Του Στρατή Αγγελή
«Η Κένυα, με γνώμονα τα εθνικά συμφέροντά της, αποφάσισε να βάλει τέλος στη φιλοξενία των προσφύγων. Αναγνωρίζουμε ότι η απόφαση αυτή θα έχει αρνητικές επιπτώσεις στις ζωές των προσφύγων και καλούμε τη διεθνή κοινότητα να αναλάβει συλλογικά την ευθύνη για τις ανθρωπιστικές ανάγκες που θα προκύψουν από αυτή την ενέργεια».
Με αυτό τον τρόπο η κυβέρνηση της Κένυας ανακοίνωσε ότι κλείνει όλα τα προσφυγικά στρατόπεδα στο έδαφός της, που φιλοξενούν πάνω από 600.000 ανθρώπους, στη μεγάλη πλειοψηφία τους από τη Σομαλία, διωγμένοι από τους πολέμους και την πείνα στο Κέρας της Αφρικής. Παράλληλα, θα σφραγίσει τα σύνορά της για τους πρόσφυγες.
Πώς βάζεις όμως λουκέτο στο μεγαλύτερο προσφυγικό στρατόπεδο του κόσμου, το Νταντάαμπ, στην ανατολική Κένυα, που αποτελείται από πέντε μεγάλους καταυλισμούς με συνολικό πληθυσμό 350.000 ανθρώπους; Σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες, το 80% των προσφύγων στο Νταντάαμπ είναι γυναίκες και παιδιά.
Το στρατόπεδο βρίσκεται κοντά στα σύνορα με τη Σομαλία και οι Κενυάτες υποστηρίζουν ότι αποτελεί πλέον ένα από τα προπύργια της ισλαμικής εξτρεμιστικής οργάνωσης Αλ Σεμπάμπ. Παρόμοιες απειλητικές ανακοινώσεις για κλείσιμο προσφυγικών στρατοπέδων, ειδικά του Νταντάαμπ, είχαν γίνει από Κενυάτες αξιωματούχους μετά τις πολύνεκρες τρομοκρατικές επιθέσεις της οργάνωσης στο εμπορικό κέντρο του Ναϊρόμπι το 2013 και στο πανεπιστήμιο της Γκαρίσα το 2015.
Αυτή τη φορά οι Κενυάτες έκαναν ένα βήμα παραπάνω. Προχώρησαν στη διάλυση του υφυπουργείου Προσφυγικών Υποθέσεων, που ήταν ο σύνδεσμος της κυβέρνησης με δεκάδες ανθρωπιστικές οργανώσεις. Η κυβέρνηση του Ναϊρόμπι, βασικός σύμμαχος των ΗΠΑ στην ανατολική Αφρική, δεν εξήγησε πότε θα αρχίσει το κλείσιμο των στρατοπέδων ούτε τον τρόπο με το οποίο θα απωθήσει τους πρόσφυγες πίσω από τα σύνορα με τη Σομαλία.
Το μήνυμα είναι σαφές προς τον ΟΗΕ, τις μεγάλες δυνάμεις και τις οργανώσεις αρωγής. Δώστε λύση στα προβλήματα τώρα και κυρίως δώστε περισσότερα ανταλλάγματα. Το Νταντάαμπ απέχει χιλιάδες χιλιόμετρα από τα τουρκοσυριακά σύνορα, αλλά το παζάρι της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση για το προσφυγικό ίσως βρίσκει μιμητές.
Οι πρώτοι 100.000 πρόσφυγες από τη Σομαλία πέρασαν τα σύνορα της Κένυας το 1991, διωγμένοι από τον εμφύλιο πόλεμο. Οι προσφυγικές ροές έφτασαν στο απόγειο κατά τον λιμό του 2011-2012. Μεσολάβησε η αποτυχημένη διεθνής στρατιωτική ανθρωπιστική επέμβαση στη Σομαλία (1993-1995), ενώ στις παραμεθόριες περιοχές υπάρχει μακρά ιστορία φυλετικών και εθνοτικών συγκρούσεων που έχουν τις ρίζες τους στην εποχή της αποικιοκρατίας.
Τα τελευταία δυο χρόνια γίνονται βήματα για τη σταθεροποίηση της Σομαλίας και η κυβέρνησή της, προϊόν εύθραυστων ισορροπιών και συμβιβασμών, συνεργάζεται με την Κένυα στον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας», με την παραίνεση της Δύσης. Αυτή η σχετική σταθερότητα ενισχύει το επιχείρημα των Κενυατών για επιστροφή των προσφύγων (πολλοί δεύτερης γενιάς πλέον) στη Σομαλία και για διεκδίκηση μεγαλύτερων ανταλλαγμάτων από τη διεθνή κοινότητα.
Η Διεθνής Αμνηστία κατήγγειλε την Κένυα για παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου με μια ριψοκίνδυνη απόφαση που απειλεί τη ζωή χιλιάδων ανθρώπων. Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα επισημαίνουν ότι πρόκειται για ακόμη ένα παράδειγμα της παντελούς αδιαφορίας που επιδεικνύεται παγκοσμίως για τη μοίρα εκατομμυρίων προσφύγων σε απόλυτη ένδεια.
Οι πόλεμοι, η αστάθεια και η πείνα στο Κέρας της Αφρικής τροφοδοτούν διαρκώς τις προσφυγικές ροές στην Ευρώπη και είναι βέβαιο ότι το φαινόμενο θα ενταθεί στην περίπτωση που εκδιωχθούν οι 600.000 πρόσφυγες από την Κένυα σε μια «ασφαλή» χώρα όπως η Σομαλία. Στην πιο πρόσφατη έκθεσή του για την προσφυγική κρίση ο ΟΗΕ υπολογίζει σε περισσότερα από 60 εκατομμύρια τους πρόσφυγες σε όλο τον κόσμο (στοιχεία 2015). Δηλαδή 1 άνθρωπος στους 122 είναι βίαια εκτοπισμένος από την εστία του. Επίσης σημειώνεται ότι αν κάποιος άνθρωπος αναγκαστεί να πάρει τον δρόμο της προσφυγιάς σήμερα, οι πιθανότητες να μπορέσει να επιστρέψει στο σπίτι του είναι μικρότερες από ό,τι ήταν πριν από 30 χρόνια. Ο αριθμός των «εθελοντικών» επιστροφών διαρκώς μειώνεται.
