ΑΠΟΣΤΟΛΗ στο ΚΟΜΠΑΝΙ, ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ
Η πόλη Κομπανί, πάνω στα συροτουρκικά σύνορα, συγκεντρώνει τα ανήσυχα βλέμματα της διεθνούς κοινότητας με τις συγκρούσεις μεταξύ των τζιχαντιστών του Ισλαμικού Κράτους και των μαχητών της κουρδικής οργάνωσης YPG να μαίνονται. Στην άλλη πλευρά των συνόρων, οι πρόσφυγες αντιμετωπίζουν την απροθυμία του τουρκικού κράτους να συνεργαστεί με τα δίκτυα αλληλεγγύης του κουρδικού κινήματος. «Από την πρώτη μέρα της εισροής προσφύγων, ζητήσαμε από το κράτος να συστήσουμε μια κοινή επιτροπή για την κάλυψη των ανθρωπιστικών αναγκών. Ακόμα περιμένουμε απάντηση…» λέει ο επικεφαλής του τοπικού γραφείου του Κόμματος Δημοκρατικών Περιφερειών Ισμαήλ Σαχίν. Την ίδια ώρα που τα τουρκικά μέσα ξαναθυμούνται τις μέρες του Γκεζί αποσιωπώντας την κατάσταση στο Κομπανί, η στρατηγική της έντασης (ξανα)γεννιέται μέσα από τις στάχτες της ειρηνευτικής διαδικασίας.
Το δίκτυο αλληλεγγύης
Το Δημοκρατικό Κόμμα Λαών (HDP), που έχει ιδρυθεί με σκοπό να εκφράζει τα αιτήματα των Κούρδων των δυτικών επαρχιών της Τουρκίας, και το Κόμμα Δημοκρατικών Περιφερειών (DBP), ο διάδοχος του άλλοτε Κόμματος για την Ειρήνη και τη Δημοκρατία, σε συνεργασία με τον τοπικό δήμο ανέλαβαν να οργανώσουν δίκτυο για να καλύψουν τις ανάγκες των προσφύγων του Κομπανί σε στέγαση, σίτιση και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Μια κινητή μονάδα ιατρικής βοήθειας που έχει έρθει από το Βαν σταθμεύει σε καταυλισμό που χτίστηκε από το δήμο στην είσοδο της πόλης Σούρουτς δείχνοντας τη συνεργασία μεταξύ όμορων δήμων, οι οποίοι στην πλειοψηφία τους ελέγχονται από το DBP, για την ανακούφιση των Κούρδων του Κομπανί. Παράλληλα, οργανώσεις όπως η Ένωση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και η Ένωση Μεταναστών, καθώς και αριστερά συνδικάτα όπως η DISK και η KESK, συγκεντρώνουν υλικό στα κατά τόπους γραφεία τους, το οποίο αποστέλλεται στα νοτιοανατολικά της χώρας, ενώ εθελοντές από διάφορα μέρη της Τουρκίας, στην πλειοψηφία τους Κούρδοι, μέσα από τα καλέσματα των δύο κομμάτων, σπεύδουν για να προσφέρουν βοήθεια.
Στέγαση
Ο δήμος Σούρουτς, η πρώτη πόλη στην τουρκική πλευρά των συνόρων, χτίζει προσφυγικούς καταυλισμούς για να στεγαστεί ένα κομμάτι των περίπου 200.000 προσφύγων της επαρχίας Κομπανί. Ο εκπρόσωπος Τύπου, Μεχμέτ Σακίρ, τονίζει ότι η προετοιμασία του καταυλισμού βαραίνει αποκλειστικά τον δήμο: «Προσπαθούμε να καλύψουμε τις ανάγκες στέγασης των προσφύγων με τη δημιουργία καταυλισμών. Δεν λαμβάνουμε καμία βοήθεια από τον κρατικό μηχανισμό, αντίθετα, πολλές φορές το κράτος και οι θεσμοί του προβάλλουν εμπόδια. Βασικά κονδύλια έχουν περικοπεί, με αποτέλεσμα τα χρήματα να μη μας φτάνουν» λέει. Στο τέμενος που βρίσκεται λίγο πιο κάτω από τη δημαρχία, δεκάδες πρόσφυγες αναζητούν προσωρινό κατάλυμα. «Ήρθαμε εδώ γιατί δεν υπάρχει χώρος στους καταυλισμούς» λέει ένας πρόσφυγας. Ο Ισμαήλ Σαχίν του DBP στηλιτεύει τη στάση της τουρκικής πολιτείας στο θέμα της ανέγερσης νέων καταυλισμών: «Κάτοικος της περιοχής μάς παραχώρησε το χωράφι του για να στηθεί καταυλισμός λίγο πιο έξω από την πόλη. Ο νομάρχης δεν έδωσε άδεια και σταμάτησε τις εργασίες» τονίζει, ενώ καταγγέλλει και πρακτικές επιλεκτικής αντιμετώπισης προσφύγων. «Στο Ακτσάκαλε, για τους Συρίους πρόσφυγες έχουν εξασφαλιστεί οι καλύτερες συνθήκες. Στους καταυλισμούς των Τουρκμένων το ίδιο. Για τους Κούρδους του Κομπανί μοιράζουν φαγητό στον δρόμο, λες και είναι ζητιάνοι».
