Η κρίση φέρνει γκρίνια, φέρνει και καβγάδες. Το κλίμα ομοψυχίας που προσπαθούν κάθε φορά με πολύ κόπο να προβάλουν οι ηγέτες των κρατών - μελών της Ευρωζώνης στις απανωτές συνόδους κορυφής κρατάει όσο και η συνέντευξη Τύπου μετά - και στη συνέχεια ακονίζονται και πάλι στα μαχαίρια. Τώρα που γύρισαν οι περισσότεροι Ευρωπαίοι πολιτικοί από τις διακοπές τους, άρχισαν πάλι να πλημμυρίζουν τα αδηφάγα μέσα ενημέρωσης με δηλώσεις για την κρίση του ευρώ, καβγαδίζοντας πλέον ανοιχτά για το τι μέλλει γενέσθαι.
Την αρχή έκανε χθες το πρωί ο Φινλανδός υπουργός Εξωτερικών, που μίλησε για ενδεχόμενη διάλυση της Ευρωζώνης, και στη συνέχεια πήρε τη σκυτάλη ο Αυστριακός ομόλογός του, υποστηρίζοντας ότι πρέπει να γίνει εφικτός ο εξοστρακισμός μιας χώρας -βλέπε Ελλάδα- από το κλαμπ του ευρώ.
Οι δηλώσεις του Φινλανδού σοσιαλδημοκράτη Έρκι Τουομιόγια στη βρετανική “Daily Telegraph” ήταν αναπάντεχα μη… διπλωματικές. Μίλησε ανοιχτά για την «πιθανότητα» για διαλυθεί η Ευρωζώνη, για την οποία «η φιλανδική κυβέρνηση είναι προετοιμασμένη». Βέβαια, ο Τουομιόγια υπογράμμισε ότι αυτό το ενδεχόμενο δεν το θέλει κανείς στη Φινλανδία, πόσο μάλλον η ίδια η κυβέρνηση, ωστόσο «πρέπει να είναι έτοιμοι για όλα». Οι δηλώσεις του Φινλανδού υπουργού Εξωτερικών προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία στους… μάνατζερ της ευρωκρίσης, καθώς το Ελσίνκι ανήκει σ’ αυτούς που πληρώνουν τα πακέτα στήριξης και πάντοτε υπό ειδικούς όρους. Όπως στην περίπτωση της Ελλάδας, έτσι τώρα και με την Ισπανία, η Φινλανδία κατάφερε να αποσπάσει εμπράγματες εγγυήσεις ως αντάλλαγμα για τις πιστώσεις που έδωσε. Επιπλέον, η Φινλανδία ανήκει στο κλαμπ της -μειοψηφούσας- αντιπολίτευσης εντός της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, διαφωνώντας με την αγορά ομολόγων κλυδωνιζόμενων χωρών.
Πάντως, ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Φινλανδίας έσπευσε να διαφοροποιηθεί από τις δηλώσεις του συναδέλφου του στην κυβέρνηση. «Η Φινλανδία στηρίζει 100% το ευρώ και οι εκτιμήσεις του υπουργού Εξωτερικών δεν απηχούν τις θέσεις της κυβέρνησης», τόνισε ο Αλεξάντερ Στουμπ. Η διάψευσή του, ωστόσο, πέρασε μάλλον στα ψιλά, καθώς οι απόψεις του υπουργού Εξωτερικών ήταν πιο… ενδιαφέρουσες, ειδικά για τον βρετανικό Τύπο. Ο Τουομιόγια υποστήριξε μεν ότι «υπάρχει ευρεία συμφωνία ότι η διάλυση της Ευρωζώνης θα είναι ακριβότερη από τη διαχείριση της κρίσης», πρόσθεσε όμως ότι το τέλος του κοινού νομίσματος «δεν θα σημάνει το τέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης», ενδεχομένως μάλιστα να συμβάλει στην καλύτερη λειτουργία της.
Ο Αυστριακός υπουργός Εξωτερικών, από την πλευρά του, δεν εμφανίστηκε τόσο… φιλοσοφημένος. Ο συντηρητικός Μίχαελ Σπίντελεγκερ, που είναι και αντικαγκελάριος, ζήτησε να μπορούν στο μέλλον να εκδιώκονται από την Ευρωζώνη οι χώρες εκείνες που δεν τηρούν τις δεσμεύσεις τους στη δημοσιονομική πολιτική: «Χρειαζόμαστε τον μηχανισμό, ώστε να μπορούμε να πετάμε κάποιον έξω από την νομισματική ένωση», είπε στην εφημερίδα “Kurier”. Αν και δεν αναφέρθηκε ονομαστικά στην Ελλάδα, ήταν ξεκάθαρο για ποιον χτυπάει η καμπάνα. Άλλωστε δεν είναι ο πρώτος Αυστριακός πολιτικός που εισηγείται κάτι τέτοιο, την αρχή έκανε η υπουργός Οικονομικών Μαρία Φέκτερ πριν από μήνες - την οποία και «μάζεψε» τότε ο Αυστριακός καγκελάριος.
