Ρεπορτάζ: Αλεξάνδρα Γκίτση
Fast track διαδικασίες για τη χορήγηση διαμονής σε πολίτες τρίτων χωρών για επενδύσεις, ισχυρές φορολογικές απαλλαγές, επιδότηση leasing, εγγυήσεις δανείων, επιστρεφόμενες κεφαλαιακές συμμετοχές, σταθερό φορολογικό πλαίσιο για ξένες επενδύσεις και διευκόλυνση και σε ελληνικές πολυεθνικές να δημιουργούν business centers εντός της επικράτειας, είναι ορισμένα μόνο από τα κίνητρα που περιλαμβάνονται στον νέο αναπτυξιακό νόμο, ο οποίος πρόκειται να δοθεί σε δημόσια διαβούλευση τις αμέσως προσεχείς ημέρες.
Ο στόχος είναι προφανής. Η αναστροφή της επενδυτικής ανομβρίας μέσω της δημιουργίας ενός φιλικού, συγκροτημένου, στοχευμένου και ξεκάθαρου πλαισίου για την προσέλκυση επενδύσεων με μετρήσιμα αποτελέσματα, κάτι που αποτελεί το μεγάλο στοίχημα προκειμένου η χώρα να κάνει ένα επενδυτικό «restart».Βέβαια η επενδυτική επανεκκίνηση, που φιλοδοξεί να βοηθήσει ο νέος αναπτυξιακός νόμος και όχι μόνο, συνδέεται άμεσα και με την ολοκλήρωση της αξιολόγησης. Όπως είπε πρόσφατα ο εντεταλμένος σύμβουλος της Pricewaterhouse Coopers (PwC) κ. Κώστας Μητρόπουλος, η ολοκλήρωση της αξιολόγησης αποτελεί το κλειδί για να αρχίσει να αποκτά η χώρα επενδυτικό ενδιαφέρον.
Σίγουρα το επενδυτικό κενό ύψους 103 δισ. ευρώ που έχει δημιουργήσει η κρίση δεν καλύπτεται από τη μία μέρα στην άλλη και ούτε μόνο από τον αναπτυξιακό νόμο. Απλώς ο εκάστοτε ισχύων αναπτυξιακός νόμος, όπως εξηγεί στην «Α» ο γενικός γραμματέας Στρατηγικών και Ιδιωτικών Επενδύσεων του υπουργείου Οικονομίας, καθηγητής πανεπιστημίου Μακεδονίας, κ. Λόης Λαμπριανίδης, «αποτελεί νομοθέτημα κεντρικής σημασίας μιας και συνοψίζει την αναπτυξιακή φιλοσοφία της χώρας και όχι μόνο: αποτελεί και τον κεντρικό ίσως φάρο με τον οποίο φωτοδοτείται η αναπτυξιακή τροχιά της». Κάτι στο οποίο απέτυχαν, σύμφωνα με τον κ. Λαμπριανίδη, οι αναπτυξιακοί νόμοι της χώρας τα τελευταία 40 χρόνια, γιατί στήριξαν και αναπαρήγαγαν περίπου άκριτα κατεστημένες δομές και συμφέροντα, που άλλωστε συχνά αποτέλεσαν και την έμπνευση συγγραφής τους.
Εν αντιθέσει προς τους αναπτυξιακούς νόμους του παρελθόντος, ο νέος νόμος, όπως αναφέρει ο κ. Λαμπριανίδης στην "Α", "λαμβάνει μεν υπόψιν του τις γνώμες και τις επιθυμίες του συνόλου σχεδόν της ελληνικής παραγωγικής τάξης και έχει προέλθει μετά από εκτεταμένη διαβούλευση μαζί της, όμως δεν οδηγείται από αυτήν και ιδιαίτερα από ισχυρές ομάδες συμφερόντων εντός της, αλλά προσπαθεί να κινηθεί στη βάση των συμφερόντων του κοινωνικού συνόλου".
"Βέβαια", όπως σημειώνει ο ίδιος, "ο νόμος δεν μπορεί να υπερβεί εγγενείς και στρατηγικές αδυναμίες του αναπτυξιακού σχεδιασμού της χώρας, απλώς προσπαθεί να κινηθεί στην προμετωπίδα του, να χρησιμοποιήσει ό,τι καλύτερο διατίθεται αναπτυξιακά στην παρούσα χρονική στιγμή».
