Ανοιχτή στο διεθνές κεφάλαιο είναι πλέον η τελευταία "μεγάλη ανεκμετάλλευτη αγορά" του πλανήτη μετά την άρση των τιμωρητικών κυρώσεων που είχαν επιβληθεί στο Ιράν την τελευταία πενταετία. Η αποδιάρθρωση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος όχι μόνο δεν ανάβει το πράσινο φως για την κατάκτησή της, αλλά και αλλάζει τους συσχετισμούς δύναμης στη Μέση Ανατολή.
Η νέα σελίδα στις σχέσεις Τεχεράνης - Δύσης άνοιξε το Σαββατοκύριακο, όταν το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών παρέλαβε την έκθεση με την οποία η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA) επιβεβαίωνε πως η ιρανική κυβέρνηση συμμορφώθηκε πλήρως με τους όρους της συμφωνίας του καλοκαιριού για τη διάλυση του επίμαχου προγράμματός της. Ήταν ένα ιδιαίτερα περίπλοκο πυρηνικό πρόγραμμα που χρειάστηκε περισσότερο από 13 χρόνια για να ολοκληρωθεί, αλλά μόλις τρεις μήνες για να διαλυθεί.
Μέσα σε αυτό το ελάχιστο διάστημα το Ιράν διέλυσε 14.000 μηχανές φυγοκέντρησης -τα δύο τρίτα όσων διέθετε- και τις αποθήκευσε με τη σφραγίδα της ΙΑΕΑ. Παράλληλα, έστειλε στο εξωτερικό ή αραίωσε το 98% των αποθεμάτων του σε χαμηλά εμπλουτισμένο ουράνιο, μια ουσία που αποτελούσε και την "πέτρα του σκανδάλου" καθώς θα μπορούσε να τροποποιηθεί προκειμένου να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή πυρηνικών όπλων. Η Τεχεράνη απέκρουε πάντα τις κατηγορίες υποστηρίζοντας ότι το πρόγραμμά της είχε αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς.
Με την άρση των κυρώσεων το Ιράν είναι και πάλι ελεύθερο να διαθέτει πετρέλαιο και φυσικό αέριο στις διεθνείς αγορές, κάτι που άρχισε να κάνει από χθες. Αυτή δεν είναι, όμως, η μοναδική όψη της συμφωνίας, αφού υπάρχουν και οι εισαγωγές. Ένα πρώτο δείγμα του έντονου ανταγωνισμού που αναμένεται να εκδηλωθεί το επόμενο διάστημα για την κατάκτηση της ιρανικής αγοράς αποτελούν οι πρώτες επαφές που η Airbus και η Boeing είχαν με την Τεχεράνη με στόχο την ανανέωση του γηρασμένου στόλου αεροσκαφών της.
Η ιρανική αγορά αυτοκινήτων κατείχε επίσης κάποτε την 10η θέση στην παγκόσμια κατάταξη, κάτι που φυσικά δεν διαφεύγει τις προσοχής των μεγάλων αυτοκινητοβιομηχανιών. Σημαντικό ενδιαφέρον αναμένεται επίσης να εκδηλωθεί από επιχειρήσεις χάλυβα και αλουμινίου, τις οποίες θα προσελκύσει αναμφίβολα ο ακαταμάχητος συνδυασμός φθηνών ενεργειακών πόρων και πρόσβασης στη θάλασσα.
Το "διαμάντι του στέματος" παραμένουν όμως σε κάθε περίπτωση τα τεράστια πετρελαϊκά αποθέματα της χώρας. Ήδη, από την περσινή χρονιά, ο Ιρανός υπουργός Ενέργειας Μπιζάν Ναμντάρ Ζανγκανέ συναντήθηκε με εκπροσώπους των BP, Shell, Total και Lukoil στο περιθώριο διάσκεψης του ΟΠΕΚ βολιδοσκοπώντας τις προθέσεις τους.
Φυσικά, οι "πάγοι" στις σχέσεις Τεχεράνης - Δύσης δεν πρόκειται να λιώσουν αυτομάτως, κάτι που σχεδόν εγγυάται και η αναμενόμενη αντίσταση στενών συμμάχων της Ουάσιγκτον στη Μέση Ανατολή, όπως το Ισραήλ και η Σαουδική Αραβία, αμφότεροι ορκισμένοι εχθροί του Ιράν. Τους πανηγυρισμούς της διεθνούς κοινότητας για τη "νέα εποχή" συνοδεύουν άλλωστε και αρκετές απειλές.
Σε αυτές πρωτοστατούν για μία ακόμη φορά οι Ρεπουμπλικανοί, το τμήμα της αμερικανικής ελίτ που εξακολουθεί να αρνείται την προσπάθεια προσέγγισης με την Τεχεράνη ζητώντας ακόμη μια άνευ όρων παράδοση της χώρας που τόσο ταπείνωσε την Ουάσιγκτον στις αρχές της δεκαετίας του '80. "Σήμερα η κυβέρνηση Ομπάμα θα αρχίσει να αίρει τις οικονομικές κυρώσεις κατά του κύριου κράτους που υποστηρίζει την τρομοκρατία στον κόσμο" ήταν το χαρακτηριστικό σχόλιο του προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων Πολ Ράιαν.
Ενδεικτική των ως άνω αντιστάσεων καθώς και της τακτικής "μαστίγιου και καρότου" που η Δύση προτίθεται να ακολουθήσει στο εξής απέναντι στο Ιράν είναι και οι... νέες κυρώσεις που επιβλήθηκαν στην Τεχεράνη, οι οποίες αυτή τη φορά αφορούν το ιρανικό πυραυλικό πρόγραμμα. Η Τεχεράνη έσπευσε να χαρακτηρίσει τις κυρώσεις παράνομες.
"Η Αμερική πoυλάει όπλα δεκάδων δισεκατομμυρίων σε χώρες της περιοχής, τα οποία χρησιμοποιούνται σε εγκλήματα πολέμου εναντίον Παλαιστινίων, Λιβανέζων και πρόσφατα και Υεμενιτών" ανακοίνωσε η ιρανική κυβέρνηση "φωτογραφίζοντας" τους δύο περιφερειακούς αντιπάλους της και προαναγγέλλοντας τη συνέχιση της ανοιχτής διαμάχης για την επικράτηση στην περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Μιχάλης Τρίκκας
