Γιουσέφ, Τζιουζέπε, μετά Ζωρζ... Οι μεταπλάσεις του ίδιου του ονόματος αποτυπώνουν αυτό που ενσάρκωνε με τη ζωή και το έργο του ο Ζωρζ Μουστακί: Την ελευθερία που του πρόσφερε ο κοσμοπολιτικός χαρακτήρας της καταγωγής του, ελευθερία την οποία αγωνίστηκε σε όλη του τη ζωή όχι μονάχα να κρατήσει ακέραιη αλλά και να την προσφέρει, να την υπερασπιστεί και να τη διδάξει με το έργο του στους άλλους. Ανήκε σε εκείνα τα πλάσματα που "δεν έχουν ρίζες, αλλά πόδια", όπως λέει ο Τζωρτζ Στάινερ.
"Λευτεριά μου, στα έδωσα όλα... άλλαξα χώρα, έχασα φίλους, για να σε κερδίσω", τραγουδούσε... Γιος Ελλήνων σεφαραδιτών, γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια το 1934, όπου ο πατέρας του διατηρούσε ένα από τα μεγαλύτερα βιβλιοπωλεία όχι μονάχα της πόλης αλλά και όλης της Μέσης Ανατολής, το "Cite du Livre". Το πιο ωραίο πανεπιστήμιο, όπως το έλεγε, όπου σύχναζαν Ιταλοί, Τούρκοι, Αιγύπτιοι, ορθόδοξοι, εβραίοι, μουσουλμάνοι...
Όμως ήδη είχε μέσα του κάτι από το πνεύμα της περιπλάνησης του μεσογειακού ανθρώπου... Το 1951 φεύγει για το Παρίσι, συχνάζει στα καμπαρέ, γνωρίζεται με τον Μπρασένς, που θα γίνει ο "δάσκαλός του", χάρη σε αυτόν υιοθετεί το όνομα Ζωρζ, και με όλα τα διάσημα ονόματα του γαλλικού chanson, μα πάνω απ' όλα τη "βασίλισσα" Εντίθ Πιάφ. Γι' αυτήν θα γράψει, ανάμεσα σε άλλα, τον περίφημο "Milord"...
Μέσα στον απόηχο της εξέγερσης του Μάη, θα γράψει τον "Μέτοικο", ένα αυτοβιογραφικό τραγούδι που μιλά για τον ρατσισμό και οι εταιρείες δίσκων τότε απέρριψαν. Λίγο νωρίτερα, το 1966, επισκέφθηκε την Ελλάδα για πρώτη φορά, όπου γνώρισε τη Μελίνα, στην οποία εμπιστεύτηκε αργότερα τον "Μέτοικο" και τη "Μεσόγειο", για να τα κάνει αντιδικτατορικούς ύμνους, ενώ θα συνεργαστεί επίσης με τον Μίκη Θεοδωράκη και τον Μάνο Χατζιδάκι. Το καλοκαίρι του 1976 έρχεται ξανά στην Ελλάδα, για να τραγουδήσει σε εκδήλωση του ΚΚΕ εσ. στο γήπεδο του Πανιώνιου.
Αυτή η αέναη αναζήτηση της ελευθερίας δεν βρήκε τυχαία καταφύγιο στον χώρο της Αριστεράς: για έναν "συνοδοιπόρο, στρατευμένο καλλιτέχνη, αμφισβητία" έκανε λόγο το γαλλικό συνδικάτο CGT, για έναν "αμφισβητία, που ονειρευόταν έναν διαφορετικό κόσμο όπως κι εμείς" μίλησε ο Φιλίπ Πουτού του Νέου Αντικαπιταλιστικού Κόμματος, τον οποίο ο Μουστακί στήριξε στις εκλογές του 2012. "Τα τραγούδια του θα συνεχίσουν να ζουν στους αγώνες", έγραψε ο γ.γ. του ΓΚΚ Πιέρ Λοράν, ενώ ο Ζαν-Λυκ Μελανσόν σημείωσε: "Ο Μουστακί έφυγε, η επανάσταση συνεχίζεται"...
Σ.Κ.
