Συνεχή διόγκωση των ελλειμμάτων του ΙΚΑ, με την έναρξη της οικονομικής κρίσης (2009), διαπιστώνει έρευνα του ΙΝΕ (Γ. Κολλιά και Γ. Κρητικίδη), που αναλύει τα έσοδα και τις δαπάνες του μεγαλύτερου ασφαλιστικού ταμείου της χώρας σε βάθος δεκαετίας. Από την έρευνα προκύπτει ότι αν το ΙΚΑ, μέσα σε μια περίοδο ύφεσης και δραματικής αύξησης της ανεργίας, δεν βρει νέους πόρους, πολύ σύντομα δεν θα μπορεί να χρηματοδοτήσει ακόμα και τις βασικές συνταξιοδοτικές και ιατροφαρμακευτικές παροχές στους 1,8 εκατομμύρια άμεσα ασφαλισμένους.
Η έρευνα διαπιστώνει ότι (από το 2009) το μεγαλύτερο ασφαλιστικό ταμείο της χώρας εισέρχεται σε περίοδο δημοσιονομικής ανισορροπίας, που το καθιστά ελλειμματικό. Επομένως, και με δεδομένο ότι τα ελλείμματα θα διογκώνονται συνεχώς λόγω των μνημονιακών μέτρων που προκαλούν ύφεση, αύξηση της ανεργίας και μείωση των μισθών (και των αντίστοιχων εισφορών), αν δεν βρεθούν νέες πηγές χρηματοδότησης, η περικοπή συντάξεων και παροχών θα υποδειχθεί και πάλι ως μονόδρομος για μεσοπρόθεσμη σωτηρία του ταμείου.
Να σημειωθεί ότι το μεγαλύτερο μέρος της εισφοροδιαφυγής (εκτιμάται στα 15 δισ. ευρώ) αφορά στο ΙΚΑ, που η έλλειψη ρευστότητας (-14% τα έσοδα το πρώτο δίμηνο του 2013) το οδήγησε να δανειστεί την περασμένη εβδομάδα 450 εκατ. ευρώ για να ανταποκριθεί στις συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις του Απριλίου, ενώ από τα συνολικά 2 δισ. που θα χρειαστούν επιπλέον τα ταμεία για την καταβολή των συντάξεων έως τέλος του έτους το μεγαλύτερο μέρος θα αφορά το ΙΚΑ.
Σύμφωνα με την έρευνα:
* Οι δαπάνες για συντάξεις καλύπτουν τα 2/3 των παροχών του ΙΚΑ, αν και εκτιμάται ότι έχουν εισέλθει σε πορεία αποκλιμάκωσης. Οι συντάξεις γήρατος αποτελούν τον κύριο όγκο των παροχών κύριας ασφάλισης, με το ΕΚΑΣ να έχει τη μικρότερη συμμετοχή σε σχέση με άλλες κατηγορίες ασφαλιστικών παροχών, όπως συμβαίνει π.χ. με την περίπτωση των συντάξεων λόγω παραίτησης. Σ' αυτή τη κατηγορία το ΕΚΑΣ έχει τη μεγαλύτερη συμμετοχή λόγω και των χαμηλότερων συνταξιοδοτικών απολαβών των ασφαλισμένων.
* Στις παροχές ασθένειας διοχετεύεται το 30% της συνολικής δαπάνης, που εκτιμάται ότι είναι αποτέλεσμα είτε αυξημένων αναγκών είτε μη ορθολογικής οργάνωσης και διαχείρισης των συγκεκριμένων πόρων. Από τις παροχές ασθένειας σε είδος η φαρμακευτική δαπάνη καταγράφει αυξητικές τάσεις καθ' όλη τη δεκαετία, σε αντίθεση με τις δαπάνες νοσοκομειακής και ιατρικής περίθαλψης που καταγράφουν συνεχή μείωση.
