Αυτά που είπε ο Αντώνης Σαμαράς μετά τη συνάντησή του με την Άνγκελα Μέρκελ τα είχε προετοιμάσει πριν ακόμη αναχωρήσει για το Βερολίνο: «Δεν χρειαζόμαστε τρίτο πακέτο», τόνισε αποφασιστικά, «η Ελλάδα αφήνει την κρίση πίσω της».
Τουλάχιστον η δεύτερη φράση του προκαλεί βάσιμες αμφιβολίες, ούτως ή άλλως η «κρίση» είναι πολύ σχετική έννοια. Η Αθήνα μπορεί να υπολογίζει στο τρίτο τρίμηνο του 2014 σε μια μικρή αύξηση του ΑΕΠ της, ωστόσο αυτή οφείλεται σε μια καλή τουριστική σεζόν, που δεν είναι απαραίτητο ότι θα έχει συνέχεια.
Το ποσοστό της ανεργίας στην Ελλάδα επιμένει σταθερά πάνω από το 25%, το δημόσιο χρέος στο 174% του ΑΕΠ - όσο και πριν από το κούρεμα του 2012. Και την ώρα που ο πρωθυπουργός έπινε τον καφέ του με την καγκελάριο, στην Ελλάδα απεργούσαν για μια ακόμη φορά οι δημόσιοι υπάλληλοι, ενάντια στα μέτρα λιτότητας.
Το ότι οι Έλληνες, όπως πριν από αυτούς οι Ιρλανδοί και οι Πορτογάλοι, θέλουν να απελευθερωθούν από τον κορσέ των πακέτων διάσωσης είναι αυτονόητο και εύλογο: σε αντίθεση με τη λεγόμενη τρόικα, οι αγορές δεν απαιτούν δύσκολα βήματα μεταρρυθμίσεων, που επιτηρούνται αυστηρά. Ο Σαμαράς θα ήθελε να χαλαρώσει κάπως τη σκληρή του πολιτική λιτότητας, η οποία κάνει να τρίζουν τα θεμέλια του κυβερνητικού του συνασπισμού και μπορεί να στείλει στις εκλογές τους ψηφοφόρους στην αγκάλη εξτρεμιστικών κομμάτων. Αλλά βέβαια αυτό δεν πρόκειται ποτέ να το παραδεχθεί.
Ωστόσο η επιτυχία στις αγορές προϋποθέτει την εμπιστοσύνη των επενδυτών. Κι ο Σαμαράς δυσκολεύεται πολύ να την αποκαταστήσει παρά όλες τις υποσχέσεις του - ακόμη κι αν του κόστισε λιγότερο από το αναμενόμενο η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, ακόμη κι αν κατάφερε να τοποθετήσει εντυπωσιακά γρήγορα ομόλογα στην αγορά τον Απρίλιο.
Αυτό που έχει πραγματικά σημασία είναι να πάει καλύτερα η τελική αξιολόγηση του δεύτερου πακέτου διάσωσης -στο τέλος της χρονιάς- από ό,τι πήγε το πρώτο.
Κι εδώ έχει βαρύνουσα σημασία ο λόγος της καγκελαρίου. Μόνο που η Μέρκελ μιλούσε τις προάλλες ακόμη πιο αργά από το συνηθισμένο και ζύγιαζε πολύ προσεκτικά τις λέξεις της. Την ευχαριστεί πολύ «που η Ελλάδα στέλνει αρκετά θετικά μηνύματα και που σύντομα μπορεί να περάσει το κατώφλι της ανάπτυξης», είπε. Στο μεταξύ, υπάρχουν «ισχυρές ενδείξεις στην κατεύθυνση της ανάκαμψης της οικονομίας». Γνωρίζει ότι η χώρα περνάει δύσκολες εποχές, αλλά «τα τρυφερά βλαστάρια της επιτυχίας στις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες είναι ορατά». Η ελληνική πλευρά θα περίμενε λίγο περισσότερη ευφορία.
Αλλά η επιφυλακτικότητα της Μέρκελ είναι δικαιολογημένη: Μέχρι στιγμής δεν ανακάμπτει η πραγματική οικονομία, κυρίως διότι τα επιτόκια των όποιων δανείων δίνονται είναι κολλημένα στο 8%. Οι σημαντικότερες τράπεζες ανακεφαλαιοποιήθηκαν μεν από το δεύτερο πακέτο διάσωσης και παίρνουν καλύτερους βαθμούς από τους οίκους αξιολόγησης. Πλην όμως, οσονούπω ξεκινούν τα τεστ αντοχής από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, τα οποία τις υποχρεώνουν να κρατούν χαμηλά το ρίσκο της νέας δανειοδότησης.
Αυτό σημαίνει de facto ότι η πιστωτική ασφυξία στην εσωτερική αγορά θα συνεχιστεί, τουλάχιστον μέχρι το τέλος του χρόνου. Αλλά ο χρόνος πιέζει. Στις αρχές της επόμενης χρονιάς εκλέγεται ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας από το ελληνικό κοινοβούλιο. Εάν κανείς από τους υποψηφίους δεν εξασφαλίσει 180 από τις 300 ψήφους, θα προκηρυχθούν νέες εκλογές. Αυτό φαίνεται να επιδιώκει το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης, ο ΣΥΡΙΖΑ, που δεν θέλει να κατεβάσει δικό του υποψήφιο. Και υπάρχει ο φόβος ότι μια νίκη των ριζοσπαστών αντιπάλων της λιτότητας θα προκαλούσε πολιτική κρίση και σημαντικές αναταράξεις στις αγορές. Μέχρι τότε, λοιπόν, ο Σαμαράς πρέπει να επιδείξει πραγματικές επιτυχίες.
