Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
Στην αντεπίθεση περνάει το Βερολίνο, μέσα από διαρροές στον γερμανικό Τύπο, προσπαθώντας να πνίξει εν τη γενέσει τους τις «σοσιαλδημοκρατικές» -όπως υποστηρίζει- ιδέες του νέου προέδρου της Κομισιόν, του χριστιανοδημοκράτη Ζαν Κλοντ Γιούνκερ. Την ίδια ώρα το χριστιανοδημοκρατικό στρατόπεδο στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάνει δύσκολη τη ζωή του μελλοντικού επιτρόπου Οικονομικών Υποθέσεων, του Γάλλου σοσιαλιστή Πιερ Μοσκοβισί, ζητώντας ισχυρές διαβεβαιώσεις ότι θα παρακολουθεί με άγρυπνο μάτι και θα επιβάλλει με περισσή αυστηρότητα την τήρηση των κανόνων του Συμφώνου Σταθερότητας.
Δύο εβδομάδες πριν από την κρίσιμη συνεδρίαση της ολομέλειας της Ευρωβουλής, που θα ολοκληρωθεί με την ψηφοφορία για τη νέα Κομισιόν υπό τον Γιούνκερ, η κόντρα μεταξύ των δύο μεγάλων πολιτικών ομάδων (Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και Ευρωσοσιαλιστές), που συγκυβερνούν σε αρκετά κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κλιμακώνεται, με επίδικο τη δοσολογία της πολιτικής της λιτότητας και τον τρόπο χρηματοδότησης των επενδύσεων.
Νεοφιλελεύθεροι θεματοφύλακες, αλλά και «αιρετικοί» κατά περίπτωση
Πάντως, τόσο ο Γιούνκερ όσο και ο Μοσκοβισί επισήμως δεν αμφισβητούν τους κανόνες του Συμφώνου -άλλωστε εξ ορισμού η Κομισιόν είναι ο θεματοφύλακας των συνθηκών. Πλην όμως, ο πρώτος δηλώνει ότι κατά τη διάρκεια της θητείας του στόχος είναι να προχωρήσει η Ε.Ε. σε επενδύσεις τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων ευρώ - κι έχει «αιρετικές» ιδέες, σύμφωνα πάντα με το Βερολίνο, για το πού θα βρεθούν αυτά τα λεφτά.
Όσο για τον δεύτερο, λέει ότι θα τρίζει τα δόντια στους παραβάτες του Συμφώνου, αλλά πολύ πρόσφατα ήταν ο υπουργός Οικονομικών εκείνης της χώρας που ανακοίνωσε ότι θα χρειαστεί δυο χρόνια παραπάνω για να ρίξει τα ελλείμματά της κάτω από το 3%, επειδή οι Γάλλοι «δεν αντέχουν άλλη λιτότητα».
«Σιγοψήνει» τον Μοσκοβισί
Η Άνγκελα Μέρκελ κάνει ότι πιστεύει τον Μοσκοβισί - αλλά βάζει τους ευρωβουλευτές του κόμματός της να τον «σιγοψήσουν» στη διαδικασία της ακρόασης των νέων επιτρόπων από το Ευρωκοινοβούλιο. Παράλληλα, αποφεύγει για την ώρα να «αδειάσει» επισήμως τον Γιούνκερ και τις ιδέες του, αλλά βάζει τους... κύκλους της να εξομολογούνται στους συντάκτες του γερμανικού περιοδικού Der Spiegel ότι ο νέος πρόεδρος της Κομισιόν της δημιουργεί πρόβλημα.
Τα... λιμνάζοντα κεφάλαια του ESM
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Ο Γιούνκερ, που έγινε με μισή καρδιά αποδεκτός από τη Μέρκελ ως επικεφαλής της Ευρωδεξιάς στις ευρωεκλογές αρχικά και στη συνέχεια ως πρόεδρος της Κομισιόν, έριξε την ιδέα να χρησιμοποιηθούν κάποια κεφάλαια από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό στήριξης (ESM) για να γίνουν δημόσιες επενδύσεις στην Ευρώπη.
Σημειώνεται ότι ο ESM διαθέτει θεωρητικά 700 δισεκατομμύρια ευρώ -εξ αυτών τα 80 έχουν μπει στα ταμεία του- κι έχει φτιαχτεί ως «ομπρέλα» για το ευρώ. Δηλαδή, για να μπορεί να αντιδράσει άμεσα εάν οι αγορές επιτεθούν εκ νέου στο κοινό νόμισμα.
Σόιμπλε: «Ξεχάστε τα λεφτά του ESM»
Σύμφωνα με το Spiegel, ο Γιούνκερ κατάφερε να κερδίσει με την ιδέα του τους δύο ισχυρούς Γερμανούς στους ευρωπαϊκούς θεσμούς, τον θησαυροφύλακα του ESM Κλάους Ρέγκλινγκ και τον διοικητή της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων Βέρνερ Χόιερ, και αυτοί έσπευσαν στο γερμανικό υπουργείο Οικονομικών να πείσουν με τη σειρά τους τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε.
Ο Σόιμπλε τους έκοψε αμέσως το βήχα: «Ξεχάστε το, τα λεφτά του ESM είναι για να υπερασπιστούμε το ευρώ, όχι για να χρηματοδοτούμε δημόσια έργα. Βρείτε άλλον τρόπο» λέγεται ότι ήταν η αντίδρασή του. Για τον Σόιμπλε ο ESM είναι κάτι σαν την πυρηνική βόμβα κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Υπάρχει για να αποτρέπει επιθέσεις, όχι για να χρησιμοποιείται.
