Tου ΑΓΓΕΛΟΥ ΜΑΝΤΑΔΑΚΗ
«Είκοσι χρόνια χρειάστηκαν». Τόσα χρειάστηκαν για να ζήσουμε ένα συναρπαστικό εγχείρημα που πέρασε διά «πυρός και σιδήρου». Το εγχείρημα του Συνασπισμού. Στα είκοσι αυτά χρόνια που μάθαμε πολλά ο ένας από τον άλλον, που μοιραστήκαμε επίσης πολλά ευχάριστα και δυσάρεστα, που κερδίσαμε ένα στοίχημα που κάποιες φορές φάνηκε να το χάνουμε, που δώσαμε όλοι μαζί ένα μεγάλο ΣΥΝ στην Αριστερά του τόπου μας.
Σ’ αυτά τα χρόνια περιπλανιέται το βιβλίο του Γιάννη Μπαλάφα που πρόκειται να κυκλοφορήσει σύντομα με τον τίτλο «Είκοσι χρόνια χρειάστηκαν». Και μάλιστα για πολλούς και πολλές από εμάς τα καλύτερα της ζωής μας.
Όπως σημειώνει ο Γ. Μπαλάφας στο πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου η ίδρυση του ενιαίου, πολυτασικού σχηματισμού του Συνασπισμού το 1992 «δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία . Ήταν ταυτόχρονα η κατάληξη, ο σταθμός και το νέο ξεκίνημα ενός τμήματος της ελληνικής Αριστεράς, σε μια πορεία με αφετηρία το 1988».
Η διαδρομή από τότε μέχρι σχεδόν τις ημέρες μας δεν ήταν φυσικά ευθύγραμμη, απρόσκοπτη και ομαλή. Κι όμως μέσα από τα αμέτρητα εμπόδια, τις συνεχείς πιέσεις εκατέρωθεν (από ΠΑΣΟΚ και ΚΚΕ), τις αντιφάσεις στο εσωτερικό του, ο ΣΥΝ κατόρθωσε να φτάσει στη βρύση και να πιει νερό. Με τη δική του κύρια συμβολή, συγκροτήθηκε ο ΣΥΡΙΖΑ Ενωτικό Κοινωνικό Μέτωπο, η εκλογική συμμαχία που αναδείχτηκε αξιωματική αντιπολίτευση στις εκλογές του Ιούνη 2012 με την εκτίναξη του σχήματος στο 27%. Προηγήθηκε μια ενορχηστρωμένη προσπάθεια στοχοποίησης του ΣΥΡΙΖΑ και του ΣΥΝ που εκδηλώθηκε σε δύο φάσεις: από τον Δεκέμβρη του 2008 μέχρι την άνοιξη του 2009, όταν πολλοί και διάφοροι συνέπεσαν σε μια κοινή «ιερή» εκστρατεία ταύτισης του χώρου με τους κουκουλοφόρους και τη βία και από τις αρχές του 2010 μέχρι και την πτώση της κυβέρνησης ΓΑΠ, όταν πίσω από οποιαδήποτε εκδήλωση διαμαρτυρίας των απελπισμένων από την πολιτική των Μνημονίων πολιτών, ...κρυβόταν ο ΣΥΡΙΖΑ.
Ο συγγραφέας του βιβλίου δεν εξωραΐζει ούτε δαιμονοποιεί πρόσωπα, όργανα, πολιτικές, νοοτροπίες και συμπεριφορές. Αφήνει τον αναγνώστη να αξιολογήσει τα γεγονότα, να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα από μια τόσο αντιφατική πορεία ενός φορέα που πολλοί δεν τον ήθελαν μέσα στα πόδια τους, πολλοί τον πολέμησαν με πισώπλατα χτυπήματα, αλλά ουδείς κατόρθωσε να τον οδηγήσει στο περιθώριο.
Ο Γ. Μπ. ωστόσο δεν παριστάνει τον «ουδέτερο». Δεν είναι και δεν ήταν. Αντίθετα σαν ηγετικό στέλεχος του κόμματος έμπαινε πάντα στη «φωτιά», είχε άποψη που την υπερασπιζόταν με επιμονή, πρωταγωνίστησε στη συγκρότηση τασικών σχημάτων μέσα στο κόμμα. Και στο βιβλίο του δεν αποποιείται, δεν αποσιωπά απόψεις και επιλογές του σαν ένα στέλεχος με πρωταγωνιστικό ρόλο στα όσα διαμόρφωσαν την πορεία του ΣΥΝ. Μπορεί κάλλιστα κάποιος να διαφωνήσει μαζί του. Αλλά δεν μπορεί παρά να αναγνωρίσει στο υπό έκδοση βιβλίο την επιμονή του στην παράθεση των τεκταινόμενων με κάθε λεπτομέρεια, με ακρίβεια και σεβασμό στην αλήθεια και τα πρόσωπα.
