Τη σαφή στήριξη που παρείχε ο Μπάρακ Ομπάμα στην προσπάθεια της κυβέρνησης για την “άμεση ελάφρυνση” του ελληνικού χρέους, αλλά και τη συμβολή του στην αλλαγή των συσχετισμών στη διαχείριση της οικονομικής κρίσης στην Ευρώπη επισημαίνει στην “Αυγή” ο υπουργός Επικρατείας Δημήτρης Τζανακόπουλος τονίζοντας πως υπάρχουν “δυνατότητες” και “προϋποθέσεις” η αξιολόγηση να κλείσει έως το Eurogroup της 5ης Δεκεμβρίου και να ακολουθήσουν η συγκεκριμενοποίηση των μεσοπρόθεσμων μέτρων για το χρέος, συμπεριλαβανομένης της μείωσης των πλεονασμάτων.
Όπως αναφέρει ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, όλα αυτά θα σηματοδοτήσουν την οριστική κατάρρευση του σεναρίου της αριστερής παρένθεσης, που “εμμονικά” συνεχίζει να καλλιεργεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης εις βάρος της χώρας, ενώ υπογραμμίζει ότι το νέο πολιτικό πεδίο χαρακτηρίζεται από δύο εναλλακτικά πολιτικά σχέδια: το σχέδιο του νεοφιλελευθερισμού το οποίο εκφράζει ο κ. Μητσοτάκης, και το σχέδιο της κυβέρνησης για “τόνωση της αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων”.
Επιπλέον, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος θέτει ως πρώτη προτεραιότητα τη βελτίωση της δημόσιας διοίκησης και την καταπολέμηση της αδήλωτης και μαύρης εργασίας σημειώνοντας ότι μένουν πολλά να γίνουν για την ανασυγκρότηση του κοινωνικού κράτους. Τέλος, αρνείται ότι ο ανασχηματισμός δείχνει υποχώρηση σε “θέσεις” ή “αρχές”, όπως το ζήτημα της Εκκλησίας, και θυμάται το σύνθημα «θέλουμε κόκκινους, όχι ειδικούς».
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΦΟΙΒΟ ΚΛΑΥΔΙΑΝΟ
* Τι κέρδισε η χώρα από την επίσκεψη Ομπάμα;
H επίσκεψη, πέρα από τον προφανή συμβολισμό της, είχε εξαιρετικά ουσιαστικά αποτελέσματα στη στήριξη της μεγάλης προσπάθειας για τη ρύθμιση του χρέους. Ο Αμερικανός πρόεδρος στήριξε με σαφήνεια τη θέση της κυβέρνησης ότι πρέπει να υπάρξει άμεση ελάφρυνση, ώστε να δημιουργηθεί ένας καθαρός διάδρομος δεκαετίας για τη χρηματοδότηση της ελληνικής οικονομίας.
Επιπλέον πρέπει να σταθούμε και στις κριτικές αναφορές του για τη λιτότητα. Δεν είναι καθόλου αμελητέο να υποστηρίζεται από τον πρόεδρο των ΗΠΑ μια πολιτική η οποία έρχεται σε αντίθεση με την ευρωπαϊκή πολιτική διαχείρισης της κρίσης. Την πολιτική, δηλαδή, των δημοσιονομικών περιορισμών, της μείωσης μισθών, των περικοπών και της σκληρής προσαρμογής.
Οι δηλώσεις αυτές έρχονται, μάλιστα, σε μια στιγμή που η πολιτική της λιτότητας έχει αρχίσει να αμφισβητείται -αργά και δειλά βέβαια- και από πολιτικές δυνάμεις που στο παρελθόν τη στήριξαν χωρίς επιφυλάξεις.
Η ανακοίνωση του κ. Μοσκοβισί ότι για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια η Κομισιόν συστήνει μια πολιτική δημοσιονομικής επέκτασης για τα κράτη - μέλη της που έχουν αυτή τη δυνατότητα, οι δηλώσεις Ντάισελμπλουμ ότι πρέπει να επανεξεταστούν τα πλεονάσματα του ελληνικού προγράμματος, η στάση της Ιταλίας, η οποία πλέον πιο ενεργητικά αρχίζει να παίρνει θέση κατά της λιτότητας, καθώς και η δήλωση - προειδοποίηση του πρωθυπουργού της Γαλλίας Μανουέλ Βαλς για το μέλλον της Ευρώπης διαμορφώνουν ένα κλίμα το οποίο είναι πολύ διαφορετικό από εκείνο που αντιμετωπίζαμε δυο χρόνια πριν. Τότε ήμασταν απολύτως μόνοι στην κριτική απέναντι στη λιτότητα. Σήμερα βλέπουμε ότι υπάρχουν δυνάμεις που θέτουν την ανάγκη υπέρβασης αυτής της πολιτικής στην ημερήσια διάταξη.
