1,63% του δικού του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος για την, έρευνα ενώ η Γερμανία δαπανά το 2,85%.
Σε άλλα σημαντικά ευρήματα, η έκθεση αναφέρει ότι κατά την τελευταία δεκαετία η Ε.Ε. διέθεσε:
* 41% των δημοσίων δαπανών στην έρευνα που εγινε στη Βρετανία για τον καρκίνο, που αντιστοιχεί σε 126 εκατομμύρια λίρες.
* 62% ή 13,5 εκατομμύρια λίρες των δημοσίων δαπανών για τη νανοτεχνολογία.
* Περισότερρο από το μισό των δημοσίων δαπανών για την εξελικτική βιολογία και τη δασική έρευνα και 94% ή 11 εκατομμύρια λίρες για την οικονομική θεωρία.
Επωφελούνται επίσης τα τμήματα έρευνας και τεχνολογίας εταιρειών: η Rolls Royce πήρε 51 εκατομμύρια λίρες -σχεδόν 13% της συνολικής επιδότησης- και η ΒΤ πήρε 23,8 εκατομμύρια λίρες, σχεδόν το 80% του συνόλου.Το BBC, ο επιδοτούμενος από το δημόσιο ραδιοτηλεοπτικός φορέας της Βρετανίας, πήρε 2,87 εκατομμύρια λίρες από την Ε.Ε. για έρευνα, σε σύγκριση με τα 4 εκατομμύρια λίρες από εσωτερικές πηγές.
Ο Ντάνιελ Χουκ, διευθυντής της Digital Science, δήλωσε ότι τα χρήματα από την Ε.Ε. χρησιμοποιήθηκαν για να καλυφθούν ελλείψεις στον τρόπο με τον οποίο η επιστήμη του Η.Β. χρηματοδοτείται από το κράτος και τον επιχειρηματικό τομέα. Η έκθεση επικρίνει τις βρετανικές επιχειρήσεις ότι απολαμβάνουν τους καρπούς της έρευνας που χρηματοδοτείται από την Ε.Ε. ενώ τσιγκουνεύονται να επενδύσουν οι ίδιες. Η συμβολή του ιδιωτικού τομέα αντιστοιχεί στο 1,06% του ΑΕΠ για έρευνα και ανάπτυξη, κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και 80% λιγότερο από τις γερμανικές επιχειρήσεις.
Η εκθεση προειδοποιεί ότι, αν η κυβέρνηση δεν συμπληρώσει το κενό στη χρηματοδότηση που θα προκύψει πιθανώς από μια έξοδο της Βρετανίας από την Ένωση, η χώρα κινδυνεύει να υποστεί "σημαντικές απώλειες κεφαλαίων, υποστήριξης και υποδομών".
Τα πανεπιστήμια του Ηνωμένου Βασιλείου θα ήταν μεταξύ των μεγαλύτερων θυμάτων: το Κέιμπριτζ και η Οξφόρδη στηρίχθηκαν στην Ε.Ε. για τουλαχιστον το ένα πέμπτο της συνολικής δημόσιας χρηματοδότησης που λαμβάνουν από βρετανικούς και ευρωπαϊκούς φορείς, αναφέρει η έκθεση. Σε ορισμένα μικρότερα ιδρύματα το ευρωπαϊκό ποσοστό φτάνει μέχρι τα δύο τρίτα.
Οι φόβοι για ενδεχόμενες απώλειες χρηματοδότησης των επιστημών αποτελούν ένα σημαντικό τμήμα του επιχειρήματος για την παραμονή στην Ε.Ε. Υπουργοί, επιχειρηματίες και πανεπιστημιακοί έχουν προειδοποιήσει ότι μια έξοδος θα υπονόμευε τις ερευνητικές ικανότητες του Η.Β. και θα έβλαπτε βιομηχανίες που στηρίζονται στην έρευνα και την ανάπτυξη, όπως οι φαρμακευτικές.
Ωστόσο μια ψήφος υπέρ της εξόδου δεν θα σταματούσε απαραίτητα όλη την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένων του Ισραήλ, της Τυνησίας και της Τουρκίας, συμμετέχουν σε ευρωπαϊκά επιστημονικά προγράμματα, χωρίς να είναι μέλη της Ένωσης. Σύμφωνα με την ομάδα υποστήριξης του Brexit, επιστήμονες για τη Βρετανία, οι τρεις χώρες με τη μεγαλύτερη κατά κεφαλήν χρηματοδότηση από το ερευνητικό πρόγραμμα Horizon 2020, είναι η Ισλανδία, η Νορβηγία και η Ελβετία, οι οποίες δεν είναι κράτη - μέλη.
"Η ιδέα ότι θα πρέπει να είμαστε μέσα στη Ευρωπαϊκή Ένωση για να συμμετεχουμε σε αυτό το πρόγραμμα αποτελεί έναν μύθο" δήλωσε ο Mat Ridley, επιστήμονας συγγραφέας και υπέρμαχος της αποχώρησης, σε μια συζήτηση που έγινε αυτό τον μήνα στη Royal Society. "Αυτά τα προγράμματα είναι απλώς κλαμπ για μέλη". Το ίδιο ισχύει και για μεγάλες περιφερειακές συνεργασίες όπως η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος, ενώ ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Πυρηνικών Ερευνών, γνωστός ως CERN, δήλωσε: "Τα μποζόνια του Higgs δεν υποχρεούνται να δείξουν διαβατήρια ή να πληρώνουν δασμούς καθώς περνούν".
Αλλά η έκθεση της Digital Science προειδοποιεί ότι η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση θα βρεθεί σε αβεβαιότητα από μια ψήφο υπέρ της αποχώρησης, σημειώνοντας ότι κατά την τελευταία δεκαετία μόνο το 7% των κεφαλαίων για την έρευνα διατέθηκαν από τη Ευρωπαϊκή Ένωση σε χώρες που δεν είναι μέλη.
Η συμμετοχή της Ελβετίας στο Horizon 2020 και στο πρόγραμμα ανταλλαγής φοιτητών Erasmus αντιμετωπίζουν προβλήματα από το δημοψήφισμα του 2014 για την επιβολή ποσοστώσεων στους εργαζόμενους που μεταναστεύουν από χώρες της Ε.Ε., κατα παράβαση των όρων συνεργασίας μεταξύ της Ελβετίας και των Βρυξελλών.
Η λαίδη Julia Goodfellow, πρόεδρος των πανεπιστημίων της Βρετανίας (Universities UK), δήλωσε στην επιτροπή επιστημών και τεχνολογίας της Βουλής των Λόρδων τον περασμένο μήνα ότι η Βρετανία θα έχανε επιρροή και χρηματοδότηση αν βρισκόταν έξω από την Ε.Ε. "Η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση επιτρέπει στους Βρετανούς και Ευρωπαίους ερευνητές να ενώνουν το δυναμικό τους, την εξειδίκευση και τα στοιχεία τους για να πετυχαίνουν μαζί περισσότερα από ό,τι θα έκαναν μόνοι τους" είπε.