Το «Είκοσι χρόνια χρειάστηκαν», πέρα από την επαρκέστατη, ψύχραιμη παράθεση γεγονότων στο κόμμα, αντανακλούν και όλη την δύσκολη πορεία της πολιτικής μας ζωής αυτή την εικοσαετία. Η επάνοδος του Α. Παπανδρέου το 1993, με την εμφάνιση της ΠΟΛ.ΑΝ. του σημερινού πρωθυπουργού, τα μαζικά συλλαλητήρια για το Σκοπιανό, η καλλιέργεια του εθνικισμού, η αλλαγή φρουράς στο ΠΑΣΟΚ με τον θάνατο του Α.Π. και την επικράτηση των «εκσυγχρονιστών» του Σημίτη, η παρ' ολίγο πολεμική σύρραξη με την Τουρκία λόγω Ιμίων, η ένταξη της Ελλάδας στην ΟΝΕ, η ανάπτυξη του κινήματος κατά της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης το οποίο «εισέβαλε» και στην Ελλάδα, οι Ολυμπιακοί Αγώνες της Αθήνας, η κυβέρνηση Ν.Δ. με επικεφαλής τον νεώτερο Καραμανλή, η ίδρυση του Κόμματος Ευρωπαϊκής Αριστεράς με ιδρυτικό μέλος του τον ΣΥΝ, είναι σημαντικοί σταθμοί στην πορεία αυτή.
Ο Γιάννης Μπαλάφας προσπαθεί να σαρώσει τα γεγονότα όχι για να μείνει εκεί, στην ιστορική αναδρομή αλλά για να αποκομίσει κάθε φορά το αναγκαίο συμπέρασμα.
Έτσι στο κεφ. 4 του βιβλίου, όπου γίνεται εκτεταμένη αναφορά στην επιχείρηση «κεντροαριστερά», διατυπώνονται δύο συμπεράσματα: πρώτο ότι το ΠΑΣΟΚ του Σημιτικού εκσυγχρονισμού (σημ. συντ.: και όχι μόνο αυτό) δεν θέλησε να προχωρήσει σε έναν ειλικρινή ισότιμο διάλογο με την Αριστερά στην κατεύθυνση μιας προγραμματικής σύγκλισης. ...Ιδιαίτερα απέναντι στον ΣΥΝ η συμπεριφορά του ήταν αλαζονική και απαξιωτική. Στο δεύτερο συμπέρασμα αναφέρεται στην στάση ορισμένων στελεχών του ΣΥΝ απέναντι στο Σημιτικό φαινόμενο της εποχής που προτού δοκιμαστεί η πολιτική του «έσπευσαν να την επιδοκιμάσουν έμμεσα ή άμεσα ερχόμενοι σε αντίθεση με την επίσημη γραμμή του κόμματος.
Στο κεφ 2, όπου γίνεται αναφορά στο «εφιαλτικό» για το κόμμα χρονικό διάστημα τέλη του '92 με αρχές του '93, κι ενώ κυριαρχούν οι εσωτερικές συγκρούσεις, σε μια πολύ δύσκολη σύνοδο της ΚΠΕ (Ιανουάριος 1993) με ανοικτό το ζήτημα της FYROM, σημειώνεται η ξεχωριστή σημασία της παρέμβασης των οργανώσεων του ΣΥΝ. «Οι εκπρόσωποι των ΝΕ που πήραν τον λόγο έκαναν αυστηρή κριτική στα στελέχη που διαφωνούσαν συνεχώς και τόνισαν ότι το κλίμα στην ΚΠΕ ήταν σε απόσταση από το κλίμα στις οργανώσεις όπου υπάρχει η απαίτηση της ενότητας». Δεν ήταν η μοναδική φορά που συνέβαινε αυτός ο διχασμός ανάμεσα στη βάση και την ηγεσία με τη βάση να είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα.
Συμβάντα ξεχασμένα ίσως λόγω του χρόνου, αλλά με τη δική τους σημασία για το κόμμα και την προοπτική του, στοιχεία που μπορούν να αποτελέσουν ένα πολύτιμο αρχείο, συνεδριάσεις της ΚΠΕ και συνέδρια, παρεμβάσεις ηγετικών στελεχών, αποσπάσματα από αρθρογραφία και αποφάσεις, ημερομηνίες, διαπλέκονται με τις εκάστοτε εξελίξεις στο γενικότερο πολιτικό σκηνικό που το βιβλίο του Γιάννη Μπαλάφα παρακολουθεί από κοντά.
Μια ευκαιρία για έναν εποικοδομητικό διάλογο που δεν αφορά στο παρελθόν αλλά στο παρόν και κυρίως στο μέλλον.
