Η Σύνοδος Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ξεκινάει αύριο, υποτίθεται ότι θα έπαιρνε μεγάλες αποφάσεις για την οικονομική και την κοινωνική πολιτική, για την πολιτική ενίσχυσης της έρευνας και της καινοτομίας στην Ευρώπη. Με δυο λόγια, θα έπαιρνε μεγάλες αποφάσεις για την ανάπτυξη. Ακόμη, υποτίθεται, ότι οι βασικές αρχές για τη λειτουργία της τραπεζικής ένωσης θα ήταν δεδομένες, ότι οι λεπτομέρειες -στις οποίες κρύβεται ο διάολος- για την απευθείας ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών από τον μηχανισμό στήριξης ESM συμφωνημένες. Αντ' αυτού, σχεδόν όλα μετατίθενται για τον Δεκέμβριο. Σύμφωνα με το πρώτο σχέδιο απόφασης της συνόδου, «η συζήτηση θα συνεχιστεί μέχρι τον Δεκέμβριο, με κύριο στόχο τη συμφωνία στα βασικά στοιχεία των συνθηκών και των μηχανισμών αλληλεγγύης που θα τις συνοδεύουν». Εάν δεν γίνει καμιά συγκλονιστική αλλαγή, αυτή η σύνοδος δεν θα βγάλει τίποτε.
Όπως δεν αναμένονται σημαντικές αποφάσεις κι από το σημερινό έκτακτο Eurogroup, αφού οι υπουργοί Οικονομικών δεν καταφέρνουν να συμφωνήσουν σε δύο «καυτά» ζητήματα: στο πώς θα υπολογιστεί και πώς θα επιμεριστεί το κόστος ανακεφαλαιοποίησης των κλυδωνιζόμενων ευρωπαϊκών τραπεζών. Τα 60 δισεκατομμύρια ευρώ που μπορεί κατ' αρχήν να χρησιμοποιήσει ο ESM για κάποιες ανακεφαλαιοποιήσεις -και δη υπό όρους- δεν φτάνουν ούτε γι' αστείο, εάν σκεφτεί κανείς ότι μόνο για την ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών το ποσό έφτασε τα 50 δισεκατομμύρια. Μάλιστα, κάποιες μεγάλες οικονομικές εφημερίδες, όπως οι Les Echos και Financial Times, υπολογίζουν το κόστος της αναδιάρθρωσης των ευρωπαϊκών τραπεζών, των βρετανικών συμπεριλαμβανομένων, στο αστρονομικό και ταυτόχρονα «φλου» ποσό του ενός έως δύο τρισεκατομμυρίων ευρώ.
Σωτήρας, πάλι, ο Ντράγκι
Την ώρα που οι υπουργοί Οικονομικών ακόμη διαπραγματεύονται, κυρίως για το ποιος θα επωμιστεί το βάρος των ανακεφαλαιοποιήσεων (οι μέτοχοι, ομολογιούχοι και μεγαλοκαταθέτες των τραπεζών; Οι εθνικές κυβερνήσεις; Ο ΕSM; Όλοι μαζί; Και πόσο ο καθείς;), ο διοικητής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μάριο Ντράγκι, βγήκε χτες και δη από το Βερολίνο να ξεκαθαρίσει ότι η ευρωτράπεζα θα συνεχίσει την επεκτατική νομισματική πολιτική για καιρό ακόμη. «Όπως είναι η οικονομική κατάσταση, απαιτείται μια επεκτατική πολιτική με την έξοδο από αυτή να φαντάζει ακόμη μακρινή, αφού ο πληθωρισμός είναι χαμηλός και η ανεργία υψηλή», είπε σε ομιλία του στη γερμανική πρωτεύουσα. Ταυτόχρονα, υπερασπίστηκε το -αμφιλεγόμενο στη Γερμανία- πρόγραμμα επαναγοράς ομολόγων OMT, λέγοντας ότι είναι πιο απαραίτητο παρά ποτέ, τώρα που άλλες κεντρικές τράπεζες, όπως η αμερικανική, άλλαξαν στάση και ανήγγειλαν ότι θα κάνουν πιο ακριβό το χρήμα.
