ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΑΠΟ ΡΩΜΗ - ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΣΤΟΝ ΑΡΓΥΡΗ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟ
Η Ελλάδα, ο ΣΥΡΙΖΑ και η ελπίδα της αλλαγής στην Ευρώπη κυριάρχησαν με τον δικό τους τρόπο στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ του Λέτσε στην Απουλία. Ο Έντσο Ρίτσο παρουσίασε το ντοκιμαντέρ που γύρισε κατά τη διάρκεια των πρόσφατων εκλογών με τίτλο «Η Ελλάδα είναι κοντά». Μαζί του ήταν στο Λέτσε και η Λουτσιάνα Καστελίνα, γιατί στο Φεστιβάλ προβλήθηκε κι ένα άλλο ντοκιμαντέρ, που, με τίτλο «Προσοχή: Ελλάδα», έγραψε στην εποχή του Ιστορία, γιατί περιείχε τις πρώτες εικόνες που είχε βγάλει από την Ελλάδα των συνταγματαρχών η Λουτσιάνα Καστελίνα.
Έντσο Ρίτσο: Η κάμερα είδε ψήφο και αγώνα χέρι - χέρι
* Πώς είδατε την Ελλάδα και τους Έλληνες τις ημέρες των εκλογών;
Ο ελληνικός λαός, ο κόσμος που συναντήσαμε, μου έδωσε την εντύπωση ότι έχει ένα βάθος πολύ μεγαλύτερο από αυτό που συναντάς στην Ιταλία. Οι συνεντεύξεις μας ήταν τυχαίες, έξω από τα εκλογικά τμήματα ή τις καφετέριες. Μου έκανε εντύπωση ότι όλοι είχαν έναν ορθολογισμό στη σκέψη τους για να υποστηρίξουν την άποψή τους, ανεξάρτητα εάν στήριζαν ή όχι τον ΣΥΡΙΖΑ. Μια βαθιά ορθολογιστική σκέψη συμμετοχής στην πολιτική και την εκλογική διαδικασία.
Μου έκανε επίσης εντύπωση ο ενθουσιασμός από τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ, με τη θετική έννοια της λέξης, γιατί και εκεί ο κόσμος της Αριστεράς έβλεπε τη νίκη του κόμματος που ψήφισε σαν μια πρόσκληση συμμετοχής στην πολιτική, ότι πρέπει ακόμη να κάνει πολλά πράγματα για να στεριώσει η νίκη και να φύγει η μνημονιακή πολιτική, μαζί με τη βαθιά αίσθηση ότι δεν φτάνει μόνο η ψήφος. Στην Ιταλία έχει χαθεί αυτή η συνείδηση. Στην Ελλάδα ο κόσμος αγωνίζεται γιατί πιστεύει ότι όλα είναι δυνατά και βρίσκονται στο χέρι του, ενώ στην Ιταλία θεωρούν αδύνατη οποιαδήποτε ουσιαστική αλλαγή. Η Ελλάδα της 25ης Ιανουαρίου αποτελεί μια πραγματική αποκάλυψη για πολλούς Ιταλούς που ζήσαμε αυτό το ζωντανό κομμάτι της ευρωπαϊκής Ιστορίας.
* Τι παρουσιάζετε στο ντοκιμαντέρ σας;
Το ντοκιμαντέρ περιγράφει τις ημέρες πριν και μετά τις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου, που τροφοδότησαν τις ελπίδες του ελληνικού λαού για μια αλλαγή διαμέσου μιας ιταλοελληνικής οικογένειας στην Αθήνα: ο πατέρας Γιάννης, οι αδελφές Εμανουέλα και Αλεσάντρα και ο νεότερος αδελφός Δημήτρης.
Η διήγησή τους, τα ερωτήματα και οι αμφιβολίες τους ταυτίζονται στην ουσία με τις διηγήσεις και των άλλων ατόμων που παρουσιάζονται στο ντοκιμαντέρ, νέους και γέρους, άντρες και γυναίκες. Μου έκανε εντύπωση ότι όλοι μιλούν για την πολιτική όπου κι αν βρίσκονται, στην καφετέρια ή στον δρόμο.
