Του ΜΙΧΑΛΗ ΤΡΙΚΚΑ
Η αποφυλάκιση, στις αρχές της εβδομάδας, του περιβόητου "βομβιστή με το καπέλο", του μοναδικού υπόπτου που είχε συλληφθεί στο Βέλγιο ως άμεσα εμπλεκόμενος στις επιθέσεις της 22ης Μαρτίου και τον οποίο οι διωκτικές αρχές είχαν βαπτίσει προηγουμένως με διαδοχικές διαρροές ως "τρομοκράτη", ήταν το τελευταίο σε μια σειρά λαθών και παραλείψεων που χαρακτηρίζουν τη μέχρι τώρα έρευνα. Δικαιολογούνται άραγε τόσα λάθη μαζεμένα;
Θέτοντάς το μάλλον διπλωματικά η "New York Times" έγραψε ότι η βελγική αστυνομία απέτυχε όλο το τελευταίο διάστημα "να ενώσει όλες τις κουκίδες". Και οι κουκίδες ήταν πολλές. Η πρώτη στη σειρά θα μπορούσε να είναι εκείνη που αφορά τους ίδιους τους δράστες. Δεν ήταν κάποιοι άγνωστοι και εισαγόμενοι τζιχαντιστές αλλά άνθρωποι που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν στο Βέλγιο. Οι αδελφοί Ελ Μπαχράουι είχαν μάλιστα συλληφθεί και καταδικαστεί για ένοπλη ληστεία ενώ οι αρχές είχαν ενημερωθεί από ξένες μυστικές υπηρεσίες για τις διασυνδέσεις τους με ισλαμιστικές οργανώσεις.
Η δεύτερη κουκίδα αφορά τις πληροφορίες που διέθεταν αλλά δεν αξιοποίησαν οι βελγικές υπηρεσίες ασφαλείας. Ο ιδιοκτήτης του διαμερίσματος στο προάστιο Σαερμπέκ των Βρυξελλών όπου κατασκευάστηκαν οι βόμβες κατήγγειλε στη βρετανική εφημερίδα "Times" ότι αστυνομικοί το είχαν επισκεφτεί πριν τις επιθέσεις αλλά είχαν αναχωρήσει άπραγοι όταν κανείς δεν άνοιξε την πόρτα. Το γεγονός ότι το διαμέρισμα ήταν γνωστό στις διωκτικές αρχές επιβεβαιώνεται και από την ταχύτητα με την οποία κινήθηκε η βελγική αστυνομία μετά τις πολύνεκρες επιθέσεις.
Λίγες ώρες μετά τις εκρήξεις και ενώ κανείς από τους δράστες δεν είχε ακόμη αναγνωριστεί, το διαμέρισμα έγινε στόχος επιδρομής. Η αστυνομία ανακοίνωσε ότι η σχετική πληροφορία προήλθε από τον οδηγό ταξί που είχε μεταφέρει τους δράστες στο αεροδρόμιο. Ωστόσο, στη συνέχεια, ο ταξιτζής διέψευσε την εκδοχή αποκαλύπτοντας ότι ειδοποίησε την αστυνομία μόνο όταν αναγνώρισε ένα από τα άτομα που μετέφερε στις φωτογραφίες που δόθηκαν στη δημοσιότητα. Αλλά αυτό είχε γίνει αρκετές ώρες μετά την επιδρομή.
Ο υπ' αριθμόν ένα καταζητούμενος
Το διαμέρισμα, επομένως, όπου οι καμικάζι σχεδίασαν και προετοίμασαν την επίθεση ήταν γνωστό στις βελγικές αρχές. Και δεν ήταν το μοναδικό. Γνωστό φαίνεται να ήταν και το κρησφύγετο του Σαλάχ Αμπντελσαλάμ, που για τέσσερις μήνες μετά το μακελειό στο Παρίσι εθεωρείτο ως "υπ' αριθμόν ένα καταζητούμενος στην Ευρώπη". Κι όμως η βελγική αστυνομία, περιμένοντας ποιός ξέρει τι, κινήθηκε για να τον συλλάβει τέσσερις μόλις ημέρες πριν τις επιθέσεις των Βρυξελλών. Και τελικά ακόμη και η ανάκρισή του δεν στάθηκε ικανή να φέρει πληροφορίες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην αποτροπή τους.
Από την ημέρα της επίθεσης, η ισραηλινή εφημερίδα "Haaretz" αποκάλυπτε ότι οι ιρακινές μυστικές υπηρεσίες είχαν πληροφορήσει εδώ και καιρό τις ευρωπαϊκές ομόλογές τους για επικείμενο χτύπημα του Ισλαμικού Κράτους σε ευρωπαϊκή πρωτεύουσα. Τις επόμενες ημέρες, η εφημερίδα επανήλθε με νέο ρεπορτάζ, που αποκάλυπτε ότι και οι βελγικές υπηρεσίες είχαν ενημερωθεί για το σχέδιο.