Υπάρχουν επομένως δυνατότητες για μετατόπιση των πολιτικών συσχετισμών, όχι εντυπωσιακή, αλλά πάντως ουσιαστική, σε ό,τι αφορά τους όρους διαχείρισης της οικονομικής κρίσης. Και η επίσκεψη Ομπάμα συμβάλλει προς αυτήν την κατεύθυνση.
* Ποιος είναι ο στόχος για αξιολόγηση και χρέος;
Η βασική μας στοχοθεσία αυτή τη στιγμή είναι να έχουμε μία συμφωνία σε τεχνικό επίπεδο (staff level agreement) μέχρι το τέλος Νοεμβρίου και να κλείσουμε τη δεύτερη αξιολόγηση στο Eurogroup της 5ης Δεκεμβρίου. Θεωρούμε ότι υπάρχουν οι δυνατότητες, οι προϋποθέσεις αλλά και η βούληση να κλείσουμε τη δεύτερη αξιολόγηση στην ώρα της. Εξάλλου οι περισσότεροι εκ των θεσμών βρίσκονται στην ίδια κατεύθυνση με την ελληνική κυβέρνηση. Πρέπει όμως και το ΔΝΤ να πάρει επιτέλους σαφείς αποφάσεις σε ό,τι αφορά τη θέση του στο ελληνικό πρόγραμμα.
Στο προσεχές Eurogroup θα πρέπει επομένως να τηρηθούν όσα έχουν συμφωνηθεί και να ληφθούν τα βραχυπρόθεσμα μέτρα για το χρέος, κάτι που έχει αποδεχθεί με δημόσιες δηλώσεις του και ο ίδιος ο κ. Σόιμπλε. Επιπλέον, στόχος είναι η συγκεκριμενοποίηση των μακροπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων μέτρων ώστε πολύ σύντομα να ληφθούν οι αναγκαίες σχετικές αποφάσεις, περιλαμβανομένης και της μείωσης των στόχων για τα πλεονάσματα από το 2019 και μετά.
* Πώς κρίνετε τη στάση της αντιπολίτευσης στην επίσκεψη Ομπάμα;
Ο κ. Μητσοτάκης βρίσκεται σε διαρκή πολιτική αμηχανία βλέποντας ότι η ελληνική οικονομία ανακάμπτει και ότι υπάρχουν οι προϋποθέσεις για τη ρύθμιση του χρέους. Παρατηρούμε, λοιπόν, την τρίτη πράξη του δράματος της αριστερής παρένθεσης. Η πρώτη ήταν την περίοδο της διαπραγμάτευσης, η δεύτερη την περίοδο της πρώτης αξιολόγησης και η τρίτη πράξη είναι σήμερα, οπότε ο κ. Μητσοτάκης εμμονικά ζητά εκλογές διότι κατανοεί πως, αν καταφέρουμε να κλείσουμε εγκαίρως τη δεύτερη αξιολόγηση και να έχουμε θετικές ειδήσεις για το χρέος, το σχέδιό του καταρρέει οριστικά.
Είναι χαρακτηριστικό ότι, πριν καλά καλά φύγει ο Μπάρακ Ομπάμα από την Ελλάδα, ο κ. Μητσοτάκης, μιλώντας στο εθνικό ραδιόφωνο των ΗΠΑ, είπε τα ακριβώς αντίθετα απ’ αυτά που είπε ο Αμερικανός πρόεδρος. Δηλαδή, ενώ αναγνωρίστηκε εκ μέρους της αμερικανικής κυβέρνησης η προσπάθεια την οποία κάνουμε για να ανακάμψει η ελληνική οικονομία, καθώς και τα αποτελέσματα αυτής της προσπάθειας, ο κ. Μητσοτάκης για άλλη μια φορά ζήτησε εκλογές λέγοντας ότι αυτή η κυβέρνηση δεν μπορεί να βγάλει τη χώρα από την κρίση. Η στάση του αυτή δεν είναι επικίνδυνη για την κυβέρνηση. Είναι επικίνδυνη για τη χώρα.
