Με ακροβασίες και επιχειρήματα ποιότητας διατάξεων μνημονιακών νόμων που κατεδάφισαν το θεσμικό πλαίσιο του ολοκληρωμένου χωρικού σχεδιασμού η ολομέλεια του ΣτΕ έκρινε "συνταγματικώς ανεκτό" τον νόμο 4178/2013 περί τακτοποίησης των αυθαιρεσιών και των παράνομων χρήσεων στα κτήρια με την καταβολή χρηματικού αντιτίμου.
Αν και το περιεχόμενο και η φιλοσοφία του εν λόγω νόμου είναι πονομοιότυπο -αν όχι χειρότερο- με τον προηγούμενο του Παπακωνσταντίνου (4014/2011), που κρίθηκε αντισυνταγματικός, το ΣτΕ ανακαλύπτει προτερήματα όπως ότι δεν τακτοποιεί αυθαίρετα σε κοινόχρηστους χώρους ή σε περιβαλλοντικά ευαίσθητα σημεία... Για να δικαιολογήσει την απόλυτη ανατροπή της νομολογίας του δικαστηρίου από το 1983 και εντεύθεν παραπέμπει στην Ιταλία, στην Κροατία και στις περιφέρειες της Ισπανίας (Βαλένθια και Ανδαλουσία) οι οποίες εφάρμοσαν την ίδια πρακτική.
Σε μια πρωτοφανή ταύτιση με τον νομοθέτη, την προηγούμενη κυβέρνηση δηλαδή, η απόφαση αναφέρει ότι "ο νομοθέτης προβαίνει σε ανασύνταξη των μεθόδων αντιμετωπίσεως της ενδημούσης στη χώρα τάσεως προς αυθαίρετη δόμηση με τη χρήση νέων τεχνολογιών, δίνοντας το προβάδισμα στην αποτροπή και την πρόληψη και την αναπτυξη ελεγκτικών μηχανισμών". Και παραθέτει μεταξύ άλλων ως μέσα αποτροπής της αυθαίρετης δόμησης τους προβλεπόμενους τρεις ελέγχους κατά την κατασκευή νέων κτηρίων ή τη θέσπιση της ηλεκτρονικής ταυτότητας, που όμως δεν θεσμοθετήθηκε ποτέ. Συνδράμει δε τον "νομοθέτη" με το επιχείρημα πως τα προηγηθέντα "συστήματα" αντιμετώπισης της αυθαίρετης δόμησης δεν απέδωσαν διότι ήταν κατασταλτατικά (κατεδάφιση).
Ισχυρή μειοψηφία 11 δικαστών επέμενε στην άποψη ότι η τακτοποίηση προσκρούει στο άρθρο 24 του Συντάγματος διότι η μαζική εξαίρεση από την κατεδάφιση συνεπάγεται τη νόθευση και τη συνεχή ανατροπή του σχεδιασμού, που έχει αποτέλεσμα την επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης των πολιτών. Επιπρόσθετα 8 δικαστές υπογράμμισαν πως η αναστολή επιβολής κυρώσεων και η εξαίρεση από την κατεδάφιση των αυθαιρέτων παραβιάζει τις συνταγματικές αρχές του κρατους δικαίου (άρθρο 25) και της ισότητας των πολιτών (άρθρο 4).
Χέρι - χέρι
Ο προερχόμενος από τη Ν.Δ. πρόεδρος του ΤΕΕ Γ. Στασινός, με αφορμή την απόφαση του ΣτΕ, έσπευσε να δοξάσει τον Νόμο 4178 λέγοντας ότι αποτελεί "ευκαιρία οριστικής λύσης για τα αυθαίρετα". Όπως είναι γνωστό, τη διαδικασία διεκπεραίωσης της τακτοποίησης για λογαριασμό του πρώην ΥΠΕΚΑ έχει αναλάβει μέσω ηλεκτρονικής εφαρμογής το ΤΕΕ. Μια διαδικασία που ολοκληρώνεται χωρίς παρέμβαση ουδεμίας δημόσιας αρχής μεταξύ του ιδιώτη ενδιαφερόμενου και του ιδιώτη μηχανικού. Ο πρόεδρος του ΤΕΕ σε ρόλο συνταγματολόγου αποφαίνεται ότι η καταγραφή των αυθαιρέτων που γίνεται μέσω της διαδικασίας "περαίωσης" "κάλυψε τις συνταγματικές απαιτήσεις του νόμου". Δημοσιοποιεί ταυτόχρονα στοιχεία για τον αριθμό των δηλώσεων και την πορεία τους μέχρι χθες. Βάσει αυτών έχουν κατατεθεί 875.000 δηλώσεις και έχουν ενταχθεί οριστικά 220.340, με τα εισπραχθέντα πρόστιμα και παράβολα να ανέρχονται στο 1,4 δισ.
Στη σχετική ανακοίνωση αναφέρεται ότι από τη στατιστική επεξεργασία των στοιχείων του πληροφοριακού συστήματος του ΤΕΕ προκύπτει ότι "το 75% των δηλώσεων αφορά αυθαιρεσίες σε κτήρια με οικοδομική άδεια, ενώ το 25% των δηλώσεων αφορά κτήρια χωρίς οικοδομική άδεια, δηλαδή παντελώς αυθαίρετα. Ακόμη μία στατιστική παρατήρηση που αποδεικνύει τη χρησιμότητα του συστήματος για τον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό είναι ότι το 70% των δηλώσεων εντοπίζεται σε ακίνητα εντός σχεδίου, ενώ το 30% σε ακίνητα εκτός σχεδίου".
Άλλη στατιστική όμως... δίνει η απόφαση του ΣτΕ επ' αυτού. Στη σκέψη υπ' αριθμόν 20 παρατίθεται από την αιτιολογική έκθεση του Νόμου 4269/2014 με ημερομηνία 19/6/2014 το εξής: "Στο ηλεκτρονικό σύστημα αυθαιρέτων έχουν καταγραφεί περίπου 41 εκατ. τετραγωνικά μέτρα αυθαίρετων κατασκευών, εκ των οποίων περίπου σε ποσοστό 75% έχουν υλοποιηθεί σε εκτός σχεδίου περιοχές".
Λ. ΣΤΑΥΡΟΓΙΑΝΝΗ
