Για τους προληπτικούς των αγορών, που επιμένουν ότι η πρώτη μέρα συναλλαγών της χρονιάς αποκαλύπτει τις τάσεις για ολόκληρο το έτος, το 2016 ξεκίνησε με έναν εφιάλτη. Με κραχ σε ένα από τα πιο επικίνδυνα χρηματιστήρια του πλανήτη, σ' αυτό της Σαγκάης. Με ένα κραχ ελεγχόμενο α λα κινεζικά, καθώς οι αρχές έδωσαν εντολή να σταματήσουν οι συναλλαγές μόλις ο δείκτης έφτασε στο μείον 7%. Εντολή που εντάχθηκε ως δυνατότητα στους κανόνες της αγοράς της Σαγκάης μόλις την Πρωτοχρονιά και χρειάστηκε να εφαρμοστεί την πρώτη εργάσιμη μέρα του 2016.
Παρά το χειρόφρενο, όμως, που τράβηξαν οι κινεζικές αρχές, το δραματικό ξεπούλημα μετοχών στη Σαγκάη συμπαρέσυρε τα χρηματιστήρια πρώτα της Άπω Ανατολής και μετά όλου του κόσμου. Ο Dow Jones στη Νέα Υόρκη έχασε με το καλημέρα σας 450 μονάδες, ο S&P 200 έπεσε κάτω από το ψυχολογικό όριο των 2.000 μονάδων, ενώ και ο DAX στη Φραγκφούρτη έχασε μέσα σε λίγες ώρες τα μισά του κέρδη του 2015.
Ο καταλύτης που πυροδότησε το κραχ ήταν τα στοιχεία για την κινεζική βιομηχανική παραγωγή, η οποία συρρικνώθηκε τον Δεκέμβριο για δέκατο συνεχόμενο μήνα. Αν και πρόκειται ουσιαστικά για στοιχεία δημοσκόπησης μεταξύ κινεζικών επιχειρήσεων -κι όχι για "αριθμούς" από τα βιβλία παραγγελιών- ήταν αρκετά για να συνδαυλίσουν τις ανησυχίες για την κατάσταση της κινεζικής οικονομίας και να ωθήσουν τους επενδυτές σε μαζικές ρευστοποιήσεις.
Ο αληθινός λόγος, όμως, σύμφωνα με χρηματιστηριακούς αναλυτές, είναι ότι στις αγορές της Σαγκάης -και της Σεντζέν- η "φούσκα" κάποια στιγμή έπρεπε να σκάσει. Κι αυτή η στιγμή πιθανότατα είναι τώρα. Από το καλοκαίρι του 2015 μέχρι το καλοκαίρι του 2015 οι κινεζικοί δείκτες ανέβηκαν κατά 150%, τον Ιούλιο ήρθε το πρώτο κραχ - με απώλειες της τάξης του 40% και με σημαντικές επιπτώσεις στις υπόλοιπες αγορές. Τώρα ήρθε το δεύτερο - με άδηλες ακόμη απώλειες εντός και επιπτώσεις εκτός.
Να σημειωθεί ότι τον περασμένο Ιούλιο η κυβέρνηση του Πεκίνου επενέβη επιβάλλοντας απαγόρευση πωλήσεων - και κατάφερε να σταματήσει την κατρακύλα. Μέχρι τώρα, οι επιχειρηματίες και οι επενδυτές της Δύσης εκτιμούσαν ότι η κινεζική ηγεσία είναι σε θέση να χειριστεί την επιβράδυνση του ξέφρενου ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας - και θεωρούσαν ότι οι επιπτώσεις στις δυτικές οικονομίες από αυτή την επιβράδυνση θα ήταν περιορισμένες. Πλην όμως, το 2015 τελείωσε με την -έστω αργή- απομάκρυνση της Fed, της κεντρικής τράπεζας των Ηνωμένων Πολιτειών, από την πολιτική των μηδενικών επιτοκίων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την απόσυρση κεφαλαίων από τις αναδυόμενες αγορές - και την Κίνα. Η έξοδος των κεφαλαίων σε συνδυασμό με τη διαφαινόμενη υποχώρηση της βιομηχανικής παραγωγής κάνουν την κινέζικη οικονομία πιο δύσκολα ελεγχόμενη από την ηγεσία του Πεκίνου - και πιο επικίνδυνη για την παγκόσμια οικονομία.
Πάντως, δεν είναι μόνο οι εξελίξεις στην Κίνα, τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη, που προκαλούν ανησυχία στις διεθνείς αγορές. Σ' αυτές έρχεται να προστεθεί η κλιμάκωση στην ένταση μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ιράν, που για την ώρα είχε άμεση επίπτωση στην τιμή του πετρελαίου. Ανέβηκε μέσα σε μια μέρα κατά 4%.
Κάκη Μπαλή