Κόντρες για ευρωομόλογα
Οι εντυπωσιακές δηλώσεις του Φινλανδού και του Αυστριακού υπουργού αποτελούν εξαίρεση, καθώς κυρίαρχη αντίληψη στην Ευρωζώνη παραμένει η διατήρησή της, ίσως όχι πλέον «πάση θυσία», αλλά πάντως οι φωνές υπέρ εξοστρακισμών και διάλυσης είναι -ακόμη;- μειοψηφικές. Αντίθετα, οι διιστάμενες απόψεις για τη διαχείριση της κρίσης είναι ο κανόνας. Ευρωομόλογα ή όχι; Η κόντρα κρατάει καιρό, με τη Γερμανία και τις υπόλοιπες βόρειες χώρες να είναι κατά και τον Νότο να επαναφέρει συνεχώς την πρόταση στο τραπέζι. Χθες, «ξαναχτύπησε» ο πρωθυπουργός της Ιταλίας Μάριο Μόντι, χαρακτηρίζοντας «έξυπνη» την πρόταση για τα ευρωομόλογα σε μια συνέντευξή του εφ’ όλης της ύλης στο καθολικό περιοδικό “Tempi”. Καθώς ο Μόντι έχει στα τέλη Αυγούστου ραντεβού με τη Γερμανίδα καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ στο Βερολίνο, με βασικό θέμα στην ατζέντα τη μείωση του κόστους δανεισμού της Ιταλίας με τη δημιουργία μιας «ασπίδας κατά των spreads» μέσω του μόνιμου μηχανισμού στήριξης ESM, πολιτικοί αναλυτές στην Ιταλία εκτιμούν ότι θα επαναφέρει το θέμα των ευρωομολόγων.
Η… δοκιμασία της Μέρκελ
Είναι μάλλον βέβαιο ότι η Μέρκελ δεν θα συζητήσει ούτε αυτή τη φορά την προοπτική των ευρωομολόγων, ωστόσο το… πείσμα της θα δοκιμαστεί το επόμενο διάστημα στα απανωτά ραντεβού της με τον Γάλλο πρόεδρο Φρανσουά Ολάντ και τον Έλληνα πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά (την ερχόμενη εβδομάδα) και τον Ισπανό Μαριάνο Ραχόι (στις αρχές Σεπτεμβρίου). Από τη μια πλευρά η Μέρκελ δέχεται τις πιέσεις του Νότου για περισσότερη ευελιξία στις επιχειρήσεις διάσωσης και από την άλλη τις πιέσεις του κυβερνητικού συνασπισμού της και του συνταγματικού δικαστηρίου για λιγότερη. Μάλιστα, χθες, δυο γνωστοί «αντάρτες» βουλευτές της γερμανικής κυβέρνησης, ο Κλάους Πέτερ Βίλις και ο Φρανκ Σέφλερ, έσπευσαν να καλέσουν μέσω Bloomberg τη Μέρκελ να εμμείνει στη σκληρή στάση της έναντι της Ελλάδας και να μη δεχτεί παρατάσεις και άλλα τινά. Κι αυτό διότι εκτιμούν ότι η καγκελάριος μπορεί και να εξετάσει το ενδεχόμενο χαλάρωσης των όρων του ελληνικού πακέτου διάσωσης. Πάντως, από τις επίσημες δηλώσεις της καγκελαρίας δεν προκύπτει κάτι τέτοιο.
Ο «ήσυχος» καβγάς στην ΕΚΤ
Την ίδια ώρα που ξεκινάει η σπέκουλα για κόντρα Μέρκελ-Μόντι, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη μια άλλη ιταλογερμανική κόντρα σε άλλο επίπεδο, αυτή μεταξύ του Ιταλού διοικητή της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, και του διοικητή της γερμανικής Bundesbank, Γενς Βάιντμαν. Καθώς η κρίση έχει κλιμακωθεί τόσο ώστε να μην έχουν έμμεσα αποτελέσματα οι αποφάσεις των συνόδων κορυφής και οι κυβερνητικές δηλώσεις στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, οι μόνοι που πραγματικά μπορούν να… εντυπωσιάσουν τις αγορές είναι οι κεντρικοί τραπεζίτες. Είναι οι μόνοι που μπορούν βραχυπρόθεσμα να προσφέρουν ζεστό χρήμα - και ενίοτε το κάνουν. Την περασμένη Πέμπτη, η ΕΚΤ αποφάσισε ότι θα αρχίσει και πάλι να αγοράζει ομόλογα του Νότου, με στόχο να συμπιέσει τα επιτόκια δανεισμού, που κάνουν δύσκολη τη ζωή της Ιταλίας και της Ισπανίας. Στο διευθυντήριο της ΕΚΤ όλοι οι παρόντες κεντρικοί τραπεζίτες ψήφισαν υπέρ αυτής της πρότασης Ντράγκι, με μία εξαίρεση: τον Βάιντμαν.
Τις επόμενες μέρες, οι δύο τραπεζίτες προσπάθησαν να δείξουν ότι η συνεργασία τους είναι αγαστή, φροντίζοντας ακόμη και να είναι διαχυτικοί μεταξύ τους παρουσία δημοσιογράφων, ωστόσο οι διαφορές τους είναι θεμελιώδεις: να κόψει η ΕΚΤ ζεστό χρήμα ή όχι; Ο Ντράγκι λέει «ναι» υπό σκληρούς όρους -περισσότερες μεταρρυθμίσεις, περισσότερη Ευρώπη-, ο Βάιντμαν λέει «όχι» και επισημαίνει ότι η ΕΚΤ πρέπει να περιοριστεί στον αρχικό ρόλο της, που προκύπτει από τις συνθήκες, στον έλεγχο του πληθωρισμού και στην εγγύηση της σταθερότητας του νομίσματος.
Το αποτέλεσμα αυτής της κόντρας -καθώς ο Βάιντμαν είναι μεν μόνο ένας από τους 17 κεντρικούς τραπεζίτες, αλλά επικεφαλής της ισχυρότερης κεντρικής τράπεζας στην Ευρωζώνη- είναι να αποδυναμώνεται το αρχικό σχέδιο του Ντράγκι για μαζική παρέμβαση στην αγορά ομολόγων από τον Σεπτέμβριο. Εάν η «νερωμένη» έκδοση του σχεδίου της ΕΚΤ θα έχει τα επιθυμητά αποτελέσματα, μένει να φανεί.
