Ένα μεγάλο επιτραπέζιο γλυπτό, με εκατοντάδες μικροσκοπικές ανθρώπινες μορφές, δεσπόζει στο κέντρο της αίθουσας του Μουσείου Μπενάκη της οδού Κουμπάρη, όπου από χθες φιλοξενείται η έκθεση Happy Birthday, ένας φόρος τιμής στον πρόσφατα χαμένο γλύπτη Γιώργο Λάππα.
Φιγούρες που έχουν όλες την ίδια μορφή, αυτή του καλλιτέχνη, καθώς δεν χρησιμοποιούσε ποτέ άλλο μοντέλο στη γλυπτική του, συνωστίζονται, αγωνιούν, παλεύουν να απελευθερωθούν... Στις τέσσερις πλευρές, ψηλό ατσαλένιο διχτυωτό τις περικλείει, ορίζοντας παράλληλα και τον τρόπο θέασής τους. Ο τίτλος του ακούγεται ειρωνικός: Πλατεία Ελευθερίας, παραπέμπει όμως στην αναγκαστική καταγραφή των Θεσσαλονικιών Εβραίων από τους ναζί, το 1942.
«Ο Γιώργος Λάππας με το έργο του φτάνει στην καρδιά του τραύματος, χωρίς να εκβιάζει έναν ιστορικό προσδιορισμό», παρατηρεί η Πολύνα Κοσμαδάκη, εκ των επιμελητών της έκθεσης.
Αυτό το τραύμα που σημαδεύει την ανθρώπινη ύπαρξη, που ο ίδιος γνώρισε πολύ καλά εργαζόμενος σε ψυχιατρικές κλινικές, αποτυπώνεται σε όλες τις μορφές που, τοποθετημένες σε βιτρίνες περιμετρικά, αφηγούνται μια ενιαία Ιστορία αγώνα και αγωνίας: Άνθρωποι δεμένοι, έγκλειστοι, βασανιζόμενοι, αγωνίζονται και υποφέρουν με κάθε τρόπο...
«Σημειώσεις για μια κινηματογραφική ταινία» χαρακτήρισε τα έργα ο Γιώργος Τζιρτζιλάκης, καθώς κάθε βιτρίνα αποτελεί και ένα πλάνο - σεκάνς. «Η αντίληψή του ήταν κινηματογραφική, γιατί τον απασχολούσε το πώς η γλυπτική του θα ενσωματώσει την κίνηση του σώματος», συμπλήρωσε, ενώ η σύζυγος του γλύπτη, Αφροδίτη Λίτη, που αποκωδικοποίησε την ταξινόμηση των έργων που είχε κάνει ο ίδιος ο Λάππας, είπε χαμογελώντας: «Ήταν μεγάλος σκηνοθέτης...».
Τα έργα που περιλαμβάνονται στην έκθεση Happy Birthday παρουσιάζονται στο κοινό για πρώτη φορά. «Θέλαμε μια έκθεση που να δείχνει την ψυχή του καλλιτέχνη», είπε ο Δάκης Ιωάννου, από το Ίδρυμα ΔΕΣΤΕ. «Στο εργαστήριό του βρήκαμε έργα που δεν φανταζόμασταν ότι έκανε. Μικροσκοπικά, βαλμένα σε μικρά κουτιά, ταξινομημένα από τον ίδιο: Ήταν ο κόσμος του...».
Μελέτες για πολλά μεγάλου μεγέθους κατοπινά έργα του, αναδεικνύουν τη σχέση της τέχνης του Λάππα με το αίνιγμα, την ιστορία, τον στοχασμό, αναδεικνύοντας έναν βαθύτατα πολιτικό καλλιτέχνη, ακριβώς γιατί με το έργο του μπόρεσε να εκφράσει την ανθρώπινη κατάσταση μέσα από μια «πικρή πρόσληψη της πραγματικότητας, σε χαρμόσυνη απόδοση», όπως παρατήρησε ο ακαδημαϊκός Άγγελος Δεληβορριάς, ενώ ο διευθυντής του Μουσείου, Ολιβιέ Ντεκότ, χαρακτήρισε ως «ξεχωριστής σημασίας τη συνεισφορά του στη σύγχρονη τέχνη».
Έργα που αποτελούν γροθιά στο στομάχι του θεατή, χωρίς να εμπεριέχουν καμία φτηνή πρόκληση, στεγάζονται κάτω από έναν τόσο παράδοξο τίτλο; Όπως εξήγησε ο Γ. Τζιρτζιλάκης, ήταν μια εμμονή του καλλιτέχνη. Στα κατάλοιπά του, βρέθηκε ένα βιογραφικό, επιμελημένο από τον ίδιο, που κατέληγε σε μια φωτογραφία του μπροστά σε τούρτα γενεθλίων... «Ήταν ένας πολύ αισιόδοξος άνθρωπος», παρατήρησε.
Η έκθεση Happy Birthday θα παραμείνει ανοιχτή στο κοινό έως τις 20 Νοεμβρίου.
