Στην αρχή της δεκαετίας του ’70 ο κιθαρίστας Ralph Towner και ο κοντραμπασίστας Glen Moore αποφάσισαν να συνεργαστούν στο ίδιο συγκρότημα και μαζί με τον εκτελεστή κόρνου και μπάσου κλαρινέτου Paul McCandless και τον Collin Walcott που έπαιζε το έγχορδο σιτάρ και τα κρουστά τάμπλας – αμφότερα ινδικής προέλευσης φυσικά – σχημάτισαν τους Oregon. Η παρουσία και μόνο του τελευταίου έδειχνε τις μουσικές προθέσεις που είχαν εξαρχής και έτσι δεν άργησαν να καταξιωθούν ως οι πρωτεργάτες της world jazz, της επιμειξίας δηλαδή του ιδιώματος με παραδοσιακές μουσικές από όλο τον κόσμο. Οι Oregon πρόλαβαν να παίξουν στην Αθήνα σε μιαν αξέχαστη συναυλία το 1984, ελάχιστους μήνες πριν το αυτοκινητιστικό ατύχημα που στέρησε τόσο πρόωρα την ζωή του Collin Walcott. Βρήκαν όμως την δύναμη να συνεχίσουν και το ίδιο συνέβη και όταν, σχετικά πρόσφατα, αποχώρησε ο Glen Moore. Έτσι οι Oregon με την σημερινή τους σύνθεση, οι Ralph Towner και Paul McCandless, ο κοντραμπασίστας Paolino Dalla Porta και ο εκτελεστής κρουστών και φυσικά ντράμερ Mark Walker, έρχονται και πάλι στην Αθήνα, περισσότερα από τριάντα χρόνια μετά, για να εμφανιστούν στο «Half Note Jazz Club» από το Σάββατο 12 μέχρι και την Τρίτη 15 Νοεμβρίου. Με την ευκαιρία αυτή συνομιλήσαμε με την ηγετική φυσιογνωμία τους, τον Ralph Towner, για το παρελθόν, το παρόν αλλά και το μέλλον αυτού του πάντα ενδιαφέροντος και τόσο σημαντικού συγκροτήματος της σύγχρονης jazz.
Συνέντευξη στον Θάνο Μαντζάνα
Τι είχατε στο μυαλό σας όταν ξεκινούσατε, αυτό που αργότερα έγινε ο ήχος των Oregon ή κάτι εντελώς διαφορετικό;
Ήταν μια εποχή που στη Νέα Υόρκη ζούσαν πολλοί μουσικοί από όλο τον κόσμο και υπήρχε μια τρομερή αίσθηση ότι όλοι μοιραζόμαστε νέα μουσική. Όλοι δοκιμάζαμε καινούρια πράγματα, νέους ρυθμούς, νέες αρμονίες....Πολλοί από εμάς παίζαμε σε jams με ασυνήθιστους οργανικούς συνδυασμούς ή σε μπάντες, γενικά παίζαμε πάρα πολύ όλοι μαζί. Συναντηθήκαμε με έναν συνηθισμένο τρόπο για την τότε σκηνή της Νέας Υόρκης, παίζαμε συχνά μαζί σε διαφορετικά projects και σχήματα και κάποια στιγμή τρεις από εμάς γίναμε μέλη ενός γκρουπ που λεγόταν Winter Consort. Στη συνέχεια σχηματίσαμε τους Oregon και αρχίσαμε να εξερευνούμε τον αυτοσχεδιασμό μόνοι μας.
Στα αλήθεια προσπαθούσατε να παίξετε world jazz ή αυτό το ύφος σας προέκυψε…κατά λάθος ή έστω λόγω συγκυρίας;
Δεν ήταν θέμα συγκυρίας. Απλή συγκυρία ήταν το ότι συναντηθήκαμε και αρχίσαμε να παίζουμε μαζί. Το πιο δύσκολο ήταν να κάνουμε τα τόσο διαφορετικά ηχοχρώματα των οργάνων μας να ταιριάξουν. Μετά έπρεπε να βρούμε ένα ύφος που θα μας αντιπροσώπευε χωρίς όμως να είναι απλά ένα δάνειο από άλλες κουλτούρες. Ήταν όλα δυνατά χάρη στο πως ήταν η Nέα Υόρκη τότε, την μοναδική ατμόσφαιρα της.
Πώς αποφασίσατε να συμπεριλάβετε και έναν εκτελεστή της τάμπλα και του σιτάρ; Ήταν πάρα πολύ ασυνήθιστο για το jazz στάνταρ της εποχής....
Ναι, ήταν. Εργαζόμουν σαν jazz πιανίστας τότε. Πρέπει να είσαι αληθινός jazz μουσικός για να γίνεις αποδεκτός στη Νέα Υόρκη και υπήρχαν πολλοί εξαίρετοι jazz μουσικοί τότε εκεί. Έτσι λειτουργούσαν τα πράγματα, όλες οι μπάντες δοκίμαζαν κάτι διαφορετικό και μας άρεσε πολύ η ιδέα να συμπεριλάβουμε και άλλα, εκτός της jazz κουλτούρας όργανα στην μουσική μας για να δημιουργήσουμε κάτι διαφορετικό και πρωτότυπο, αν ήταν δυνατό και μοναδικό.
