Μας ξάφνιασε ευχάριστα πριν από μερικούς μήνες με την κυκλοφορία του νέου της δίσκου "Red Soul". Ηλεκτρονικοί και ακουστικοί ήχοι, ορχηστρικά κομμάτια όλα, εκτός από ένα τραγούδι, διασκευή του "Αυτή η νύχτα μένει" του Σταμάτη Κραουνάκη, κι ένα ποίημα, "Η Μνήμη" της Κικής Μαυρίδου, συνθέτουν το μουσικό του τοπίο, αυτό που εν πολλοίς θα παρουσιάσει η Μαρία Πανοσιάν το Σάββατο 12 Νοεμβρίου στην Αγγλικανική Εκκλησία του Αγίου Παύλου στη Φιλελλήνων (9 μ.μ). Σε μια αναδρομή από τον πρώτο της δίσκο "Πατώματα βρεγμένα", τα EP "Prophecy", το "X-Ray", το "Woodream" μέχρι το "Red Soul", αλλά και ανέκδοτα κομμάτια, με τη συνδρομή της τσελίστριας Ηλιάνας Κορέτση, η νεαρή δημιουργός θα διατρέξει την έως τώρα μουσική της πορεία. Με αφορμή τη συναυλία "Hourglass" η Μαρία Πανοσιάν μας μιλάει για ήχους και μελωδίες, για το Διαδίκτυο και το βινύλιο, για την πατρίδα της την Κύπρο.
Συνέντευξη στην Πόλυ Κρημνιώτη
* Πόσο εύκολο είναι στις μέρες μας ένας μουσικός να δισκογραφεί και να ζει από τη δουλειά του;
Η κρίση της δισκογραφίας μαζί με την οικονομική κρίση και τα επακόλουθά της έχουν δημιουργήσει ένα εκρηκτικό κοκτέιλ που δεν κάνει τη ζωή ενός μουσικού, ενός καλλιτέχνη γενικά, καθόλου εύκολη. Ενώ έχουν αυξηθεί οι ανεξάρτητες εταιρείες, υπάρχει μια ενδιαφέρουσα κινητικότητα σε ό,τι αφορά τους χώρους που φιλοξενούν συναυλίες κι αυτό είναι κάτι θετικό, αντίθετα ο δημιουργός, και ειδικά ο νέος, είναι αναγκασμένος να κάνει τα πάντα μόνος του, από την επικοινωνία μέχρι το κόστος παραγωγής. Βιώνεις συνεχώς μια αγωνία στην προσπάθειά σου να μοιραστείς το έργο σου με τους φυσικούς του αποδέκτες, που είναι το κοινό.
* Το Διαδίκτυο δεν διευκολύνει αυτή τη σχέση;
Διευκολύνει σε αρκετά μεγάλο βαθμό. Είναι ένας καλός διαμεσολαβητής ανάμεσα στον δημιουργό και τον ακροατή, ωστόσο είναι τόσο μεγάλος ο όγκος πληροφοριών και τόσο γρήγορη η αναμετάδοσή τους που δεν ξέρω κατά πόσο μπορεί να διασώζεται αυτή η ιδιαίτερη σχέση με ένα έργο. Θυμάμαι όταν παλιά, πριν από το Διαδίκτυο, ανυπομονούσαμε να βγει ένας δίσκος, κι όταν κυκλοφορούσε τον πιάναμε, τον μυρίζαμε, διαβάζαμε μέχρι και την τελευταία γραμμή στο ένθετο βιβλιαράκι, με πόση αγάπη και προσοχή αγγίζαμε και ακούγαμε. Υπήρχε μια επαφή, η ιεροτελεστία της πρώτης ακρόασης. Το Διαδίκτυο δεν νομίζω ότι μπορεί να προσφέρει αυτές τις αισθήσεις πλέον, είναι μια fast track διαδικασία.
* Δημιουργεί και άλλου είδους κριτήρια στον τρόπο πρόσληψης του έργου;
Ναι, γιατί ο ακροατής μένει και συνήθως επιμένει στην εικόνα και την πολύ γρήγορη εναλλαγή της. Ένα εντυπωσιακό ή προκλητικό βίντεο κλιπ, για παράδειγμα, μπορεί να εκτοξεύσει ένα μουσικό κομμάτι που ενδεχομένως να μην αξίζει τον κόπο να ακουστεί. Από την άλλη, είναι τα νούμερα αναπαραγωγής ενός κομματιού, τα views, που μπορεί να γίνουν αφορμή για να προσέξει κάποιος ένα κομμάτι. Το Διαδίκτυο έχει δημιουργήσει μια άλλου είδους συμπεριφορά, όχι μόνο στη μουσική αλλά και στην ίδια τη ζωή. Βλέπεις, ας πούμε, νέους ανθρώπους που έχουν αντικαταστήσει την πραγματική ζωή με μια εικονική. Ωστόσο δεν μπορούμε να δαιμονοποιήσουμε ένα εργαλείο τόσο σημαντικό και χρήσιμο, ίσως πρέπει να μας απασχολήσει λίγο περισσότερο ο τρόπος χρήσης του.