Συγκρούονται δύο πολιτικά σχέδια
* Ισχύει το σενάριο των πρόωρων εκλογών για να ελαχιστοποιηθεί το πολιτικό κόστος εφαρμογής του τρίτου προγράμματος, όπως αναφέρουν ορισμένα ΜΜΕ;
Δεν υπάρχει σενάριο πρόωρων εκλογών. Τον Αύγουστο του 2015 ο ΣΥΡΙΖΑ πήρε μία πολύ δύσκολη απόφαση και είχαμε την πολιτική τιμιότητα να πάμε στη συνέχεια σε εκλογές λέγοντας στον ελληνικό λαό: “Αυτό καταφέραμε και τώρα ήρθε η στιγμή να κριθούμε”.
Σήμερα βρισκόμαστε στη μέση του δρόμου και έχουμε την αποφασιστικότητα να περάσουμε απέναντι. Αν αυτή τη στιγμή αρχίσουν να μας ταλαιπωρούν αμφιβολίες για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να κινηθούμε, η μεγαλύτερη πιθανότητα είναι ότι θα μας πατήσουν τα φορτηγά.
Θα περάσουμε τη δύσκολη φάση της δεύτερης αξιολόγησης χωρίς υποχωρήσεις αρχών, θα πάρουμε συγκεκριμένα μέτρα για τη ρύθμιση του ελληνικού χρέους και θα συνεχίσουμε τον αγώνα για να βγάλουμε τη χώρα από την κρίση με την κοινωνία όρθια. Να ανοικοδομήσουμε το κοινωνικό κράτος, να ανακατανείμουμε βάρη και να αναδιανείμουμε εισοδήματα προς όφελος του κόσμου της εργασίας, να δημιουργήσουμε νέες θέσεις εργασίας.
Δεν μπορούμε να γυρίσουμε πίσω, θα ήταν καταστροφικό και για την ελληνική κοινωνία και για την ελληνική οικονομία, αλλά και για την ίδια την Αριστερά, η οποία θα χρεωνόταν ιστορικά μια μεγάλη πολιτική αποτυχία και θα έκανε δεκαετίες να ανακάμψει. Ο ελληνικός λαός, που μας εμπιστεύτηκε σε μια εξαιρετικά δύσκολη περίοδο, μπορεί να συγχωρέσει λάθη, αλλά δεν θα μπορούσε να συγχωρέσει την παραίτηση από την ευθύνη μας.
* Είσαστε οργανωμένος στην Αριστερά από 18 ετών και υπήρξατε γραμματέας της Νεολαίας του Συνασπισμού για δύο θητείες. Ο ριζοσπαστικός και προοδευτικός χώρος, όχι μόνο το λεγόμενο «αριστεροχώρι», εκφράζει αμφιβολίες για το αν αυτή η κυβέρνηση έχει τη δυνατότητα να ασκήσει αριστερή πολιτική. Τέτοιες αγωνίες έχει και ο οργανωμένος κόσμος του ΣΥΡΙΖΑ. Το τελικό πρόσημο αυτής της διακυβέρνησης θα τις επιβεβαιώσει;
Θα σας μιλήσω ειλικρινά. Πολλά πράγματα περιμέναμε ότι θα ήταν διαφορετικά. Βρεθήκαμε αντιμέτωποι με έναν συντριπτικό συσχετισμό δυνάμεων κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2015 και αναγκαστήκαμε να πάρουμε δύσκολες αποφάσεις. Όταν τα χρόνια περάσουν, θα έχουμε τη δυνατότητα να συζητήσουμε με πολύ μεγαλύτερη νηφαλιότητα για το τι κάναμε σωστά και ποια ήταν τα λάθη.
Ωστόσο η πολιτική συγκυρία και η διαμόρφωση του πεδίου της σύγκρουσης άλλαξε άρδην μετά τη συμφωνία. Το νέο πεδίο έχει νέες διαχωριστικές γραμμές και δύο εναλλακτικά πολιτικά σχέδια που συγκρούονται.
Από τη μια πλευρά το σχέδιο του νεοφιλελευθερισμού, το οποίο εκφράζει ο κ. Μητσοτάκης, με τις θέσεις για πλήρη απορρύθμιση της αγοράς εργασίας, πλήρες ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας, μείωση της φορολογίας του κεφαλαίου, μαζικές απολύσεις στο Δημόσιο και οριζόντιες περικοπές συντάξεων, ώστε να προσφερθεί αυτό ως αντάλλαγμα για μία ρύθμιση του ελληνικού χρέους. Γι’ αυτό εξάλλου υπονομεύει διαρκώς την προσπάθειά μας για τη ρύθμιση του χρέους σήμερα. Γι’ αυτό θέλει την αποτυχία αυτής της κυβέρνησης. Για να χρεώσει στον ΣΥΡΙΖΑ τη σκληρή λιτότητα που σχεδιάζει.