Πόσο επηρέασε το γκρουπ ο θάνατος του Collin Walcott; Μπορούσατε πλέον να είστε ποτέ ξανά το ίδιο μετά από αυτό;
Αυτό ήταν κάτι πολύ δύσκολο και, κατά μιαν έννοια, εξακολουθεί να είναι. Αναρωτηθήκαμε αν τελικά συνεχίζαμε ή όχι και αυτό διήρκεσε σχεδόν ένα χρόνο. Η μουσική μας είχε ήδη εξελιχθεί πολύ μετά από δέκα τέσσερα χρόνια που παίζαμε με τον Colin. Συνειδητοποιήσαμε ότι η μουσική μας είχε ακόμα δύναμη, προχωρούσε και ο ήχος μας ήταν ξεχωριστός. Παίζαμε σαν τρίο για περίπου ένα χρόνο και μετά δοκιμάσαμε έναν ντράμερ που ήταν πολύ καλός φίλος του Colin, τον Trilok Gurtu. Εμεινε μαζί μας για επτά χρόνια και μετά έφυγε. Οταν αλλάζει ένα από τα ιδρυτικά μέλη μιας μπάντας δεν μπορεί να αντικατασταθεί. Δεν μπορείς να υποκαταστήσεις κάποιον, το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να βρεις έναν άλλο που όμως ξέρεις ότι θα είναι εντελώς διαφορετικός. Συναισθηματικά ήταν η δυσκολότερη περίοδος για εμάς και ακόμα, τόσο καιρό μετά τον θάνατο του, με εντυπωσιάζει το πόσο σπουδαίος μουσικός ήταν ο Colin.
Και πώς αποφασίσατε να χωρίσουν οι δρόμοι σας με αυτόν του Glen Moore; Οι δυο σας ήσασταν οι ιδρυτές του συγκροτήματος...
Ηταν καθαρά απόφαση του Glen και μόνο. Δεν ήθελε να κάνει πια περιοδείες, είχε πολλούς και διάφορους λόγους για αυτό. Και ήταν μια αληθινά αρκετά μεγάλη έκπληξη πρέπει να πω γιατί ούτε καν μας προειδοποίησε. Μας προκάλεσε αρκετά μεγάλο πρόβλημα γιατί έφυγε ξαφνικά και ενώ ήμασταν σε περιοδεία. Έτσι τηλεφώνησα στον Paolino Della Porta και ευτυχώς ήταν διαθέσιμος. Είναι θαυμάσιος μουσικός και ευτυχώς όλα πήγαν πολύ καλά, εντάχθηκε αμέσως στην μπάντα ως κανονικό μέλος. Εξακολουθεί πάντως να είναι λίγο μυστήριο για εμένα το γιατί αλλά και το πως έφυγε ο Glen από το συγκρότημα.
Πώς θα λέγατε ότι έχει εξελιχθεί ο ήχος των Oregon μέσα στον χρόνο;
Νομίζω ότι η εξέλιξη της μπάντας σχετίζεται με την προσωπική εξέλιξη καθενός από εμάς ως μουσικού. Ταυτόχρονα όμως αφήνουμε και την ίδια την μουσική να εξερευνήσει όλες τις δυνατότητες που μπορούν να σου δώσουν οι διαφορετικές μουσικές εμπειρίες, από την post modern αισθητική προσέγγιση μέχρι την κλασική μουσική, ακόμα και τον ελεύθερο αυτοσχεδιασμό. Είναι ένας αληθινά ενδιαφέρων συνδυασμός διαφορετικών μουσικών εμπειριών.
Τι σημαίνει world jazz για εσάς σήμερα; Πιστεύετε ότι τόσο ο όρος όσο και το concept εξακολουθούν να είναι δόκιμα;
Νομίζω ότι ειδικά ο όρος σημαίνει πολλά διαφορετικά πράγματα και το νόημα του εξακολουθεί να αλλάζει. Για κάποιους ανθρώπους jazz σημαίνει μόνο τον Dixie ήχο και για εμένα προσωπικά είναι πλέον κάτι σαν το bebop. Εξακολουθούν να της δίνονται νέα ονόματα αλλά στην ουσία η jazz ήταν, είναι και θα είναι μουσική που δεν γράφεται από πριν αλλά η σύνθεση της γίνεται αυθόρμητα και στην πράξη. Αυτί που αλλάζει και εξελίσσεται πάντα είναι οι τρόποι και οι μέθοδοι του αυτοσχεδιασμού.
