Καραγκιόζης και Σπαθάρης: δυο ταυτισμένα ονόματα. Και αυτό δεν είναι τυχαίο, καθώς ο μεγάλος Ευγένιος Σπαθάρης, που έφυγε από κοντά μας πριν τέσσερα χρόνια στις 9 Μαϊου, πολυτάλαντος και ακούραστος, μέχρι την τελευταία του μέρα εργαζόταν για να δικαιώσει αυτή την ταύτιση του ονόματός του με την τέχνη του.
Γιος του επίσης μεγάλου καραγκιοζοπαίχτη, Σωτήρη Σπαθάρη. Μεγαλωμένος μέσα στην τέχνη του Καραγκιόζη, την έμαθε όσο κανείς. Έφθασε και ξεπέρασε τον πατέρα του στην τεχνική του Θεάτρου Σκιών, και βέβαια στη ζωγραφική, δημιουργώντας ακούραστα. Φιγούρες, σκηνικά, διαφημιστικές αφίσες (ρεκλάμες) και πίνακες ζωγραφικής παρουσίασε δεκάδες φορές, σε πάμπολλες εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό, με τελευταία του έκθεσή του αυτή στην Κύπρο, λίγους μήνες πριν φύγει από τη ζωή. Προικισμένος με μεγάλο υποκριτικό ταλέντο και σκηνοθετικές ικανότητες. Τις κλασικές παραδοσιακές παραστάσεις του Καραγκιόζη τις παρουσίαζε με ξεχωριστό τρόπο, με ζεστές φωνές που σε άγγιζαν και σε έκαναν να μην τον ξεχνάς. Τις έβγαλε σε δίσκους, τις έβαλε στην τηλεόραση για να αγαπηθούν από όλους τους Έλληνες και τέλος τις πήγε στο εξωτερικό και σε διεθνή φεστιβάλ, αποσπώντας τιμητικές διακρίσεις.
Παρουσίασε τον Καραγκιόζη στο θέατρο με ηθοποιούς, συνεργαζόμενος με μεγάλα ονόματα, όπως τους Τζ. Καρέζη, Κ. Καζάκο, Δ. Παπαγιαννόπουλο στο "Μεγάλο μας Τσίρκο" του Ι. Καμπανέλλη, τον Ν. Τσακίρογλου στο "Ταξίδι", τη Ρ. Μάνου στο "Ελληνικό Χορόδραμα", τους Γ. Σκούρτη και Τ. Χρυσικάκο στον "Καραγκιόζη παρ' ολίγον Βεζύρη". Μέχρι τελευταία, που ανέβασε το "Σκιών Καμώματα", με τον Τ. Βαμβακίδη και τον Γ. Μποσταντζόγλου. Χωρίς να σταματά σε αυτά, τραγούδησε σατιρικά τραγούδια που έγιναν μεγάλες επιτυχίες, όπως το "Εμένα φίλε, με λένε Καραγκιόζη" του Στ. Ξαρχάκου και τόσα άλλα.
Συνεργαζόμενος πολλές φορές με τον Δ. Σαββόπουλο στο "Κύτταρο" και αλλού, έδωσε μια νέα ώθηση στον Καραγκιόζη του, που πλέον σχολίαζε και σατίριζε καυστικά την επικαιρότητα. Παρουσίασε παραστάσεις με γιγαντοφιγούρες των πρωταγωνιστών της πολιτικής σκηνής στο "Rex" και στο Ραδιόφωνο του "Σκάι". Εμπλούτισε το ρεπερτόριό του με νέα έργα που παρουσίαζε στην τηλεόραση της ΕΡΤ, είτε δικά του, είτε διασκευές αρχαίων κωμωδιών και τραγωδιών ακόμα, π.χ. "Ιφιγένεια εν Αυλίδι", "Βάτραχοι", που έβγαλε και σε δίσκο -σε κείμενα Γ. Παυριανού και μουσική Δ. Λέκκα-, και συμπτωματικά ήταν και η τελευταία παράσταση της ζωής του, τον Ιανουάριο του 2009. Ανέβασε σχεδόν όλον τον Αριστοφάνη στην ΕΡΤ, σε κείμενα Μ. Κουτάλου, όπως και τα σημαντικότερα επεισόδια της μυθολογίας.
Όπως βλέπουμε από τα παραπάνω, τόσος μόχθος και δουλειά ήταν επόμενο να τόν καταξιώσουν, όσο κανέναν άλλον, στον χώρο του. Μόνο που τα χρόνια περνούσαν και ο άνθρωπος που εγώ γνώρισα δέκα χρονών παιδί, στον κινηματογράφο "Αρμονία" στο Χαλάνδρι, ο αεικίνητος και εργασιομανής Ευγένιος, μεγάλωσε πια και άρχισε να αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας. Κι όμως, ακόμα και μετά τα ογδόντα χρόνια του, συνέχισε να περιοδεύει ακούραστα στην Ελλάδα. Να παίζει Καραγκιόζη σε δεκάδες εκδηλώσεις, ενώ παράλληλα σκηνοθετούσε νέες θεατρικές παραστάσεις κι έστηνε νέες εκθέσεις ζωγραφικής. Δεν μπορώ να ξεχάσω, και πάντα συγκινούμαι όταν θυμάμαι, μια από τις τελευταίες του παραστάσεις, τον Μάρτιο του 2008, στην Αγ. Παρασκευή. Καταπονημένος και υποβασταζόμενος, κατάφερε να παίξει μια πολύ δύσκολη παράσταση, από τις λεγόμενες "ηρωικές" του Θεάτρου Σκιών. Τον "Αθανάσιο Διάκο"! Και με τη δική μου βοήθεια αυτή τη φορά. Αποθεώθηκε, από ένα κοινό περίπου πεντακοσίων ατόμων. Πιστεύω, θα συνέχιζε ακόμα… όσο μπορούσε.
Αλλά έφυγε από δυστύχημα, ενώ ήταν σε εκδήλωση, όπου θα μιλούσε για τον αγαπημένο του Καραγκιόζη. Άνθρωπος ταλαντούχος, πανέξυπνος, ευρηματικός, γεμάτος αγάπη για τη ζωή και την τέχνη του, με χιούμορ και απλότητα που τον χαρακτήριζαν, με τεράστιες αντοχές στη δουλειά του, με μεγάλη αγάπη για τα παιδιά.
Δημιούργησε μια ωραία οικογένεια, που έμεινε πίσω, για να φροντίζει να θυμάται ο κόσμος εκείνον και το έργο του, μέσα από τα δύο μουσεία που δημιούργησε: ένα ιδιωτικό και ένα του Δήμου Αμαρουσίου.
Φοβάμαι, επειδή εγώ τον αγαπούσα πάρα πολύ, μήπως υπερβάλλω. Δεν ήθελα να γράψω μια αγιογραφία, αλλά τα σκέφθηκα όλα ξανά και ξανά και είπα στον εαυτό μου ότι μάλλον έγραψα πολύ λιγότερα από όσα έχει πραγματικά κάνει. Ο Καραγκιόζης τού χρωστάει πολλά. Γι' αυτό θα τον θυμούνται για πολλά, πολλά χρόνια. Ευγένιε, μας λείπεις!
* Ο Γιάννης Νταγιάκος είναι καραγκιοζοπαίχτης, μαθητής του Ευγένιου Σπαθάρη
