Το είπε κάποτε ο Κάστρο: «Ο καπιταλισμός δεν θα ανατραπεί με τα όπλα, θα καταρρεύσει μόνος του». Το λένε σήμερα και οι οικονομολόγοι. Τα μοντέλα πρόβλεψης του δίνουν "ζωή" για άλλα πενήντα, το πολύ, χρόνια... Σχολιάζοντας την προ ημερών έκθεση του ΟΟΣΑ για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας τα επόμενα 50 χρόνια, o Πολ Μέισον (βλέπε συνέντευξη στην "Αυγή" της Κυριακής, 19.01.2014)) έγραψε στην Guardian ότι υπάρχει ένα ξεκάθαρο μήνυμα που στέλνουν οι αριθμοί: Στις πλούσιες χώρες, οι "καλύτερες ημέρες" του καπιταλισμού παρήλθαν. Όσον αφορά τις αναπτυσσόμενες, που ζουν σήμερα στην «κοσμογονία» της βιομηχανοποίησης, τα "καλύτερα" του καπιταλισμού θα έχουν τελειώσει κι εκεί -δυστυχώς- ώς το 2060...
Αργός θάνατος...
Η ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας θα επιβραδυνθεί στο 2,7%, καθώς οι αιτίες που συντελούν στη διαμόρφωση των ραγδαίων ρυθμών ανάπτυξης στις αναδυόμενες οικονομίες - πληθυσμιακή έκρηξη, βελτίωση της εκπαίδευσης, αστικοποίηση- θα εκλείψουν. Ακόμα και πριν συμβεί αυτό, οι προηγμένες οικονομίες του κόσμου θα έχουν οδηγηθεί ουσιαστικά σε κατάσταση στασιμότητας, πράγμα που σημαίνει ότι ο μέσος όρος παγκόσμιας ανάπτυξης τα επόμενα 50 χρόνια θα κυμανθεί σε πολύ χαμηλά επίπεδα, μόλις στο 3%.
Την ίδια ώρα, η αύξηση των θέσεων εργασίας υψηλής εξειδίκευσης και η μηχανική αυτοματοποίηση που θα επέλθει στις θέσεις μέσης εξειδίκευσης σημαίνει ότι η οικονομική ανισότητα θα αυξηθεί ποσοτικά κατά 30%. Ώς το 2060, χώρες όπως η Σουηδία θα έχουν επίπεδα οικονομικής ανισότητας σαν κι αυτά που βλέπει κανείς σήμερα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το όλο σενάριο επισκιάζεται εξάλλου από τον κίνδυνο της κλιματικής αλλαγής. Οι οικονομικές επιπτώσεις του φαινομένου περιλαμβάνουν καταστροφή συσσωρευμένου κεφαλαίου, παράκτιας γης και γεωργίας στο πρώτο μισό του αιώνα, προκαλώντας ακολούθως συρρίκνωση του παγκόσμιου ΑΕΠ μέχρι και 2,5% - που στη νοτιοανατολική Ασία θα είναι 6%.
Την περασμένη εβδομάδα ο ΟΟΣΑ έδωσε στη δημοσιότητα τις προβλέψεις του για τις τάσεις της παγκόσμιας οικονομίας ώς το 2060. Δεν πρόκειται για κάτι ελπιδοφόρο: η ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας θα επιβραδυνθεί περίπου στα δύο τρίτα του σημερινού ρυθμού της, οι οικονομικές ανισότητες στον κόσμο θα αυξηθούν σε μαζική κλίμακα, ενώ, παράλληλα, η κλιματική αλλαγή είναι πολύ πιθανό να κάνει τα πράγματα ακόμα χειρότερα. Παρ' όλα αυτά, ο οργανισμός "αποφαίνεται" πως ο κόσμος θα είναι τέσσερις φορές «πλουσιότερος» (;) το 2060 απ' ό,τι σήμερα, πιο παραγωγικός, πιο «παγκοσμιοποιημένος» και θα έχει έχει αποκτήσει μόρφωση υψηλότερου επιπέδου. «Αν δυσκολεύεστε να εξορθολογήσετε τα δύο αυτά αντιφατικά συμπεράσματα της εν λόγω πρόβλεψης, μην ανησυχείτε. Το ίδιο συμβαίνει και με τους καλύτερους οικονομολόγους στη Γη», σχολιάζει ειρωνικά ο Μέισον.
