Του Κυριάκου Π. Λουκάκου
Παραμένει αίνιγμα γιατί «Η Ευτυχής Πλάνη» (L' Inganno Felice, 1812), εκείνη από τις «φάρσες» που καθιέρωσε τον Ροσσίνι ως διάδοχο του Ντομένικο Τσιμαρόζα στο παρθενώπειον άστυ, παρέμεινε η λιγότερο δημοφιλής, αφού ακόμη και στο Φεστιβάλ Ροσσίνι αναβίωσε μόλις στα 1994. Για τον Εμίλιο Σάλα, διεισδυτικό σχολιαστή του συνοδευτικού προγράμματος της θρυλικής παραγωγής του Graham Vick που παρακολουθήσαμε (17/08) στο Τεάτρο Ροσσίνι, ο λόγος πρέπει να αναζητηθεί στην «ημισοβαρή» φόρμα που υιοθετεί στο έργο αυτό ο συνθέτης. Η σύζυγος του δούκα Μπερτράντο, κατηγορούμενη ως μοιχαλίδα, αδίκως και αναπολογήτως εγκαταλείπεται στα κύματα, σώζεται όμως από τον ανθρακωρύχο Ταραμπότο που της παρέχει φιλοξενία και συμπαράσταση. Χάρη στη δική του αρωγή, η αδικημένη αντιμετωπίζει μετά από 10ετία τον τυχαία διερχόμενο σύζυγο με την αναμενόμενη αποκάλυψη της συνωμοσίας του αυλικού Ορμόντο χάρη στον έμπιστο του τελευταίου Μπατόνε. Πάντα ευαίσθητος στην καταπίεση (ακόμη και των παιδιών που προσφυώς εμφανίζει να εργάζονται εξαθλιωμένα στο ορυχείο), ο Βικ συγκινεί με την ευθύβολη και λιτή σκηνική απεικόνιση του παραθαλάσσιου τοπίου της δράσης και την εύλογη υποκριτική διδασκαλία των συντελεστών. Ανάμεσά τους διακρίναμε ως Δούκα, στην παρθενική πρωταγωνιστική του εμφάνιση, τον τενόρο Βασίλη Καβάγια, ερμηνευτή κομψής φωνητικής γραμμής και κρυστάλλινης άρθρωσης. Ως δούκισσα Ιζαμπέλα, η επίσης νεαρή υψίφωνος Mariangela Sicilia τραγούδησε με υποκριτική ένταση στο όριο της φωνητικής πειθαρχίας, ενώ απολαυστικές και ιδιωματικές προσωπογραφίες φιλοτέχνησαν ο έμπειρος Carlo Lepore ως Ταραμπόττο και ο Davide Luciano ως Μπατόνε. Απογοητευτικής ξηρότητας φωνητική κλάση κατέγραψε ο «κακός» του έργου Giulio Mastrototaro, παρά την εμπειρία του στο ρεπερτόριο αυτό. Την τοπική Ορχήστρα «Τζ. Ροσσίνι» διηύθυνε επιμελώς ο νεαρός Ρώσος αρχιμουσικός Denis Vlasenko.
