Καθώς η οικονομική ανάκαμψη αποκτά δυναμική ακόμα και στα πιο ταραγμένα τμήματα της ευρωπαϊκής περιφέρειας, η απελπιστική κατάσταση στην οποία παραμένει η Ελλάδα γίνεται ολοένα πιο εμφανής. Σχεδόν το ένα τέταρτο του εργατικού δυναμικού βρίσκεται στην ανεργία. Η ανάπτυξη πάγωσε στα τέλη του προηγούμενου έτους και οι επιχειρηματίες αποσύρουν τα χρήματά τους από τις τράπεζες. Η πρόσφατη επιδείνωση στην εμπιστοσύνη οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη διάχυτη αβεβαιότητα για τα επόμενα στάδια του προγράμματος διάσωσης, ύψους 86 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Η συμφωνία που επιτεύχθηκε την προηγούμενη εβδομάδα με τους επόπτες του προγράμματος βοήθειας έρχεται ως μεγάλη ανακούφιση. Η συμφωνία εστιάζει στον φόρο εισοδήματος και στις μεταρρυθμίσεις στο συνταξιοδοτικό, τις οποίες πρέπει να ενεργοποιήσει τώρα η Αθήνα για να ξεκλειδώσει περαιτέρω βοήθεια. Θα πρέπει να ανοίξει τον δρόμο για να πάρει η Ελλάδα περαιτέρω οικονομική βοήθεια πριν από τον Ιούλιο, όταν θα πρέπει να καταβληθούν ληξιπρόθεσμα χρέη άνω των 6 δισ. ευρώ, ένα ποσό που σε διαφορετική περίπτωση θα σακατέψει την οικονομία.
Τα μέτρα, που θα διευρύνουν τη φορολογική βάση και θα κάνουν το συνταξιοδοτικό κόστος περισσότερο βιώσιμο, αξίζουν τον κόπο μεσοπρόθεσμα. Αν βάλουν τέλος στο αδιέξοδο, η τόνωση της εμπιστοσύνης θα μπορούσε να ξεπεράσει ακόμα και το άμεσο πλήγμα στα εισοδήματα. Ωστόσο, αν και το περίγραμμα της συμφωνίας μεταξύ του δανειζόμενου και των πιστωτών είναι πλέον καθαρό, παραμένουν τεράστιες διαφορές μεταξύ των πιστωτών που θα πρέπει να γεφυρωθούν.
Από την αρχή της ελληνικής κρίσης χρέους, οι κυβερνήσεις της Ευρωζώνης, έχοντας το άγχος να προστατεύσουν τις δικές τους τράπεζες και τους φορολογουμένους, απαιτούσαν επίμονα από την Ελλάδα να ανταποκριθεί σε μη ρεαλιστικούς αισιόδοξους στόχους σε ανάπτυξη και πλεονάσματα αντί να αποδεχτούν την ανάγκη για περισσότερο γενναιόδωρη ελάφρυνση χρέους. Κόντρα σε όλα τα προγνωστικά, η Ελλάδα εμφανίζεται να έχει ξεπεράσει στους στόχους του πρωτογενούς πλεονάσματος την περασμένη χρονιά, αλλά το κοινωνικό κόστος της λιτότητας γίνεται όλο και περισσότερο απαράδεκτο.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει ξεκαθαρίσει ότι θεωρεί αυτά τα μεγάλα πρωτογενή πλεονάσματα ως μη βιώσιμα και την περαιτέρω ελάφρυνση χρέους ως κρίσιμη. Το επόμενο ζήτημα που πρέπει να επιλυθεί είναι για πόσο καιρό θα πρέπει να αναμένεται από την Ελλάδα να διατηρηθεί πρωτογενή πλεονάσματα 3,5% μετά το 2018, όταν το τρέχον πρόγραμμα διάσωσης αναμένεται να ολοκληρωθεί. Αν το ΔΝΤ συμμετάσχει στο πρόγραμμα βοήθειας ως οικονομικός εταίρος -κρίσιμο για τη Γερμανία προκειμένου να συναινέσει σε περαιτέρω βοήθεια-, θα επιμείνει επίσης σε μια «αξιόπιστη στρατηγική για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας χρέους», όπως δήλωσε εκπρόσωπος του Ταμείου την Παρασκευή.
Αυτό ρίχνει το βάρος στις κυβερνήσεις της Ευρωζώνης προκειμένου να βρουν τρόπους για να μειώσουν τον όγκο του χρέους της Ελλάδας, τους οποίους θα μπορούν να «πουλήσουν» στους ψηφοφόρους τους. Μια νέα έκθεση που δημοσίευσε το Peterson Institute for International Economiscs δείχνει πόσο δυσάρεστες μπορεί να είναι οι επιλογές τους.
Ο επικεφαλής συγγραφέας Jeromin Zettelmeyer συμπεραίνει ότι, σε οποιοδήποτε εύλογο σενάριο, η Ελλάδα θα χρειαστεί επιπλέον ελάφρυνση χρέους. Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί οριακά χωρίς τις διαγραφές χρέους στις οποίες αντιτίθενται τόσο σθεναρά οι πρωτεύουσες της Ευρωζώνης. Αν όμως το Eurogroup χρησιμοποιήσει μόνο τα μέτρα που έχει ήδη πει πως εξετάζει -επεκτάσεις ωριμάνσεων και περίοδοι χάριτος-, το χρέος της Ελλάδας θα μπορούσε να συνεχίσει να αυξάνει για πολλές δεκαετίες πριν αρχίσει τελικά να αποκλιμακώνεται. Μια τέτοια προσέγγιση και άλλες που μπορεί να έχουν νόημα, αλλά δεν έχουν ακόμα συζητηθεί, θα εμπεριέχουν τις δικές τους πολιτικές προκλήσεις, για να το θέσουμε κομψά.
Οι πιστωτές της Ελλάδας πρέπει να αντιμετωπίσουν αυτή την πραγματικότητα το συντομότερο δυνατό. Έχουν, όπως και η ελληνική κυβέρνηση, μια ηθική υποχρέωση να βάλουν τέλος στα επαναλαμβανόμενα επεισόδια επισφαλούς διπλωματίας κάθε φορά που πλησιάζει μια προθεσμία πληρωμής. Η Ελλάδα έχει υποστεί σχεδόν μια δεκαετία ύφεσης. Αντιμετωπίζει ακόμα τεράστιες προκλήσεις. Η διαρκής αβεβαιότητα για το πρόγραμμα διάσωσης ζημιώνει τις επενδύσεις που θα μπορούσαν να βοηθήσουν την οικονομία να ανακάμψει.