Για να πείσει τους απρόθυμους Γερμανούς -που περιμένουν άλλωστε κάποια στιγμή στο τέλος του καλοκαιριού την απόφαση του συνταγματικού δικαστηρίου τους για το ΟΜΤ-, ο Ντράγκι τόνισε ότι η Γερμανία «έχει επωφεληθεί από το πρόγραμμα, καθώς μείωσε τον κίνδυνο διάσπασης της Ευρωζώνης και το επακόλουθο κόστος». Υπενθυμίζεται ότι μόνο με την αναγγελία της επαναγοράς ομολόγων από την ΕΚΤ μειώθηκε σημαντικά το κόστος δανεισμού για χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία.
Βέβαια, ο Ντράγκι δεν παρέλειψε να ρίξει και πάλι το μπαλάκι στο γήπεδο της πολιτικής. Επανέλαβε ότι «η νομισματική πολιτική αποτελεί μόνο ένα μικρό μέρος της συνολικής ατζέντας για την υπέρβαση της κρίσης» και κάλεσε τις κυβερνήσεις να συνεχίσουν τις μεταρρυθμίσεις και μια «φιλική προς την ανάπτυξη» δημοσιονομική προσαρμογή.
Κινγκ: "Καταστροφική η λιτότητα"
Πάντως, για τον απερχόμενο διοικητή της Τράπεζας της Αγγλίας, σερ Μέρβιν Κινγκ, η σκληρή δημοσιονομική προσαρμογή δεν είναι λύση. Στην τελευταία εμφάνισή του έναντι του Κοινοβουλίου ο Κινγκ άσκησε δριμεία κριτική στην Ευρωζώνη για τις κινήσεις της, αφενός επειδή «η λιτότητα ήταν καταστροφή σε ορισμένα μέρη της Ευρωζώνης», αφετέρου για την αποτυχία των περισσότερων χωρών να βρουν πολιτικές ανάπτυξης για τις ίδιες και για την παγκόσμια οικονομία.
Επίσης ο Κινγκ έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα: «Η έκθεση της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS) δείχνει ότι ακόμη υπάρχει τεράστιο χρέος. Θα υπάρξουν τεράστια προβλήματα στις τράπεζες εάν δεν μειωθεί το επίπεδο χρεών, προτού αυξηθούν τα επιτόκια», είπε.
Τρισέ εναντίον ΔΝΤ για την Ελλάδα
Με καθυστέρηση αλλά και με ειρωνεία βγήκε χτες ο πρώην διοικητής της ΕΚΤ Ζαν Κλοντ Τρισέ να αντιδράσει στην έκθεση του ΔΝΤ για τα «λάθη, λάθη, λάθη...» που έγιναν στο πρώτο ελληνικό πρόγραμμα. Για την ακρίβεια, βγήκε να απαντήσει στη διαπίστωση του ΔΝΤ ότι θα έπρεπε να γίνει νωρίτερα το «κούρεμα» του ελληνικού χρέους, αλλά δεν το ήθελαν οι Ευρωπαίοι.
Ο Τρισέ, ο οποίος διαπραγματεύτηκε το πρώτο πρόγραμμα εκ μέρους της ΕΚΤ, κατηγόρησε το ΔΝΤ ότι γράφει την ιστορία εκ των υστέρων. «Δεν έχω καμία απολύτως ανάμνηση από το ΔΝΤ να ζητά για οτιδήποτε περισσότερο, ούτε διαφορετικές προϋποθέσεις, ούτε άλλα χρονοδιαγράμματα» δήλωσε στο Reuters.
Ερωτηθείς για το εάν η τρόικα (σ.σ.: Κομισιόν, ΕΚΤ, ΔΝΤ) έχει πεθάνει ή εάν μπορεί να συνεχίσει να συνεργάζεται μετά τον δημόσιο καβγά για την Ελλάδα, ο Τρισέ απάντησε: «Είναι απολύτως απαραίτητη. Βεβαίως, πρέπει να κάνει όσο το δυνατόν καλύτερη δουλειά μπορεί, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις συνθήκες».