Οι πάντες σχεδόν γνωρίζουν και αγαπούν την εισαγωγή της, ελάχιστοι όμως έχουν το προνόμιο παρακολούθησης ολόκληρης της -επίσης opera semiseria- «Η Κλέφτρα Κίσσα» (La Gazza Ladra, 1817), της δίπρακτης υπερτρίωρης που ο Ροσσίνι συνέθεσε πάνω σε πραγματική ιστορία, χωρίς, φευ, την ευτυχή κατάληξη του λυρικού έργου. Γιατί η υπηρέτρια που κατηγορήθηκε άδικα ότι έκλεψε ένα αργυρό κοχλιάριο από το σπίτι που εργαζόταν όχι μόνο καταδικάσθηκε σε θάνατο, όπως συμβαίνει με την ηρωίδα της όπερας Νινέττα, αλλά και εκτελέσθηκε (!), προτού αποκαλυφθεί η υπαίτια της «κλοπής» κίσσα και εντοπισθεί το τιμαλφές στη φωλιά της. Στην όπερα τα γεγονότα λαμβάνουν τη χρονολογική σειρά που διασφαλίζει την αίσια έκβαση μιας «όπερας σωτηρίας», αλλά η απροθυμία του Ροσσίνι να συμβιβαστεί με το ζοφερό υπόστρωμα του λιμπρέτου καθίσταται προφανής τόσο με το -ante litteram φυσικά- μαλερικής ατμόσφαιρας πένθιμο εμβατήριο συνοδείας της νέας στο ικρίωμα, όσο και με τη βεβιασμένη μουσική διεκπεραίωση της σύμβασης του lieto fine, για μια σειρά από πρόσωπα που έτσι λαμβάνουν άφεση για τη μικρόψυχη αυτουργία ή συνέργειά τους στην απεχθή δίωξη και την τερατωδώς δυσανανάλογη καταδίκη. Κάτω από τη βλοσυρή μπαγκέτα του έμπειρου Donato Renzetti παρακολουθήσαμε την παραγωγή του έτους 2007 που καθιέρωσε ως σκηνοθέτη τον χορογράφο Damiano Michieletto, σκηνογραφικά μινιμαλιστική και με τη χορεύτρια Sandhya Nagaraja στο βωβό αλλά εύγλωττο μέρος της κίσσας. Τη Νινέτα υποδύθηκε με φεμινιστικό σφρίγος και ατρόμητο τραγούδι η Γεωργιανή σοπράνο Nino Machaidze, πιστευτό θύμα των ορέξεων του τοπικού δημάρχου Γκοντάρντο, η απόκρουση των οποίων οδηγεί χαιρέκακα στην εκ μέρους του υιοθέτηση των κατηγοριών. Παρά την ακατάλληλη για τον ρόλο καλλονή φωτομοντέλου, ο Κροάτης Marko Mimica κυριάρχησε με τον εύηχο όγκο μιας επιβλητικής φωνής βαθυφώνου, κατάλληλης για περαιτέρω εμβάθυνση στο ιδίωμα του μπελκάντο και όχι μόνο. Το «βραβείο κοινού» απέσπασε δικαίως ο μόνος «επιζήσας» μονωδός εκ της διανομής του 2007 Alex Esposito με τη σπαρακτική ενσάρκωση του μισθοφόρου πατέρα της ηρωίδας, επίσης διωκόμενου, ως λιποτάκτη. Ενδιαφέρουσα χαμηλή περιοχή σημειώσαμε για την Λουτσία της νεόφυτης κοντράλτο Teresa Iervolino, περισσότερο ανάμεικτες οι εντυπώσεις μας από τον τενόρο του έργου, τον προερχόμενο από τα «Οπεράλια» του Ντομίνγκο René Barbera, πειστικό μάλλον φωνητικά παρά σκηνικά, και από τη Ρωσίδα μέτζο Lena Belkina στο ανδρόγυνο μέρος του φίλου της Νινέττας Πίππο, που προσαρμόσθηκε με καθυστέρηση στις απαιτήσεις τεσσιτούρας του ρόλου της.
Ενδιαφέρουσα και η αναβίωση της επί έτη απούσης δίπρακτης «Η Εφημερίδα» (La gazzetta, ossia Il matrimonio per concorso, 1816), σατιρική της διά του Τύπου αναζήτησης γαμβρών, ερήμην των κορασίδων. Σε μια λιτή αλλά σφύζουσα από ενέργεια παραγωγή, δια χειρός του επίσης προερχομένου από τον χορό Marco Carniti, υπό τη στιβαρή μπαγκέτα του Enrique Mazzola και με αποκατεστημένο το εν έτει 2004 ανακαλυφθέν κουιντέτο, «Η Εφημερίδα» μάς χάρισε έναν πληθωρικό και δεινό στη ναπολιτάνικη διάλεκτο Nicola Alaimo ως ισχυρογνώμονα πατέρα Ντον Πομπόνιο, τη θριαμβευτική επιστροφή μετά 10ετή απουσία του Ρώσου τενόρου Maxim Mironov και έναν εν παντί αεικίνητο Vito Priante στους ρόλους των εραστών, καθώς μιαν ακόμη αποκάλυψη στο πρόσωπο της Αρμένιας Hasmik Torosyan ως Λιζέττας, αλλά και εγνωσμένα μεγέθη όπως η Raffaella Lupinacci, ως αντίζηλος της τελευταίας Ντοραλίτσε, και μια πικάντικη Josè Maria Lo Monaco ως Μαντάμα Λα Ροζ. Και του χρόνου!