Οι σημαντικότερες καταγγελίες για την τουλάχιστον περίεργη ανεπάρκεια των ευρωπαϊκών μυστικών υπηρεσιών προήλθαν όμως από την Άγκυρα, με τον ίδιο τον πρόεδρο της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να σημειώνει ότι ένας από τους βομβιστές - καμικάζι των Βρυξελλών είχε συλληφθεί στη χώρα του και απελαθεί, ενώ οι Ευρωπαίοι είχαν ενημερωθεί για τις σχέσεις του με εξτρεμιστικές ισλαμιστικές οργανώσεις. Η καταγγελία ήταν αρκετά σοβαρή ώστε οι υπουργοί Εσωτερικών και Δικαιοσύνης να υποβάλουν τις παραιτήσεις τους, οι οποίες, ωστόσο, δεν έγιναν δεκτές από τον πρωθυπουργό του Βελγίου Σαρλ Μισέλ.
Τα όσα όμως δήλωσαν Τούρκοι αξιωματούχοι ασφαλείας στην εφημερίδα "Guardian" θα δικαιολογούσαν ακόμη και την παραίτηση του ίδιου του πρωθυπουργού. Σύμφωνα με τα όσα είπαν, οι ευρωπαϊκές μυστικές υπηρεσίας έκαναν τα "στραβά μάτια" στα ταξίδια των τζιχαντιστών κρίνοντας ότι με αυτό τον τρόπο απαλλάσσονται από την παρουσία τους. Ήταν μια ιδιότυπη μορφή εξορίας. "Υποπτευόμασταν ότι ο λόγος για τον οποίο θέλουν αυτούς τους ανθρώπους να έλθουν σε εμάς είναι επειδή δεν τους θέλουν στις δικές τους χώρες" δήλωσαν.
Η Άγκυρα υποστηρίζει επίσης ότι είχε προειδοποιήσει τις γαλλικές αρχές για τις ισλαμικές διασυνδέσεις του Ομάρ Ισμαήλ Μοστεφάι, από τους δράστες της σφαγής στο θέατρο Μπατακλάν τον Νοέμβριο στο Παρίσι. "Γνώριζαν για αυτούς τους ανθρώπους αλλά δεν τους σταμάτησαν, επειδή δεν είχαν το νομικό πλαίσιο να το κάνουν", τόνισε ένας από τους αξιωματούχους.
Jihad Travel
Πέρα από το παράδοξο που αποτελούν τα μαθήματα νομιμότητας από την τουρκική Αντιτρομοκρατική υπηρεσία, οι καταγγελίες αποκαλύπτουν μια βασική αδυναμία. Ένας μικρός στρατός ξένων μαχητών πηγαινοερχόταν για χρόνια ανεμπόδιστα μεταξύ Συρίας και ευρωπαϊκών πρωτευουσών χωρίς κανείς να κάνει το παραμικρό για να τους εμποδίσει.
Το ειδικευμένο σε θέματα ασφαλείας Soufan Group υπολόγισε πέρσι ότι 27.000 με 31.000 ξένοι μαχητές ταξίδεψαν στη Συρία για να πολεμήσουν στο πλευρό του Ισλαμικού Κράτους. Από αυτούς, 5.000 ήταν Ευρωπαίοι πολίτες, με το μεγαλύτερο ποσοστό να προέρχεται από τη Γαλλία. Στο πρόσφατο ρεπορτάζ της με τον τίτλο "Πως το Ισλαμικό Κράτος έστησε τον μηχανισμό του τρόμου κάτω από το βλέμμα της Ευρώπης", η "New York Times" σημειώνει "ότι παραμένει ασαφές πόσοι από αυτούς έχουν τελικά επιστρέψει" στη γηραιά ήπειρο.
Εκείνο που έχει πραγματικά σημασία δεν είναι τόσο ο αριθμός αλλά το γεγονός ότι εκείνοι που αιματοκύλησαν το Παρίσι και τις Βρυξέλλες δεν ήταν "πυρήνες εν υπνώσει", σύμφωνα με την αντιτρομοκρατική ορολογία των χρόνων της διακυβέρνησης Μπους. Ήταν ένα καλά οργανωμένο και αρκετά ορατό δίκτυο, το οποίο ήταν σε θέση να πηγαινοφέρνει με ασυλία τα μέλη του από τα μέτωπα της Συρίας στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, με πολλά από αυτά να συλλαμβάνονται και να αφήνονται ελεύθερα.
Ήταν επομένως απλή ανικανότητα ή τελικά συνενοχή στη δημιουργία ενός στρατού που, σύμφωνα με τους αρχικούς σχεδιασμούς, θα βοηθούσε στην πολυπόθητη αλλαγή καθεστώτος στη Δαμασκό; Πόσο τυχαίο είναι άλλωστε το ότι το μακελειό στους δρόμους της Ευρώπης άρχισε λίγες ημέρες μετά τη ρωσική επέμβαση στη Συρία που απομάκρυνε τον συγκεκριμένο στόχο σκορπίζοντας την οργή στους τζιχαντιστές για όλους εκείνους που αισθάνθηκαν ότι τους αφήνουν ξεκρέμαστους; Οι βασικές κουκίδες που απομένει να ενωθούν αφορούν τελικά αυτές τις δύο πλευρές.