Κι αν ο Τρισέ κατηγορεί το ΔΝΤ ότι δεν μίλησε όταν έπρεπε, ένας επιφανής Γερμανός οικονομολόγος, ο Χόλγκερ Σμίτινγκ της Berenberg Bank, το κατηγορεί επειδή μίλησε... λάθος. Ο Σμίτινγκ εκτιμά ότι αυτό που όξυνε την κρίση ήταν το "κούρεμα" του ελληνικού χρέους κι όχι η καθυστέρησή του: «Από τις αρχές του 2010 έως τα μέσα του 2011, η Ευρώπη είχε επιτύχει να περιορίσει την κρίση στην Ελλάδα, την Πορτογαλία και την Ιρλανδία, αλλά η κρίση τέθηκε εκτός ελέγχου όταν, υπό την πίεση του ΔΝΤ, αποφασίστηκε η αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, λόγω του φόβου μετάδοσης της κρίσης σε άλλες χώρες. Γι' αυτό και οι επενδυτές εγκατέλειψαν, επίσης, την Ιταλία και την Ισπανία και η αναταραχή έπληξε τόσο πολύ τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, με αποτέλεσμα η οικονομία της Ευρωζώνης να πέσει σε ύφεση», είπε. Επιπλέον, υποστήριξε ότι για τον Γερμανό φορολογούμενο, θα ήταν φθηνότερο να δοθούν στην Ελλάδα περαιτέρω δάνεια με ευνοϊκούς όρους, παρά να πληρώσει τις συνέπειες του «κουρέματος» του χρέους. Αλλά και για τους Έλληνες, κατά τον Σμίτινγκ, το «κούρεμα» δεν ήταν λύση: «Η Αθήνα περιήλθε σε ένα σπιράλ θανάτου ολοένα και σκληρότερης λιτότητας, ολοένα και πιο αδύναμης οικονομικής δραστηριότητας και γι' αυτό και ολοένα και μειούμενων φορολογικών εσόδων», πρόσθεσε.
Η Κίνα, τα τεχνικά προβλήματα και ο φόβος
Εδώ και μέρες τα μάτια είναι στραμμένα στην Κίνα, καθώς η κεντρική τράπεζα της χώρας έχει ξεκαθαρίσει ότι θα πάψει να πλημμυρίζει με ρευστότητα τις εμπορικές τράπεζες. Οι επενδυτές που θεωρούσαν την ανάπτυξη της Κίνας τον πιο σταθερό πυλώνα της παγκόσμιας οικονομίας άρχισαν να φοβούνται ότι κάτι δεν πάει καλά, ενώ και οι εκτιμήσεις για το ποσοστό της κινεζικής ανάπτυξης φέτος διορθώνονται συνεχώς προς τα κάτω - αν και σε πολύ ψηλά επίπεδα σε σύγκριση με την υφεσιακή Ευρώπη και την αργή στην ανάκαμψή της Αμερική.
Κι ενώ φάνηκε να ηρεμούν τα πράγματα και να πέφτουν και τα διατραπεζικά επιτόκια στην Κίνα -που είχαν φτάσει το 25% την περασμένη Παρασκευή- φρόντισε για έναν μίνι πανικό ένα... τεχνικό πρόβλημα. Αίφνης τα ΑΤΜ των δύο μεγαλύτερων τραπεζών της Κίνας, της Τράπεζας της Ναντζίνγκ και της ICBC σταμάτησαν να βγάζουν λεφτά. Η πρώτη ερμηνεία που κυριάρχησε στo Weibo, το κινεζικό Twitter, ήταν ότι το τραπεζικό σύστημα δεν πάει καθόλου καλά. Στη συνέχεια βγήκαν οι διοικήσεις των τραπεζών να μιλήσουν για τεχνικό πρόβλημα, καθώς το Σαββατοκύριακο αναβάθμισαν τα συστήματά τους. Ο πανικός κόπασε γρήγορα, αλλά η ανησυχία έμεινε. Σε βαθμό ώστε να βγει ο οίκος αξιολόγησης Standard & Poor's με καθησυχαστικές δηλώσεις ότι καμία κινεζική τράπεζα δεν θα ακολουθήσει τη μοίρα της Lehman Brothers. Μόνο που όλοι θυμούνται ότι η S&P, όπως και τα άλλα «αδελφάκια» της, μέχρι το παρά πέντε βαθμολογούσαν με εξαιρετικό βαθμό τη μοιραία Lehman.
