Τον κίνδυνο μεγάλης διαρροής από την τριτοβάθμια εκπαίδευση αναδεικνύει η Ετήσια Έκθεση για την Εκπαίδευση 2012-2013, που δημοσιοποίησε χθες το Κέντρο Ανάπτυξης Εκπαιδευτικής Πολιτικής της ΓΣΕΕ. Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που, σε συνθήκες απόλυτης ένδειας, δεν διαθέτει ούτε ένα ευρώ για τη στήριξη των οικονομικά αδύνατων φοιτητών. Να σημειωθεί ότι τον κίνδυνο μεγάλης διαρροής λόγω έλλειψης στήριξης ομολόγησε πρόσφατα και η αρμόδια επίτροπος της Ε.Ε., η οποία μάλιστα προέβλεψε και υποχώρηση των ελάχιστων υποστηρικτικών δομών που λειτουργούν ακόμη.
Σύμφωνα με τη συγκριτική έκθεση του ΚΑΝΕΠ, η μέση συνήθης ετήσια επιχορήγηση που λαμβάνουν οι φοιτητές προπτυχιακών σπουδών στις χώρες - μέλη της Ε.Ε. είναι 2.289 ευρώ, ποσό κατά 1,8 φορές υψηλότερο της συνήθους τιμής των διδάκτρων. Η συνήθης επιχορήγηση που λαμβάνουν οι Έλληνες φοιτητές είναι 450 ευρώ, ποσό που κατατάσσει τη χώρα μας στην 26η θέση μεταξύ των 29. Κάτω από εμάς είναι η Βουλγαρία με 391 ευρώ, η Ρουμανία με 300 και η Τσεχία με 230. Όμως η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα, που δεν προβλέπει την επιχορήγηση φοιτητών βάσει εισοδηματικών κριτηρίων ή άλλων αναγκών, παρά μόνο βάσει ακαδημαϊκών επιδόσεων.
Πρωτιά της Φινλανδίας, που δεν έχει δίδακτρα, με επιχορήγηση 7.196 ευρώ
Να σημειωθεί ότι η χώρα με τις μεγαλύτερες παροχές στους φοιτητές της είναι η Φινλανδία, που επιχορηγεί τον φοιτητικό της πληθυσμό με το ποσό των 7.196 ευρώ. Ακολουθούν η Δανία με 6.615, η Αυστρία με 4.332, η Ισπανία με 3.732, η Ουγγαρία με 3.282, η Γαλλία με 3.213, η Σλοβακία με 3.120, η Ιταλία με 3.022, η Σουηδία με 2.938 και η Ολλανδία με 2.900. Ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχει το γεγονός ότι πολλές από τις χώρες με την υψηλότερη επιχορήγηση δεν έχουν δίδακτρα ούτε στα προπτυχιακά, αλλά ούτε στα μεταπτυχιακά. Χαρακτηριστικά είναι τα παραδείγματα της Φινλανδίας, της Αυστρίας και της Σουηδίας.
Στη χώρα μας, που γυρνάει την πλάτη στους οικονομικά ασθενέστερους φοιτητές, μπορεί να μην υπάρχουν δίδακτρα στα προπτυχιακά, αλλά υπάρχουν υψηλότατα δίδακτρα στα μεταπτυχιακά. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία, η Ελλάδα έχει από τα πιο ακριβά μεταπτυχιακά, καταλαμβάνοντας την 5η θέση στη σειρά κατάταξης, με συνήθη τιμή διδάκτρων 3.652 ευρώ. Ο μέσος ευρωπαϊκός όρος είναι 2.770 ευρώ. Τα παραπάνω είναι ένα ακόμα δείγμα της ταξικότητας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, οι δραματικές συνέπειες της οποίας δεν έχουν ακόμη καταγραφεί.
Ελλάδα: Καμία επίσημη καταχώρηση για τις δαπάνες από το 2005
Την ίδια ώρα, υπολείπονται σημαντικά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο οι δαπάνες της χώρας ανά φοιτητή. Η Ελλάδα έχει να κάνει επίσημη καταχώρηση από το 2005! Όμως, ακόμη και τότε, οι δαπάνες ανά φοιτητή ήταν 5.043,4 ευρώ, με μέσο όρο στην Ευρώπη των 27 το ποσό των 8.321,1 ευρώ. Φανταστείτε, ποια είναι σήμερα η κατάσταση, με τα πανεπιστήμια να έχουν υποστεί μείωση της χρηματοδότησής τους που φτάνει το 60%. Επιπλέον, στην Ελλάδα καταγράφεται η χαμηλότερη δαπάνη ανά φοιτητή ως ποσοστό τού κατά κεφαλήν ΑΕΠ.
Η ετήσια έκθεση αποκαλύπτει και την υποστελέχωση της ελληνικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, παρά την αύξηση του φοιτητικού πληθυσμού στη δεκαετία του 2001-2010, κατά 34,2%. Παρ' ότι η χώρα κατείχε το 2004 τη 2η υψηλότερη αναλογία φοιτητών ανά άτομο ακαδημαϊκού προσωπικού (29 φοιτητές ανά άτομο ακαδημαϊκού προσωπικού), η αντίστοιχη αύξηση του ακαδημαϊκού προσωπικού ήταν 13,3%. Το 2007 διατήρησε τη 2η θέση, αλλά με μικρότερη αναλογία (26,3 φοιτητές ανά άτομο ακαδημαϊκού προσωπικού). Αξίζει να σημειωθεί ότι η αντίστοιχη μέση τιμή της ΕΕ-27 την ίδια περίοδο ήταν 16,3 φοιτητές ανά άτομο ακαδημαϊκού προσωπικού. Η κατάσταση, όπως έχουν αναδείξει πολλές φορές τα πανεπιστήμια, είναι σήμερα εφιαλτική, καθώς έχει συνταξιοδοτηθεί ένα μεγάλο κομμάτι των μελών ΔΕΠ έχουν σχεδόν μηδενιστεί οι διορισμοί καθώς και οι πιστώσεις για την πρόσληψη συμβασιούχων.
Παρά ταύτα, η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση αντιστέκεται και χάρη στους ανθρώπους της μένει όρθια και παράγει εκπαιδευτικά και ερευνητικά αποτελέσματα καλύτερα από τα αναμενόμενα.
Το 2010, η Ελλάδα κατείχε τη 14η θέση ως προς την κλίμακα των εκπαιδευτικών και ερευνητικών επιτευγμάτων της, καταφέρνοντας βαθμολογία 45,3 με άριστα το 100. Η αντίστοιχη μέση τιμή της Ε.Ε. των 27 είναι 48,1.
Η υψηλότερη ανεργία πτυχιούχων μεταξύ των "27"
Η έκθεση καταγράφει τα μαύρα κατάστιχα της ανεργίας, της ετεροαπασχόλησης και χαμηλών αμοιβών των πτυχιούχων. Ειδικότερα, η ανεργία των πτυχιούχων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, που το 2012 ήταν 18,2%, είναι η υψηλότερη μεταξύ των «27». Την ίδια χρονιά, 1 στους 4 εργαζόμενους αποφοίτους της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (26,4%) απασχολείται σε θέση εργασίας που απαιτεί χαμηλότερο εκπαιδευτικό επίπεδο από αυτό που κατέχει (το 5ο υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των 27 μελών της Ε.Ε.). Γενικά, στον συνθετικό δείκτη απασχόλησης των αποφοίτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η Ελλάδα διατηρεί την περίοδο 2001-2010 την τελευταία θέση μεταξύ των 27 κρατών-μελών της Ε.Ε.