Από την άλλη πλευρά υπάρχει ένα πολιτικό σχέδιο, το οποίο, παρά τις δυσκολίες, λέει το εξής: Η ανάπτυξη σε κάθε περίπτωση, σε μία οικονομία όπως η ελληνική, που έχει υποστεί αλλεπάλληλα χρόνια ύφεσης, θα έρθει. Το θέμα είναι το πρόσημό της, το αν θα στηριχθεί στη συντριβή της εργασίας ή στην προσπάθεια να έχουμε τόνωση της αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων, σταθερές και αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας. Ή, για να το πω διαφορετικά, αν ο νέος κύκλος κεφαλαιακής συσσώρευσης θα μειώσει περαιτέρω το μερίδιο των μισθών στο συνολικό ΑΕΠ ή αν θα υπάρξει αυξητική τάση του, δηλαδή αναδιανομή υπέρ των δυνάμεων της εργασίας.
Μεταξύ αυτών των δύο πολιτικών σχεδίων υπάρχουν καθαρές διαχωριστικές γραμμές Αριστεράς και Δεξιάς. Γι’ αυτόν τον λόγο το σχέδιο της παρούσας κυβέρνησης πρέπει να στηριχθεί από τον αριστερό κόσμο καθώς δεν βλέπω στην ιστορική αυτή φάση να υπάρχουν οι κοινωνικές και πολιτικές προϋποθέσεις για να ηγεμονεύσει κάποιο άλλο πολιτικό σχέδιο υπέρ των συμφερόντων της εργασίας.
* Πολλοί κατηγορούσαν την κυβέρνηση για έλλειψη έμπειρων στελεχών και την προέτρεπαν να φέρει τεχνοκράτες από άλλους χώρους; Τελικά, τα πιο άρτια σε τεχνοκρατισμό και αποτελεσματικότητα στελέχη προέκυψαν από τις τάξεις της Νεολαίας του κόμματος. Πώς το σχολιάζετε;
Εμείς δεν υπήρξαμε ποτέ οπαδοί της τεχνοκρατικής ιδεολογίας. Αυτή η γενιά πίστευε ότι πρέπει στο τιμόνι να μπει η πολιτική. Για να θυμηθώ και το σύνθημα: «Θέλουμε κόκκινους, όχι ειδικούς». Διότι στην πραγματικότητα η τεχνική δεν είναι ποτέ ουδέτερη. Βρίσκεται πάντα εντός ιδεολογίας, δηλαδή παίρνει μέρος στην πολιτική σύγκρουση. Δεν υπάρχει ένας ουδέτερος κόσμος της οικονομίας ή του νόμου που απλώς οφείλει κανείς να γνωρίζει τους κανόνες του για να τον διαχειριστεί με τον έναν και μοναδικό ορθό τρόπο. Δεν υπάρχει ορθός τρόπος διαχείρισης μιας κατάστασης, αλλά κοινωνικά συμφέροντα που ικανοποιούνται ανάλογα με τον τρόπο που επιλέγεις να διαχειριστείς ένα «τεχνικό» πρόβλημα.
Προτεραιότητες η δημόσια διοίκηση και το κοινωνικό κράτος
* Η στροφή σε θέματα καθημερινότητας, όπως διακηρύχθηκε με τον ανασχηματισμό, σε ποιον τομέα θα επικεντρωθεί;
Γνωρίζετε πάρα πολύ καλά ότι η ελληνική διοικητική μηχανή πάσχει εδώ και δεκαετίες. Όταν μιλάμε για θέματα καθημερινότητας, μιλάμε για τη σχέση των πολιτών με το ίδιο το κράτος, τη σχέση με τις εφορίες, τις πολεοδομίες, τα ασφαλιστικά ταμεία, τους κάθε φύσης μηχανισμούς μέσα στους οποίους υλοποιείται αυτή η σχέση αλλά και οι οποίοι διαμεσολαβούν τη σχέση των πολιτών μεταξύ τους.