Οι βασικές αρχές του νέου αναπτυξιακού νόμου
Αυτό το "πάντρεμα", διακλάδωση κατά τον κ. Λαμπριανίδη, εξυπηρετείται μέσω του νέου αναπτυξιακού νόμου. Στον ένα κλάδο, όπου βρίσκονται οι εδραιωμένες και επιτυχημένες παράλληλα επιχειρήσεις, γενικά μεγάλες για τα ελληνικά δεδομένα, παρέχονται κυρίως κίνητρα με τη μορφή φοροαπαλλαγών, αφ' ενός μεν ως επιβράβευση της επιτυχούς δραστηριότητας τους, αφ' ετέρου και κυρίως ως κίνητρα περαιτέρω βελτίωσής της, καθώς και ως μέσο προσέλκυσης ξένων επιχειρήσεων στη χώρα. Στον άλλο κλάδο βρίσκονται όσοι δυσκολεύονται να υποστηρίξουν κεφαλαιακά τις ιδέες τους, είτε λόγω ιδιαίτερων δικών τους χαρακτηριστικών (π.χ. νέοι επιχειρηματίες) είτε λόγω ιδιαζόντων τοπικών κ.ά. χαρακτηριστικών (παραμεθόριες - ορεινές περιοχές, μικρά νησιά, περιοχές με μεγάλη πληθυσμιακή μείωση). Ως αυξημένο κίνητρο προσέλκυσης, σ΄ αυτούς παρέχονται οι γενικά ελκυστικότερες κεφαλαιακές ενισχύσεις. Ο παραπάνω συνδυασμός κεφαλαιακών και φορολογικών ενισχύσεων επιλέχτηκε με την ελπίδα, όπως σημειώνει στην «Α» ο κ. Λαμπριανίδης, «να έχει το μεγαλύτερο παραγωγικό αποτέλεσμα, χωρίς όμως να υπονομεύει την κοινωνική και γεωγραφική συνοχή, που άλλωστε χωρίς αυτές και εκείνο θα υπονομεύονταν μεσομακροπρόθεσμα».
Οι άξονες
1. Γενική επιχειρηματικότητα: Ο πρώτος άξονας περιλαμβάνει φορολογικές απαλλαγές για επιχειρήσεις που θα πραγματοποιούν παραγωγικές επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό, με απλοποιημένες και ταχείες διαδικασίες ένταξης και ελέγχου. Επίσης δράσεις που αφορούν επενδύσεις στενά σχετιζόμενες με τον διεθνώς εμπορεύσιμο τομέα, όπου θα παρέχονται κίνητρα επιχορηγήσεων για ειδικές μόνο περιπτώσεις (εξωστρεφείς ή νεοσύστατες επιχειρήσεις κ.λπ.) και ειδικές περιοχές (ορεινές, μικρά νησιά κ.ά.) και έως το 70% των ανώτατων επιτρεπόμενων ποσοστών. Αλλά και φορολογικές απαλλαγές/επιδότηση leasing για το σύνολο των επενδύσεων στα ανώτατα επιτρεπόμενα ποσοστά.
2. Οριζόντιες δράσεις: Ενισχύονται επιχειρήσεις παραγωγής καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών, η συγχώνευση επιχειρήσεων αλλά και η συνεργασία (clusters, δίκτυα κοινωνικής οικονομίας, συνεταιρισμοί κ.λπ.) όπου παρέχονται κίνητρα επιχορηγήσεων, φορολογικών απαλλαγών και επιδότησης leasing στα ανώτατα επιτρεπόμενα ποσοστά από την Ε.Ε.
3. Επενδυτικά ταμεία: Προβλέπεται η παροχή επιπλέον εργαλείων χρηματοδότησης όπως δάνεια, εγγυήσεις δανείων, επιστρεφόμενες κεφαλαιακές συμμετοχές.
