ΤΟΥ ΚΟΣΜΑ ΚΕΦΑΛΟΥ
Ποιος θα είναι ο μαρξισμός του 21ου αιώνα; Ποια παρακαταθήκη αφήνει ο 20ός αιώνας στην παραπέρα επεξεργασία του; Πώς θα προσανατολιστεί το κίνημα στις τεράστιες προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης και της οικολογικής κρίσης; Πώς οριοθετείται η μαρξιστική θεώρηση απέναντι σε άλλες κριτικές του καπιταλισμού και στα μεταμοντέρνα ρεύματα; Τι αλλαγές συνεπάγεται η επανάσταση στις φυσικές επιστήμες στο σώμα της μαρξιστικής κοσμοθεώρησης;
Ερωτήματα εύκολο να τεθούν αλλά δύσκολο να απαντηθούν, μα ταυτόχρονα κρίσιμα και μεγάλης σημασίας. Σε αυτά τα ερωτήματα επιχειρεί μια αξιόλογη παρέμβαση ο νέος τόμος 15 της Μαρξιστικής Σκέψης. Ο τόμος χωρίζεται σε δυο μέρη, περιλαμβάνοντας κείμενα από Έλληνες και ξένους θεωρητικούς. Στο πρώτο μέρος ο αναγνώστης θα βρει αναλύσεις για τους Λένιν, Λούξεμπουργκ, Κάουτσκι, Τρότσκι, Μπουχάριν, Λούκατς και Μπρεχτ. Στο δεύτερο παρουσιάζονται κείμενα για επίκαιρα θεωρητικά διακυβεύματα, που αφορούν στις σύγχρονες εξελίξεις, ξεκινώντας από τα ζητήματα της οικονομίας και της οικολογίας και φτάνοντας στα προβλήματα της διαλεκτικής.
Μια ενδιαφέρουσα μελέτη του Κώστα Σκορδούλη ασχολείται με την εισήγηση του Μπουχάριν στο Διεθνές Συνέδριο Ιστορίας της Επιστήμης στο Λονδίνο, 1931. Είναι ένα κείμενο του Μπουχάριν που προκάλεσε αίσθηση στην εποχή του, ωθώντας τμήματα της διανόησης στη Βρετανία να στραφούν στον μαρξισμό, αλλά σχεδόν αγνοημένο σήμερα.
Τέσσερα άρθρα φωτίζουν πτυχές του έργου του Λούκατς, του Μπρεχτ, καθώς και της μεταξύ τους αντιπαράθεσης - μιας από τις σημαντικές μαρξιστικές συζητήσεις που έλαβε χώρα στις αρχές της δεκαετίας του 1930. Ο διακεκριμένος ιστορικός Ε. Χ. Καρ συζητά το Ιστορία και Ταξική Συνείδηση, το πολυσυζητημένο έργο του Λούκατς της δεκαετίας του 1920, ενώ ο Τζορτζ Πάρκινσον αναλύει δυο σημαντικές μετέπειτα μελέτες του Ούγγρου στοχαστή, το Ο Νεαρός Χέγκελ και την Καταστροφή του Λογικού. Η διαμάχη γύρω από το θέμα του ρεαλισμού και οι διαφωνίες ανάμεσα στον Λούκατς και τον Μπρεχτ παρουσιάζονται από τη Λία Ρότσια - Δήμου, ενώ ο Σάββας Στρούμπος αποτιμά τις μεγάλες και ριζοσπαστικές καινοτομίες που έφερε στην τέχνη του θεάτρου ο Μπρεχτ.
Οι Πραμπχάτ Πατνάικ, Τζον Μπέλαμι Φόστερ, Τόμας Τένγκελι - Έβανς και Σον Σέγιερς αναλύουν πλευρές της μαρξιστικής θεωρίας του καπιταλισμού και του ιμπεριαλισμού στο φως των εξελίξεων των τελευταίων δεκαετιών, ασκώντας κριτική στις εναλλακτικές αναλύσεις των Νέγκρι και Χαρντ, Πικετί, κ.ά. Θα ξεχωρίσουμε ανάμεσά τους το κείμενο του Πατνάικ, διακεκριμένου Ινδού μαρξιστή πανεπιστημιακού, όχι μόνο για την εύληπτη όσο και περιεκτική παρουσίαση των διαφόρων πτυχών της παγκοσμιοποίησης και της χρηματιστικοποίησης, αλλά και γιατί δείχνει ότι με την ορμητική ανάπτυξη του καπιταλισμού τις τελευταίες δεκαετίες στην Ασία ο μαρξισμός βρίσκει απήχηση και σε άλλες γωνιές του πλανήτη. Τέλος, στο κείμενο του Χρήστου Κεφαλή γίνεται μια επισκόπηση της σύνθετης σχέσης ανάμεσα στην επιστήμη της φύσης και τη μαρξιστική διαλεκτική.
Πληροφορίες: Εκδόσεις Τόπος, Πλαπούτα 2 και Καλλιδρομίου, [email protected], τηλ. 210 8222835, βιβλιοπωλείο τηλ. 210 3221580.