* Εσύ, λοιπόν, που δεν ζεις μια εικονική ζωή, τι κάνεις στην πραγματική σου ζωή;
Δουλεύω πολλές ώρες καθημερινά, στον ραδιοφωνικό σταθμό Στο Κόκκινο", παίζω μουσική ως Dj σε διάφορα μπαράκια στην Αθήνα, κάνω τακτικά πρόβες για εμφανίσεις, γράφω μουσική για τον κινηματογράφο και, όσο προλαβαίνω, ταξιδεύω, διαβάζω και ερωτεύομαι.
* Η μουσική είναι έρωτας;
Η μουσική είναι έρωτας, είναι όμως και μόχθος, και μνήμη και τόπος, ένας ολόκληρος κόσμος από μόνη της. Βέβαια κι εγώ την εκτιμώ περισσότερο, ή μάλλον την ακούω με μεγαλύτερη ευαισθησία όταν είμαι ερωτευμένη. Έτσι δεν συμβαίνει με όλους μας;
* Τα πρώτα σου ακούσματα από πού έρχονται;
Είναι οι πρώτες μου μνήμες από την πατρίδα μου, την Κύπρο. Βινύλια κλασικής και γαλλικών τραγουδιών από τον πατέρα μου, ρεμπέτικα από τη μπουάτ των γονιών μου κάτω από το σπίτι μας, χέβι μέταλ από το διπλανό δωμάτιο του αδελφού μου και παραδοσιακά της Κύπρου αλλά και βυζαντινοί ύμνοι στο χωριό της γιαγιάς. Εκεί άκουσα και τις πρώτες ιστορίες για την εισβολή και τον πόλεμο εκεί ήρθαν και οι πρώτες μου λύπες που αυτή η πατρίδα παραμένει διχασμένη.
* Πώς ακούει ένας δημιουργός τη μουσική;
Πιο αναλυτικά από τους υπόλοιπους ακροατές. Εγώ, ας πούμε, προσέχω περισσότερο κάθε ήχο, δίνω μεγαλύτερη σημασία στο ηχόχρωμα των οργάνων, στην ερμηνεία και στην έκφραση των μουσικών, ίσως είναι πιο τεχνικό το άκουσμα, τουλάχιστον αυτό κάνω συνήθως. Πολλές φορές η συνολική αίσθηση που έχω από ένα τραγούδι ή ένα έργο καθυστερεί να δημιουργηθεί, γιατί έχει προηγηθεί όλη η ανάλυσή του στ' αφτιά μου.
* Με τον ίδιο τρόπο γράφεις μουσική;
Συνήθως τρακάρω πάνω σε μια μελωδία. Αν αρχίσει να με ελκύει, ξαφνικά νιώθω το κεφάλι μου σαν εργοτάξιο από ήχους, ρυθμούς, διαφορετικά όργανα μαζί με συναισθήματα και εικόνες. Είναι σαν να φτιάχνω κάθε φορά ένα κουτί και να αποθηκεύω τα συναισθήματα εκείνης της περιόδου. Θυμάμαι την πρώτη φορά που τα τηλεοπτικά κανάλια άρχισαν να δείχνουν εικόνες για το τι συνέβαινε στα νησιά, εικόνες με πνιγμένα παιδάκια και ανθρώπους απελπισμένους. Ένιωθα θυμωμένη, λυπημένη, αισθανόμουν μια έντονη ανάγκη να κάνω κάτι. Με όλα αυτά τα συναισθήματα κλείστηκα στο στούντιό μου κι έγραψα ένα από τα κομμάτια του δίσκου, το "Refugees". Άλλωστε και όλος ο δίσκος "Red Soul" είναι το μουσικό κουτί με τα πιο έντονα συναισθήματα των τελευταίων τεσσάρων χρόνων της ζωής μου.
* Κάτι σαν κλεψύδρα, όπως το έργο που θα παρουσιάσεις στην Αγγλικανική Εκκλησία του Αγίου Παύλου στη Φιλελλήνων (Σάββατο 12 Νοεμβρίου, 9 μ.μ.);
Ναι, μόνο που ο χρόνος της κλεψύδρας είναι λίγο μεγαλύτερος αυτή τη φορά. Το "Hourglass project" περιέχει ψηφίδες από τις μουσικές που έγραψα από το 2010 μέχρι σήμερα. Είναι ποίηση, η ποίηση του Τάσου Λειβαδίτη κι οι στίχοι του "Αλλά καθώς βραδιάζει / ένα φλάουτο κάπου / ή ένα άστρο συνηγορεί / για όλη την ανθρωπότητα" που τόσα χρόνια μετά την ημέρα που γράφτηκαν έρχονται πάλι να μας ξυπνήσουν, να δείξουν την ελπίδα, να γεννήσουν μουσική ή απλά ένα χαμόγελο έτσι όπως μόνο οι ποιητές μπορούν να το κάνουν. Είναι επίσης ηχητικές πινελιές από πιάνο και τσέλο ντυμένες με ηλεκτρονικούς ήχους που θα ακουστούν σε έναν πολύ ιδιαίτερο χώρο, με σπάνια ακουστική και μεγάλη υποβλητικότητα.