4. Τοπικά - κλαδικά σύνολα: Πιλοτική δράση που στοχεύει στην ενίσχυση της ισόρροπης ανάπτυξης της χώρας με ενίσχυση του ρόλου της περιφέρειας για την προώθηση επενδύσεων με τις θετικότερες επιπτώσεις στην τοπική και στην ελληνική οικονομία συνολικά. Σε αυτή την κατηγορία θα παρέχονται κίνητρα επιχορηγήσεων, φορολογικών απαλλαγών και επιδότησης leasing.
5. Σημαντικές επενδύσεις: Υπάρχει πρόνοια για ενθάρρυνση μεγάλων και συχνά ξένων επενδύσεων παρέχοντας διασφάλιση σταθερού φορολογικού συστήματος για 7 χρόνια και ταχεία αδειοδότηση της επένδυσης.
6. Business centers: Η στόχευση είναι να διευρυνθεί το πεδίο για τη δημιουργία και άλλων business centers στην Ελλάδα. Σήμερα, με βάση τον Ν. 3427/2005 ΚΕΦ ΣΤ, αλλοδαπές εταιρείες μπορούν να εγκαθιστούν στην Ελλάδα γραφεία με αντικείμενο την παροχή υποστηρικτών ενδοομιλικών υπηρεσιών, δηλαδή να δημιουργούν στην Ελλάδα business centers.Μέσω του νέου αναπτυξιακού νόμου επιδιώκεται μεταξύ των άλλων να διευρυνθεί η εφαρμογή του συγκεκριμένου πεδίου με την προσθήκη και άλλων δραστηριοτήτων στις επιλέξιμες υπηρεσίες, αλλά και να δοθεί η δυνατότητα και σε ελληνικές πολυεθνικές, που σήμερα οδηγούνται στη δημιουργία κέντρων σε άλλες χώρες, να δημιουργούν business centers. Σήμερα λειτουργούν στην Ελλάδα περίπου 135 γραφεία, με τζίρο 160 εκατ. ευρώ, στα οποία απασχολούνται περί τα 2.600 άτομα.
7. Χορήγηση άδειας διαμονής σε πολίτες τρίτων χωρών για επενδυτική δραστηριότητα: Με βάση το άρθρο 16 του Ν. 4251/2013, επιτρέπεται η είσοδος και η διαμονή στην Ελλάδα πολιτών τρίτων χωρών (επενδυτές ή/και στελέχη), προκειμένου να πραγματοποιήσουν επένδυση που θα έχει «θετικές επιπτώσεις στην εθνική ανάπτυξη και οικονομία». Μέχρι στιγμής τα αποτελέσματα είναι πενιχρά. Κάτι που αποδεικνύεται εκ του αποτελέσματος, αφού έχουν υποβληθεί μόνο επτά αιτήματα για τον χαρακτηρισμό αντίστοιχων επενδυτικών σχεδίων 10 ενδιαφερομένων επενδυτών/στελεχών συνολικού προϋπολογισμού 9 εκατ. ευρώ. Βασικό πρόβλημα, σύμφωνα με τον κ. Λαμπριανίδη, η έλλειψη ενός φορέα ο οποίος θα μπορούσε να ενημερώσει και να διευκολύνει με στοιχεία πολίτες τρίτων χωρών (μικρού και μεσαίου μεγέθους επενδυτές) που επιθυμούν να αναπτύξουν δραστηριότητα στην Ελλάδα. Για τον λόγο αυτόν το υπουργείο Οικονομίας επανεξέτασε τον σχεδιασμό του καθεστώτος με στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας αλλά και τη διαφάνεια (δημιουργήθηκε ηλεκτρονικό πρότυπο που θα βοηθήσει να κερδηθεί χρόνος).
Σημειώνεται ότι σήμερα οι φάκελοι που υποβάλλονται στις προξενικές αρχές και διαβιβάζονται προκειμένου να κριθεί η επένδυση έχουν κατά κανόνα ουσιαστικές ελλείψεις (δικαιολογητικά σε ξένη γλώσσα, ανεπαρκής περιγραφή της επένδυσης και αόριστη αναφορά στις επενδυτικές δαπάνες και το κόστος κ.λπ.), ενώ η επικοινωνία και συμπλήρωση αυτών είναι χρονοβόρα.