Περιπολίες στα σύνορα
Στις 28 Σεπτεμβρίου διοργανώθηκε η πρώτη «περιπολία αντίστασης» στα σύνορα. Χιλιάδες κόσμου που είχε συγκεντρωθεί στα σύνορα πέρασε στην πόλη του Κομπανί σε ένδειξη αλληλεγγύης. «Περάσαμε από τα χωριά Ντεβσέν, Μπέτχε και Αβιζεβέ. Μπήκαμε στο Κομπανί από την πύλη Μουρσιτπινάρ στα τουρκικά σύνορα. Μας καλωσόρισαν οι μονάδες αυτο-άμυνας της πόλης» λέει ένας διαδηλωτής. Στον γυρισμό, τεθωρακισμένα οχήματα και άντρες της τουρκικής στρατοχωροφυλακής διέλυσαν την πορεία με χρήση δακρυγόνων και χημικών. Οι «περιπολίες αντίστασης», όπως έγιναν γνωστές, είχαν σκοπό τη διάνοιξη «διαδρόμου βοηθείας» στους έγκλειστους μαχητές. Την Παρασκευή, ο ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ στην περιοχή, Ντε Μιστούρα, άσκησε κριτική στην κυβέρνηση για την απαγόρευση διέλευσης «εθελοντών μαχητών» διαμηνύοντας ότι η Τουρκία πρέπει να σεβαστεί το δικαίωμα του Κομπανί για αυτοάμυνα σύμφωνα με το ψήφισμα 2170 του ΟΗΕ.
«Κομπανί και Σούρουτς είναι ένα»
Τις τελευταίες μέρες στο Σούρουτς τα ρολά των καταστημάτων ήταν κλειστά. Οι ιδιοκτήτες συμμετείχαν με αυτό τον τρόπο στις κινήσεις αλληλεγγύης για το Κομπανί. Λίγες μέρες πριν, ο πρόεδρος της Τουρκικής Δημοκρατίας Ερντογάν, μιλώντας στα εγκαίνια ιερατικού σχολείου στο Ρίζε, αναφέρθηκε στο Κομπανί λέγοντας χαρακτηριστικά: «Τι σχέση έχει το Κομπανί με την Τουρκία; Τι σχέση έχει με την Κωνσταντινούπολη, την Άγκυρα, το Ντιγιάρμπακιρ;» κάνοντας ένα σχόλιο για τις διαδηλώσεις διαμαρτυρίας σε δεκάδες πόλεις της χώρας που στοίχισαν τη ζωή σε 37 ανθρώπους. Οι εθελοντές, αλλά και οι ντόπιοι κάτοικοι στο Σούρουτς, όμως, έχουν διαφορετική άποψη. «Είμαι από τη Σμύρνη, ζω 35 χρόνια εκεί και ήρθα να δείξω την αλληλεγγύη μου στο Κομπανί. Δε θα φύγω από εδώ μέχρι να νικήσουμε» δηλώνει ο Αμπντουλραχμάν, ένας εθελοντής. Ο Ισμαήλ Σαχίν τονίζει ότι εκατοντάδες κάτοικοι του Σούρουτς άνοιξαν τα σπίτια τους για να δεχτούν τους πρόσφυγες: «Ο δεσμός της συγγένειας δεν άφησε τους Κούρδους του Κομπανί στους δρόμους του Σούρουτς» λέει χαρακτηριστικά.
«Η στρατηγική έντασης» στις τηλεοράσεις
Στα χρόνια της ειρηνευτικής διαδικασίας, παρά τις περιορισμένες μεταρρυθμίσεις, τα ανοίγματα Ερντογάν εξασφάλισαν τη βαθμιαία μετατόπιση του Κουρδικού από ζήτημα εθνικής ασφαλείας σε θέμα ισότιμης μεταχείρισης πολιτών. Η άπραγη στάση της Τουρκίας μπροστά στην πτώση του Κομπανί και κυρίως το γεγονός ότι δεν επιτρέπει στους Κούρδους της Τουρκίας να βοηθήσουν τους έγκλειστους μαχητές επιτείνει την αρνητική τροπή που είχε πάρει τον τελευταίο καιρό η διαδικασία. «Αν η κυβέρνηση λέει ότι θέλει την ειρήνη, γιατί δεν συνεργάζεται με τους Κούρδους για να σώσει το Κομπανί; Γιατί η κυβέρνηση δεν ακούει τα αιτήματα αυτών που η ίδια θέλει να θεωρεί εταίρους;» ρωτάει εθελοντής. Τις τελευταίες μέρες, η φήμη ότι το Κομπανί πέφτει -φήμη που με ιδιαίτερα άβολο τρόπο διέσπειρε και ο ίδιος ο πρόεδρος από δημόσιο βήμα- δημιούργησε αντιδράσεις στο εσωτερικό, με χιλιάδες Κούρδους σε δεκάδες πόλεις να συγκρούονται με τις δυνάμεις ασφαλείας. Ο αριθμός των νεκρών, η «φιλική» συνύπαρξη αστυνομίας και ακροδεξιών (Γκρίζοι Λύκοι) ή παραστρατιωτικών ισλαμικών ομάδων (Χούντα-Παρ), οι απαγορεύσεις κυκλοφορίας και η κήρυξη έκτακτης ανάγκης σε πολλές πόλεις γύρισε τη χώρα σε προηγούμενες δεκαετίες. Ανεξάρτητα από την τελική έκβαση της μάχης στο Κομπανί, οι Κούρδοι της Τουρκίας διαπίστωσαν για άλλη μια φορά ότι όταν τίθεται ζήτημα «εθνικής ασφαλείας», τα δικαιώματά τους θα έρχονται σε δεύτερη μοίρα.
