Η ΕΠΟΧΗ
Οι πλούσιοι δανείζουν, οι πλούσιοι εισπράττουν
(...) Η κριτική στην επιδίωξη ισοσκελισμένων προϋπολογισμών και πλεονασμάτων αναφέρεται και στις κοινωνικές δαπάνες. Και πολύ σωστά, διότι η πολιτική των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών που επιδιώκει να επιβάλει η ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου εφαρμόζεται, έχει σαν κύριο εργαλείο τη μείωση των κοινωνικών δαπανών και την απόσυρση του Δημοσίου από την Παιδεία, την Υγεία και την Κοινωνική Ασφάλιση. Εν πολλοίς, μάλιστα, αυτός είναι και ο σκοπός των κατευθύνσεων της δημοσιονομικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αυτή η περιγραφή ωστόσο δεν είναι πλήρης. Διότι, πριν από το αίτημα για ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς υπήρξε η αύξηση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων με τη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης των μεγάλων εισοδημάτων και περιουσιών και τη μείωση της φορολογίας των κερδών των μεγάλων επιχειρήσεων είτε ευθέως είτε με συστήματα που διευκολύνουν τη φοροαποφυγή. Ο φορολογικός ανταγωνισμός για προσέλκυση επενδύσεων (σημαντικό μέρος της πολιτικής για την ανταγωνιστικότητα, μαζί με τη μείωση των μισθών και των εργοδοτικών εισφορών στα ασφαλιστικά ταμεία) οδηγεί σε κατάρρευση των εσόδων του Δημοσίου και σε μέτρα «δημοσιονομικής εξυγίανσης» που ευκολότερο θύμα τους είναι οι κοινωνικές δαπάνες. Το πεδίο στο οποίο οι δυνάμεις που ανταγωνίζονται το κεφάλαιο πρέπει να μεταφέρουν τη σύγκρουση - για να τις ευνοεί και για να είναι αποτελεσματική - δεν είναι επί της αρχής της εξυγίανσης των οικονομικών του κράτους, αλλά επί της αρχής της κατανομής των φορολογικών βαρών, όπως λέει το άρθρο 4 του Συντάγματος, ανάλογα με τη φοροδοτική ικανότητα του καθενός. Άλλωστε, η Αριστερά προειδοποιούσε εδώ και 20 χρόνια για τον κίνδυνο από τα ελλείμματα και το χρέος. Και η αρχή, κατά τη γνώμη μου, μιας προοδευτικής δημοσιονομικής πολιτικής δεν πρέπει να είναι η νεοφιλελεύθερη: «το κράτος να δαπανά όσα εισπράττει», αλλά: «το κράτος να εισπράττει όσα χρειάζεται για τις δαπάνες του». Ακόμα, η χρηματοδότηση των κοινωνικών δαπανών με δάνεια αναιρεί ολωσδιόλου την αναδιανεμητική λειτουργία του συστήματος εσόδων και δαπανών του Δημοσίου - ωφελεί, δηλαδή, τους πλούσιους.
Ωστόσο, ιδίως σε περίοδο οικονομικής κρίσης, η αύξηση των φορολογικών εσόδων δεν θα αρκέσει για τη χρηματοδότηση ενός προγράμματος οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής ανόρθωσης της Ελλάδας, αλλά και του διαρκώς διευρυνόμενου ευρωπαϊκού Νότου - βλέπεις, δεν είναι πια μόνο τα PIIGS, γιατί η Γαλλία, το Βέλγιο, η Ολλανδία δεν στέκονται πολύ καλά στα πόδια τους, άσε τα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης. Η ιδέα ενός ευρωπαϊκού προγράμματος ανόρθωσης, σε διάφορες εκδοχές κι όχι πάντα, αλλά συχνά, προοδευτικές, κερδίζει έδαφος. Γιατί λοιπόν η πολεμική εναντίον της «μη δανειακής» χρηματοδότησης εν γένει; Συμφωνώ, βέβαια, με τον Λαφαζάνη ότι η ονομασία «Σχέδιο Μάρσαλ» ηχεί, προπάντων σε ελληνικά αυτιά, τουλάχιστον παράξενα. Είναι όμως αυτό λόγος να μην μπει η Αριστερά στον καυγά;
*Άρθρο του Θ. Παρασκευόπουλου, 09/02/2014