* Πώς είδατε την ημέρα την εκλογών;
Πήγαμε με την ελληνοϊταλική οικογένεια στο εκλογικό κέντρο που ψήφισε, μιλήσαμε με φοιτητές του Πολυτεχνείου, γκαρσόνια και απλούς ανθρώπους, μια οικογένεια που συμμετέχει σε δομές αλληλεγγύης, ψηφοφόρους μπροστά από ένα εκλογικό κέντρο πριν και αφότου ψήφισαν. Μου έκανε εντύπωση ότι τη λέξη ελπίδα τη χρησιμοποιούσαν όλοι τους, ανεξάρτητα από το τι είχαν ψηφίσει.
«Η Ελλάδα είναι κοντά»
Ο Έντσο Ρίτσο είναι σκηνοθέτης και παραγωγός ντοκιμαντέρ, γεννήθηκε το 1973 και ασχολείται με τα κοινωνικά και πολιτικά κινήματα, την ιστορική τους μνήμη, τα δικαιώματα των εργαζόμενων και των μεταναστών στη Σικελία και τις νέες μορφές της σκλαβιάς. Το τελευταίο του ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους με τίτλο "NoMuosfilm" περιγράφει το λαϊκό κίνημα εναντίον της δορυφορικής βάσης του αμερικανικού πολεμικού ναυτικού στο Νισκέμι της Σικελίας.
Το ντοκιμαντέρ «Η Ελλάδα είναι κοντά» διαρκεί 45 λεπτά. Παραγωγοί είναι η Aamod και η Pragma Film, τη σκηνοθεσία και τις λήψεις έκανε ο Έντσο Ρίτσι, το μοντάζ οι Εβ. Ρίτσο, Μιλένα Φιόρε και Σιμόνε Σαντέλι, το editing η Σ. Σαντέλι, ενώ τη μουσική έγραψε η Ματίλντε Πολίτι. Το ντοκιμαντέρ εμπλουτίστηκε από την Tumastui Project των Εμιλιάνο Ερέντια και Τζιουζέπε Γκουλιελμίνο.
Λουτσιάνα Καστελίνα: Οι παλιές μνήμες από την ευτυχία της νίκης σας
* Πώς αισθανθήκατε βλέποντας το παλιό ντοκιμαντέρ από την εποχή της χούντας;
Έχω πει πολλές φορές ότι οι εικόνες της Ελλάδας για μένα ανήκουν σε εκείνη την εποχή. Το ντοκιμαντέρ είναι άσχημο. Να βλέπεις τα μούτρα του Παπαδόπουλου, τους παπάδες να τον ευλογούν! Την ίδια στιγμή να ξέρεις ότι στην κυβέρνηση υπάρχει ο Τσίπρας και ότι ακόμη και η Εκκλησία έδειξε τη καλή της διάθεση να βοηθήσει. Μου φαίνεται ότι υπήρχε μια Ελλάδα των σπηλαίων και ότι σήμερα υπάρχει η Ελλάδα της καρδιάς μας.
Συγκινήθηκα γιατί το ένα ντοκιμαντέρ από το αρχείο της ιταλικής ραδιοτηλεόρασης RAI έγινε με δικό μου κείμενο, που μετά συμπληρώθηκε με τα γεγονότα του Πολυτεχνείου.
* Μιλάτε για τις πρώτες εικόνες που βρήκαν από τη χουντοκρατούμενη Ελλάδα και που οδήγησαν στη σύλληψή σας;
Βρίσκονται κι αυτές οι εικόνες μέσα. Εμείς φτάσαμε στην Ελλάδα με ένα αεροπλάνο της RAI, γιατί με τη χούντα είχαν διακοπεί οι πτήσεις. Εγώ είχα έρθει ως δημοσιογράφος της «Paese Sera», της απογευματινής αριστερής εφημερίδας της Ρώμης. Το ντοκιμαντέρ κυκλοφόρησε το 1968, αλλά μέσα υπάρχουν οι πρώτες εικόνες από τη χούντα, που έφυγαν για Ρώμη μέσα στη βαλίτσα μιας Αμερικανίδας τουρίστριας. Τις είχαμε γυρίσει χάρη στη γυναίκα του Ηλία Ηλιού, που τον κρατούσαν σε ένα αστυνομικό τμήμα.
