Τις ζοφερές μνήμες του αιματηρού εμφυλίου της Γιουγκοσλαβίας, μιας από τις πιο οδυνηρές συνέπειες της κατάρρευσης του μεταπολεμικού διαχωρισμού της Ευρώπης, φαίνεται πως προτίμησε να θάψει οριστικά και αμετάκλητα -τουλάχιστον από πλευράς νομικής διερεύνησης- το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (ICJ) στο οποίο είχαν προσφύγει διαδοχικά η μια εναντίον της άλλης η Κροατία και η Σερβία.
Το Δικαστήριο αποφάνθηκε χθες ότι με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία καμία από τις δύο χώρες δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι διέπραξε γενοκτονία εναντίον της άλλης στη διάρκεια του πολέμου που ακολούθησε τη μονομερή απόσχιση της Κροατίας από την ενιαία Γιουγκοσλαβία, το 1991, και πυροδότησε την τραγική διάλυση της χώρας. Η προσφυγή της Κροατίας κατά της Σερβίας απορρίφθηκε με 15 ψήφους υπέρ και δύο κατά, ενώ η αντιπροσφυγή της Σερβίας απορρίφθηκε με ομόφωνη απόφαση.
Το 1999 η Κροατία προσέφυγε στο ICJ κατηγορώντας τη Σερβία ότι διέπραξε γενοκτονία στην πόλη Βούκοβαρ και σε άλλες περιοχές, το 1991. Έντεκα χρόνια αργότερα, το 2010, κι ενώ η υπόθεση εκκρεμούσε, η Σερβία κατέθεσε με τη σειρά της αντιπροσφυγή στη Χάγη, υποστηρίζοντας ότι εκδιώχθηκαν πάνω από 200.000 Σέρβοι από τις πατρογονικές εστίες τους στην Κροατία στη διάρκεια της στρατιωτικής επιχείρησης "Καταιγίδα" των κροατικών δυνάμεων. Με τη χθεσινή ετυμηγορία του το ICJ τερματίζει ουσιαστικά τη δικαστική διαμάχη ανάμεσα στις δύο χώρες αφήνοντας πλέον χώρο στους ιστορικούς να ερευνήσουν τη σκοτεινή εποχή και τα γεγονότα της και να βγάλουν τα συμπεράσματά τους.
Ο πρόεδρος του δικαστηρίου Πέτερ Τόμκα τόνισε, διαβάζοντας την απόφαση, ότι η Κροατία δεν απέδειξε ότι ο Γιουγκοσλαβικός Λαϊκός Στρατός (JNA) και οι σερβικές δυνάμεις στην περιοχή της Κροατίας διέπραξαν γενοκτονία, όπως επίσης από την πλευρά της η Σερβία δεν μπόρεσε να αποδείξει τη διάπραξη γενοκτονίας, ούτε την πρόθεση διάπραξης γενοκτονίας, την περίοδο πριν και μετά την κροατική στρατιωτική επιχείρηση "Καταιγίδα".
Χωρίς αποδείξεις
"Οι πράξεις δεν διαπράχθηκαν με ειδικό σκοπό ώστε να χαρακτηριστούν γενοκτονία. Η προσφυγή της Κροατίας και η αντιπροσφυγή της Σερβίας απορρίπτονται", αναφέρεται στην απόφαση του δικαστηρίου. Ο Τόμκα υπενθύμισε ότι η εισαγγελία του Δικαστηρίου της Χάγης δεν έχει απαγγείλει κατηγορίες σε κανένα πρόσωπο για γενοκτονία σε βάρος του κροατικού πληθυσμού στο πλαίσιο της ένοπλης σύγκρουσης στην Κροατία το 1991-1995.
Η απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου έγινε δεκτή με ανάμικτα συναισθήματα στο Βελιγράδι, απ' τη μια με ικανοποίηση για την απόρριψη της κροατικής προσφυγής, απ' την άλλη με δυσαρέσκεια επειδή δεν έγινε αποδεκτή η σερβική αντιπροσφυγή.
Ο πρόεδρος της Σερβίας Τόμισλαβ Νίκολιτς, σε διάγγελμά του μετά την ανακοίνωση της απόφασης, ανέφερε ότι, παρ' ότι δεν δικαιώθηκε η Σερβία, η απόφαση έχει θετικά στοιχεία. "Η απόφαση του ICJ έχει μεγάλη σημασία για τη Σερβία και τον σερβικό λαό διότι ανατρέπει τα διεθνή στερεότυπα για την ενοχή των Σέρβων στα πολεμικά γεγονότα της περιόδου 1991-95" ανέφερε στο διάγγελμά του ο Σέρβος πρόεδρος. Χαρακτηρίζει δε άδικο το γεγονός ότι δεν αξιολογήθηκαν ως στοιχεία γενοκτονίας τα εγκλήματα εναντίον του σερβικού πληθυσμού κατά την επιχείρηση "Καταιγίδα" του κροατικού στρατού. Ο Νίκολιτς συμπλήρωσε, ωστόσο, πως αποτελεί ενθαρρυντικό βήμα το γεγονός ότι το δικαστήριο, δικαιολογώντας την απόφαση, αναγνωρίζει ότι έγιναν μαζικά εγκλήματα εναντίον του σερβικού πληθυσμού.
Ο Τόμισλαβ Νίκολιτς ανέφερε ότι η Σερβία θα σεβαστεί την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης και δεν θα συνεχίσει την αντιδικία της με το Ζάγκρεμπ, ενώ ολοκλήρωσε το διάγγελμά του με τη φράση: "Επιδιώκουμε την ανάπτυξη καλών σχέσεων με όλους τους γείτονές μας".