Εκτός λοιπόν από τη διαρκή μέριμνα της κυβέρνησης για την αποτελεσματική λειτουργία της δημόσιας διοίκησης, πρέπει να υπάρξει και μία δομή η οποία θα μπορεί να δίνει άμεσες λύσεις, με θεσμικό και νόμιμο τρόπο, στα καθημερινά προβλήματα και να αντιμετωπίζει τα διοικητικά βραχυκυκλώματα. Αυτό προκύπτει ως ανάγκη μετά από την κυβερνητική εμπειρία δύο ετών και θεωρούμε ότι πρέπει να βελτιώσουμε πάρα πολύ την αποτελεσματικότητά μας στον συγκεκριμένο τομέα.
* Είδαμε τον προσανατολισμό του ανασχηματισμού στο χωρίς εντάσεις κλείσιμο της αξιολόγησης και στην προσπάθεια να κλείσουν άλλα μέτωπα. Πρόκειται για έναν βραχυπρόθεσμο ελιγμό ή για μόνιμη αλλαγή πολιτικής; Υπήρξε υποχώρηση στο θέμα της Εκκλησίας; Ο ευρύτερος προοδευτικός κόσμος περιμένει από αυτήν την κυβέρνηση τις ριζοσπαστικές μεταρρυθμίσεις, που έχει ανάγκη η ελληνική κοινωνία, και μάλιστα με προοδευτικό πρόσημο.
Δεν θα ερμήνευα τον ανασχηματισμό με αυτόν τον τρόπο. Ο ανασχηματισμός ήλθε να ικανοποιήσει την ανάγκη να λειτουργήσουμε με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στις καθημερινές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση. Ειδικά σε ό,τι αφορά το θέμα της Εκκλησίας, δεν εκτιμώ ότι υπήρξε υποχώρηση στις θέσεις ή στις αρχές μας. Ο πρωθυπουργός επέλεξε την ίδια πολιτική να τη συνεχίσει ο κ. Γαβρόγλου και θα ήταν λάθος να τον αξιολογήσουμε ως λιγότερο αριστερό από τον προηγούμενο υπουργό Παιδείας. Ο πρωθυπουργός έχει εξάλλου το δικαίωμα αλλά και την ευθύνη να επιλέγει ποιος και με ποιο τρόπο θα αναλάβει να δώσει τις μάχες που όλοι συλλογικά αποφασίζουμε να δώσουμε.
Οι προοδευτικές μεταρρυθμίσεις, πάντως, είναι διαρκείς και καθημερινές. Σας θυμίζω το σύμφωνο συμβίωσης, που επεκτάθηκε και στα ομόφυλα ζευγάρια, τον νόμο για την ιθαγένεια μεταναστών δεύτερης γενιάς, την κατάργηση των φυλακών τύπου Γ, αλλά και την αδειοδότηση του μουσουλμανικού τεμένους.
Βεβαίως θα πρέπει να υπάρξουν και πιο ριζικές τομές και νομίζω ότι οι προτάσεις που καταθέσαμε για την αλλαγή του Συντάγματος κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση. Στην κατεύθυνση δηλαδή της διεύρυνσης και εμβάθυνσης της Δημοκρατίας, ώστε οι κοινωνικοί αγώνες και τα λαϊκά αιτήματα να αντηχούν με μεγαλύτερη ένταση στο εσωτερικό του κρατικού μηχανισμού.
* Το παράλληλο πρόγραμμα (Υγεία, Παιδεία κ.λπ.) θα προλάβει έως την εξάντληση της τετραετίας να έχει τον εμβληματικό χαρακτήρα που φιλοδοξεί η κυβέρνηση; Θέτετε νέους στόχους;
Η συμφωνία του Αυγούστου του 2015 έχει συγκεκριμένους και γνωστούς περιορισμούς. Ωστόσο είναι πρώτιστη προτεραιότητα αυτής της κυβέρνησης η στήριξη του κοινωνικού κράτους, των θεσμών για την προστασία των ασθενέστερων κοινωνικών δυνάμεων. Η πρόβλεψη για την ιατροφαρμακευτική κάλυψη των 2,5 εκατ. ανασφάλιστων, η αλλαγή των προγραμμάτων κοινωφελούς εργασίας προς όφελος των ανέργων, το έγκαιρο άνοιγμα των σχολείων και οι προσλήψεις στην Υγεία είναι μερικά παραδείγματα. Ωστόσο μένουν πολύ περισσότερα να γίνουν.
Η καταπολέμηση της αδήλωτης και της μαύρης εργασίας π.χ. πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα της νέας ηγεσίας του υπουργείου Εργασίας.