Όταν φτάσαμε, καταλάβαμε ότι δεν υπήρχαν... ειδήσεις! Έβλεπες τους τουρίστες και τίποτε άλλο, γιατί είχαν πάρει τα τανκς από τη Βουλή. Ακουγόταν μόνο κάποιος μακρινός πυροβολισμός. Κανείς δεν ήξερε ότι υπήρχαν χιλιάδες κρατούμενοι στα αστυνομικά τμήματα και στο στάδιο ή στον ιππόδρομο.
* Πώς σας συνέλαβαν;
Χάρη στη γυναίκα του Ηλιού φτάσαμε κοντά στο αστυνομικό τμήμα και κάναμε γρήγορες λήψεις. Το ίδιο βράδυ στείλαμε το υλικό στη Ρώμη στη βαλίτσα μιας Αμερικανίδας τουρίστριας. Ήταν οι πρώτες εικόνες που βγήκαν από τη χουντοκρατούμενη Ελλάδα και έκαναν αμέσως τον γύρο του κόσμου διαμέσου της RAI.
Την επόμενη μέρα ήμασταν όλοι στη «Μεγάλη Βρετανία», ικανοποιημένοι για τη δουλειά που είχαμε κάνει. Μπήκα λοιπόν στο δωμάτιό μου για να κάνω ένα ντους. Βγαίνοντας μισόγυμνη, βλέπω ότι το δωμάτιο είχε γεμίσει με αστυνομικούς. Σάστισα, αλλά δεν έχασα τη ψυχραιμία μου. Ξαναμπήκα στο μπάνιο για ντυθώ και έφαγα όλα τα χαρτιά με τις διευθύνσεις και τα τηλέφωνα των συντρόφων μας. Μόλις βγήκα, με συνέλαβαν και με πήγαν στην Μπουμπουλίνας, που ακόμη δεν είχε γίνει τόπος βασανιστηρίων.
Όταν είδαν να με συνοδεύουν οι αστυνομικοί, όλοι κατάλαβαν ότι με συνέλαβαν. Την ίδια στιγμή ο χριστιανοδημοκράτης Φανφάνι μιλούσε στη γερουσία για το πραξικόπημα. Ειδοποιήθηκε ότι με συνέλαβαν και, για να δείξει ότι είναι αντίθετοι με τη χούντα, μετέτρεψε σε θέμα τιμής την απελευθέρωσή μου. Με έβαλαν σε ένα κελί, αλλά μετά άρχισαν οι επισκέψεις των αξιωματούχων της πρεσβείας. Έπειτα από πολλές επισκέψεις τους, με παρέδωσαν στην ιταλική διπλωματική αντιπροσωπεία με τη διαταγή να μη βγω από την πρεσβεία και να φύγω με την πρώτη πτήση. Ο πρέσβης όμως θεώρησε θέμα τιμής να φύγω με την τελευταία πτήση, γιατί δεν μπορούσε να πάρει διαταγές από πραξικοπηματίες. Στην πρεσβεία μάς περίμεναν όλοι οι ξένοι δημοσιογράφοι που ήταν στην Αθήνα. Είχαν υπογράψει και ένα κείμενο για την απελευθέρωσή μου και μάλιστα η πρώτη υπογραφή ήταν από τους «New York Times».
* Όμως επιστρέψατε στην Ελλάδα...
Αυτή είναι μια άλλη ιστορία, που δεν έχει σχέση με το ντοκιμαντέρ, αλλά με το βασιλικό πραξικόπημα!