Άλλωστε περίπου αυτό είχε υποσχεθεί η Μέρκελ στους βουλευτές του κόμματός της για να τους πείσει να ψηφίσουν υπέρ της σύστασης του ESM. Και τους είχε διαβεβαιώσει ότι με αυτή τη «δύναμη πυρός» η Ευρωζώνη θα καταφέρει να αποκρούσει τους κερδοσκόπους. «Άντε τώρα να τους πείσει να χρησιμοποιηθούν αυτά τα λεφτά για ισπανικές γέφυρες και ιταλικούς αυτοκινητόδρομους» γράφει το Spiegel.
Οι συντάκτες του περιοδικού υποστηρίζουν ότι η Μέρκελ διαμήνυσε στον Γιούνκερ πως η ιδέα του είναι «εκτός συζήτησης και λάθος» και ότι αντιπρότεινε να προχωρήσει η ΕΤΕπ σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου -να βάλουν λεφτά όλα τα κράτη μέλη δηλαδή- για να χρηματοδοτήσει αυτή τις δημόσιες επενδύσεις στην Ε.Ε.
Το «μέτωπο» των άλλων
Σημαίνει αυτό ότι θάφτηκε για πάντα η ιδέα του Γιούνκερ; Η απάντηση είναι «όχι απαραίτητα». Με τον Γιούνκερ συμφωνούν οι Γερμανοί σοσιαλδημοκράτες, που συγκυβερνούν στο Βερολίνο με τη Μέρκελ και που πιστεύουν ότι για να ανακάμψουν οι κλυδωνιζόμενες οικονομίες των χωρών του Νότου -και όχι μόνο- χρειάζονται δημόσιες επενδύσεις. Το «μέτωπο» δηλαδή όσων πιέζουν τη Μέρκελ να αλλάξει πολιτική είναι ευρύ: περιλαμβάνει τον Γιούνκερ, τον Γάλλο πρόεδρο Φρανσουά Ολάντ, τον Ιταλό πρωθυπουργό Ματέο Ρέντζι, τον διοικητή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μάριο Ντράγκι και τον πρόεδρο του γερμανικού SPD και υπουργού Οικονομίας Ζίγκμαρ Γκάμπριελ - και, πάντως, όχι τον Αντώνη Σαμαρά.
Αν και υπάρχουν διαφοροποιήσεις εντός του «μετώπου», αυτό που τους ενώνει είναι η πεποίθηση ότι χωρίς σημαντική αύξηση των επενδύσεων η ευρωπαϊκή οικονομία δεν θα καταφέρει να ανακάμψει - και η κρίση θα κλιμακωθεί εκ νέου στο σύνολο της Ευρωζώνης. Μάλιστα, ήρθε και η στατιστική να τους επιβεβαιώσει χθες, καθώς άλλος ένας δείκτης, αυτός των βιομηχανικών παραγγελιών στη Γερμανία, βούτηξε στα επίπεδα του 2009. Αυτό σημαίνει ότι φρενάρει η ανάπτυξη και στη Γερμανία, ενώ ήδη ασθμαίνει στη Γαλλία κι έχει γυρίσει σε ύφεση στην Ιταλία.
Η Μέρκελ αντιμετωπίζει την ευρωκρίση με το βλέμμα στραμμένο προς τα μέσα
Το ερώτημα είναι γιατί δεν «μαλακώνει» η Μέρκελ, όσο είναι ακόμη καιρός. Και η απάντηση είναι η ίδια από τότε που ξέσπασε η ευρωκρίση: Η Γερμανίδα καγκελάριος έχει το βλέμμα της στραμμένο προς τα μέσα, προς την κοινοβουλευτική της ομάδα, προς τους δυνάμει ψηφοφόρους της και εσχάτως προς τη νέα αντιπολίτευση που απέκτησε από τα δεξιά. Και εμμένει στη δημοσιονομική ορθοδοξία μπλοκάροντας κάθε προσπάθεια υπέρβασης της κρίσης μέσω της τόνωσης της ζήτησης.
Με το μέρος της έχει το γράμμα του νόμου, το Σύμφωνο Σταθερότητας. Και το Σύμφωνο επιβάλλει δημοσιονομική πειθαρχία. Και επιπλήξεις σε όσους δεν την τηρούν. Οπότε η Κομισιόν θα πρέπει σε λίγες μέρες να επιπλήξει τη Γαλλία και να της απορρίψει τον προϋπολογισμό που παρουσίασε για το 2015, αφού δεν πληροί τους κανόνες του ελλείμματος. Όπως πρέπει να επιπλήξει και την Ιταλία, η οποία με τη σειρά της ανακοίνωσε ότι θα αργήσει να παρουσιάσει ισοσκελισμένο προϋπολογισμό. Μόνο την Ελλάδα δεν πρόκειται να επιπλήξει, αφού το σχέδιο προϋπολογισμού που παρουσίασε χθες ο Χρήστος Σταϊκούρας προβλέπει σχεδόν μηδενικό δημόσιο έλλειμμα. Με κάθε κόστος.
Βέβαια, στα χρόνια της ευρωκρίσης η Μέρκελ απέδειξε ότι «μαλακώνει», αλλά πάντα με μεγάλη καθυστέρηση και με μεγάλο κόστος - συνήθως για τους άλλους.