Σωτηρία από τη μετανάστευση
Μπορεί σήμερα ο Ομπάμα να υπόσχεται στους Ρεπουμπλικάνους και τους ξενοφοβικούς συμπατριώτες του απελάσεις - εξπρές για τα παιδιά - μετανάστες που συρρέουν στα αμερικανικά σύνορα απ' το Μεξικό, όμως οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ γνωρίζουν καλά ότι η "σωτηρία"-ή, καλύτερα, η "παράταση ζωής"- του ώριμου καπιταλισμού της Δύσης βρίσκεται ακριβώς σ' αυτό που η Αμερική και η Ευρώπη αγαπούν να μισούν: τη μετανάστευση.
Για να "δουλέψει" το σενάριο του ΟΟΣΑ για σταθερή παγκόσμια ανάπτυξη γύρω στο 3%, Ευρώπη και Αμερική θα πρέπει να έχουν απορροφήσει η καθεμιά 50 εκατομμύρια μετανάστες ώς το 2060 και ο υπόλοιπος ανεπτυγμένος κόσμος άλλα 30 εκατομμύρια. Χωρίς αυτό το "έξτρα" εργατικό δυναμικό, η φορολογική βάση -αυτή που βασίζεται στη φορολόγηση της εργασίας- θα συρρικνωθεί τόσο πολύ, που τα κράτη θα χρεοκοπήσουν. Υπάρχει όμως κι ένας "απρόβλεπτος" παράγοντας που επισημαίνεται εξίσου σοβαρά στα μοντέλα των οικονομολόγων: οι αναπτυσσόμενες χώρες μπορεί να βελτιώσουν τόσο γρήγορα τις οικονομίες τους και το επίπεδο ζωής των πολιτών τους, που οι άνθρωποι σ' αυτές θα σταματήσουν να μεταναστεύουν στη Δύση! Όμως αυτό δείχνει κάτι μακρινό. Ο πιο σαφής κίνδυνος, λέει ο Μέισον, είναι ότι οι άνθρωποι στον ανεπτυγμένο κόσμο δεν θα δεχθούν τη μετανάστευση ως το "αναγκαίο αντίτιμο" που θα πρέπει να πληρώσουν για να συνεχίσει να είναι βιώσιμο το σύστημα, όπως φάνηκε άλλωστε τόσο απ' το 27% του Εθνικού Μετώπου στη Γαλλία όσο κι απ' τις πρόσφατες διαδηλώσεις στην Καλιφόρνια κατά των μεταναστών.
Ο Βρετανός δημοσιογράφος καταλήγει κι ο ίδιος σ' ένα μάλλον αυθαίρετο, πλην ελπιδοφόρο (όπως κι αν το δει κανείς) συμπέρασμα, επισημαίνοντας το προφανές αδιέξοδο της καπιταλιστικής "συνταγής" του 21ου αιώνα που συμπυκνώνεται στο κυνικό δίλημμα: Αν θέλετε περισσότερη ανάπτυξη, ετοιμαστείτε να δεχθείτε μεγαλύτερες κοινωνικές ανισότητες, περισσότερες "ελαστικές μορφές" εργασίας, περισσότερη παγκοσμιοποιήση, περισσότερους φόρους, περισσότερους μετανάστες. Όπως λέει, "το απόλυτο μάθημα της τελευταίας έκθεσης του ΟΟΣΑ είναι ότι αργά ή γρήγορα ένα εναλλακτικό πρόγραμμα στη συνταγή του 'μια απ' τα ίδια' θα αναδυθεί στον κόσμο. Επειδή άνθρωποι οπλισμένοι με smartphones και με αυξημένη αίσθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τους δεν θα αποδεχθούν ένα μέλλον μεγάλων ανισοτήτων και μικρής ανάπτυξης"...
*****
«Αξιοποίηση» και στο Γκραντ Κάνιον
Έχει μήκος 446 χιλιόμετρα (!) και πλάτος ανάμεσα στα 6,4 και 29 χλμ. Το βάθος του σ' ορισμένα σημεία φτάνει τα 1.800 μέτρα! Είναι ένα από τα επτά θαύματα της Φύσης στον πλανήτη μας, μαζί με το βόρειο σέλας, τους καταρράκτες της Βικτώριας στον ποταμό Ζαμβέζη (μεταξύ Ζάμπιας και Ζιμπάμπουε) και τον Μεγάλο Κοραλλιογενή Ύφαλο στην ανατολική Αυστραλία. Ένα σύνορο ανάμεσα στον συμβατικό και τον κοσμικό χρόνο, η «ηλικία» του υπολογίζεται στα 2 δισεκατομμύρια χρόνια. Για κάποιους άλλους πάντως, δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια καλή ευκαιρία για μπίζνες και κέρδη...