Πλέον έχετε έναν κανονικό ντράμερ, μήπως αυτό σημαίνει ότι έχετε μετατραπεί σε ένα ακόμα τυπικό jazz κουαρτέτο όπως τόσα άλλα με μόνη διαφορά ότι έχετε σιτάρ αντί για πιάνο ή κάποιο πνευστό όργανο;
Μπορούμε να ακουγόμαστε και σαν συνηθισμένο jazz γκρουπ όταν θέλουμε, έχω γράψει μερικά ανάλογα κομμάτια. Για εμένα η σχέση μας με την jazz είναι πολύ βαθύτερη. Δεν υποκρίνομαι ότι παίζω τυπική jazz. Μερικά κομμάτια μας βασίζονται σε συγκεκριμένους ρυθμούς, κυρίως ανατολικοευρωπαϊκής προέλευσης. Όλα είναι δυνατά όταν υπάρχουν μέλη του γκρουπ που έχουν δουλέψει με αυτά τα στοιχεία. Όλοι μας έχουμε ασχοληθεί με πολλά και διαφορετικά ιδιώματα έτσι απολαμβάνουμε να παίζουμε με εξίσου πολλούς και διαφορετικούς τρόπους. Πρακτικά μπορούμε πλέον να παίζουμε σχεδόν με οποιοδήποτε ύφος και στιλ.
Η Ιταλία όπου ζείτε τα τελευταία χρόνια σας εμπνέει περισσότερο για την μουσική σας από την Αμερική;
Δεν έχει καμία σημασία το που ζω. Για εμένα το να γράφω και να παίζω μουσική είναι κάτι απόλυτα προσωπικό. Η μουσική είναι η γλώσσα μου και ο κόσμος μου. Όταν γράφω μουσική ουσιαστικά ξεχνώ που βρίσκομαι. Αν κάτι ίσως να με επηρεάζει είναι το πως αισθάνομαι, αν στην προσωπική μου ζωή στην Ιταλία είμαι ευτυχισμένος ή όχι.
Θυμάστε την προηγούμενη φορά που παίξατε στην Αθήνα, στο θέατρο Λυκαβηττού; Ποια είναι η εντονότερη ανάμνηση σας από εκείνη την επίσκεψη σας στην Ελλάδα;
Θυμάμαι ότι προσγειωθήκαμε στην Αθήνα και είχαμε πάρα πολλά όργανα και μηχανήματα. Εκείνη την εποχή στις εμφανίσεις μας χρησιμοποιούσαμε synthesizers και άλλα keyboards, φυσικά είχαμε κοντραμπάσο, μόνον εγώ είχα τρεις κιθάρες και τόσα άλλα όργανα. Ήρθε λοιπόν κάποιος να μας πάρει από το αεροδρόμιο αλλά με ένα...Fiat Cinquecento! Καταφέραμε να φτάσουμε στην Αθήνα με όλα αυτά τα πράγματα με ένα τόσο μικρό αυτοκίνητο και τρία μηχανάκια. Ηταν απίστευτο, δεν μου έχει ξανασυμβεί κάτι τέτοιο! (πολλά γέλια για την ελληνική πραγματικότητα που από τότε δεν έμοιαζε με οποιασδήποτε άλλης ευρωπαϊκής χώρας)
Τι να περιμένει ο κόσμος που θα έρθει να σας δει στο «Half Note Jazz Club»;
Έχουμε ένα τόσο μεγάλο ρεπερτόριο στην διάθεση μας ώστε είναι δύσκολο να αποφασίσουμε τι θα παίξουμε. Σίγουρα όμως θα παίξουμε μερικά κλασικά πια για εμάς κομμάτια μαζί με κάποια πιο καινούρια. Αυτό πάντως που θα ακούσει ο κόσμος θα έχει πολλή ενέργεια και κυρίως θα είναι πολύ όμορφο. Νομίζω ότι ο ήχος μας είναι πια καταπληκτικός και προσπαθούμε να κάνουμε κάθε συναυλία μας να είναι ξεχωριστή, κάτι μοναδικό τόσο για εμάς όσο και για το ακροατήριο που την παρακολουθεί. Είναι ένα μεγάλο μουσικό ταξίδι που έχει αρχίσει πριν πολύ καιρό και συνεχίζεται ακόμα με το ίδιο κέφι και διάθεση!
Και τι υπάρχει στο άμεσο και πιο μακροπρόθεσμο μέλλον για τους Oregon; Θα συνεχίσετε για όσο το επιτρέπουν οι βιολογικές σας δυνάμεις;
Νομίζω ότι ναι! Θα ηχογραφήσουμε τα νέα κομμάτια που προέκυψαν στην διάρκεια αυτής της περιοδείας τον Δεκέμβριο και θα δούμε πως θα προχωρήσουμε στη συνέχεα. Πάντα ήταν και είναι συναρπαστικό να παίζεις μουσική μαζί με τόσο καλούς φίλους σου. Στην δική μας περίπτωση όμως υπάρχει πια και η επιπλέον απόλαυση του να είμαστε ένα γκρουπ με τόσο μεγάλη Ιστορία.
Πόσο μάλλον όταν αυτή την Ιστορία την τιμάς και με το παραπάνω συνεχίζοντας την επάξια όπως κάνουν οι Oregon…