Η Confluence Partners «έφτασε» πριν μερικούς μήνες στο Γκραντ Κάνιον της Αριζόνας και απ' ό,τι φαίνεται έχει μεγάλα σχέδια για την... τουριστική «αξιοποίηση» της περιοχής. Ανάμεσα σ' αυτά είναι η δημιουργία τουριστικών εγκαταστάσεων 1.700 στρεμμάτων στο νότιο τόξο του φαραγγιού και η κατασκευή ενός οικιστικού συγκροτήματος 2.200 σπιτιών και καταστημάτων (!) σ' ένα παράπλευρο πλάτωμα. Η τουριστική αξιοποίηση αφορά στην κατασκευή ξενοδοχείων, εστιατορίων και καταστημάτων, καθώς και στην εγκατάσταση ενός 8θέσιου βαγονέτου που θα προσφέρει περιηγήσεις στην κοίτη του φαραγγιού, όπου σήμερα μπορεί να πάει κανείς μόνον με τα πόδια ή καβάλα σε «ενοικιαζόμενα» μουλάρια. Οι τουρίστες θα μπορούν να περπατούν κατά μήκος μιας υπερυψωμένης διάβασης πεζών δίπλα στις όχθες του ποταμού Κολοράντο-που διασχίζει το Γκραντ Κάνιον- και να απολαμβάνουν το γεύμα τους στο πολυτελές εστιατόριο που θα χτιστεί στη συμβολή του ποταμού με τον παραπόταμό του, τον «μικρό Κολοράντο»...
Απειλή
«Ο μέσος άνθρωπος δεν μπορεί να καβαλήσει μουλάρι» λέει ο επικεφαλής του ομίλου Λάμαρ Γουϊτμαρ εξηγώντας απλοϊκά την «αναγκαιότητα» των μεγαλόπνοων σχεδίων του. Υποστηρίζει πως τα έργα που προτείνει, μπορούν να προσθέσουν άλλα τρία εκατομμύρια τουριστών στα πέντε εκατ. που επισκέπτονται το Γκραντ Κάνιον κάθε χρόνο.
Όμως, η «αξιοποίηση» της Confluence Partners αντιμετωπίζεται με μεγάλη δυσπιστία. Ντόπιοι και μη, εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις που ήδη έχουν πάρει τον χαρακτήρα αντιδράσεων. Αν και η εταιρεία προσπαθεί να δημιουργήσει γέφυρες με τους Ινδιάνους Ναβάχο που κατοικούν στην περιοχή υποσχόμενη στους νέους της φυλής ανάπτυξη και θέσεις εργασίας, οι υπεύθυνοι του εθνικού πάρκου του Γκραντ Κάνιον θεωρούν ότι τα σχέδια της θα καταστρέψουν το φυσικό κάλλος του μοναδικού τοπίου και θα θέσουν σε σοβαρό κίνδυνο το ευαίσθητο οικοσύστημα του φαραγγιού και τους λιγοστούς υδάτινους πόρους του.
Η διοίκηση του πάρκου χαρακτηρίζει τα σχέδια της Confluence Partners ως «τη σοβαρότερη απειλή που έχει αντιμετωπίσει το Εθνικό Πάρκο του Γκραντ Κάνιον στα 95 χρόνια της ιστορίας του» και υπενθυμίζει πως η δικαιοδοσία της ομοσπονδιακής κυβέρνησης εκτείνεται 400 μέτρα κι απ' τις δύο όχθες του ποταμού Κολοράντο, ως εκ τούτου δεν μπορεί να προχωρήσει κανένα έργο μέσα στη ζώνη αυτή μόνον με την έγκριση των τοπικών αρχών. Για τους αυτόχθονες Αμερικανούς πάντως, υπάρχουν κι άλλοι λόγοι για τους οποίους δεν θέλουν να γίνει η γη τους τουριστική «ντίσνεϊλαντ». Οι Ναβάχο πιστεύουν ότι οι δύο ποταμοί του φαραγγιού, ο «μικρός» και ο «μεγάλος» Κολοράντο, αντιπροσωπεύουν το αρσενικό και το θηλυκό και ότι το σημείο που ενώνονται τα νερά τους αποτελεί την αρχή της ζωής πάνω στη Γη...
