ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ ΚΑΛΥΒΙΩΤΟΥ
Με φόντο τη διαρκώς εντεινόμενη οικονομική κρίση και το συνεχώς διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών, διεξάγονται οι βουλευτικές εκλογές, την Πέμπτη, στο Ηνωμένο Βασίλειο, με νέα ή μικρότερα κόμματα, όπως το UKIP και οι Πράσινοι να μάχονται για την είσοδό τους στο Κοινοβούλιο. Οι προβολείς είναι στραμμένοι στο Σκωτικό Εθνικό Κόμμα (SNP), που, ειδικά μετά το δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Σκωτίας του 2014, φαίνεται να... "διαγράφει" τους Εργατικούς από τη γαελική χώρα.
Το κόμμα της δυναμικής Νίκολα Στέρτζον ζητάει μεγαλύτερη ευχέρεια στη διαχείριση των οικονομικών για την κάθε περιοχή, περιορισμό της λιτότητας, διατήρηση του δημόσιου συστήματος Υγείας, ελαστική μεταρρύθμιση της μεταναστευτικής πολιτικής και καλύτερη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο Κάμερον παλεύει για μια αμφίβολη αυτοδυναμία αφού Εργατικοί και Τόρις βρίσκονται στήθος με στήθος στις δημοσκοπήσεις και η χώρα οδεύει στην πλέον αμφίρροπη εκλογική αναμέτρηση εδώ και δεκαετίες.
Η βρετανική κοινωνία μαστίζεται από την πολιτική λιτότητας που επέβαλε η συγκυβέρνηση Συντηρητικών - Φιλελευθέρων, με πρωτοφανείς για τα βρετανικά δεδομένα περικοπές, υποβάθμιση του κράτους πρόνοιας και σαρωτικές ιδιωτικοποιήσεις. Ως αποτέλεσμα, "εκατομμύρια Βρετανοί δεν έχουν αρκετά χρήματα για να φάνε, και δεν είναι σε θέση να θερμάνουν επαρκώς τα σπίτια τους τον χειμώνα", όπως λέει ο Ντέιβιντ Γκόρντον, ειδικός για τη φτώχεια στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ.
Σε αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο, οι κυρίαρχες ελίτ και τμήμα των ΜΜΕ, προώθησαν το ακροδεξιό UKIP, ένα κόμμα "πατριωτών και αντιπάλων της Ευρώπης", με τον ηγέτη του Νάιτζελ Φάρατζ να στηρίζει την προεκλογική του καμπάνια στην αντιμεταναστευτική ρητορική και στην τρομοκράτηση των πολιτών με την επίκληση του τζιχαντιστικού κινδύνου.
Για αυτήν την ιστορική εκλογική αναμέτρηση μιλούν στην "Αυγή" της Κυριακής η Cat Boyd, υπεύθυνη καμπάνιας του SLP, ο Peter McColl υποψήφιος με το κόμμα των Πρασίνων και η Μυρτώ Τσακατίκα, επίκουρη καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης.
Peter McColl, υποψήφιος βουλευτής με τους Πράσινους: Να χτίσουμε μια συμμετοχική δημοκρατία
* Ποιο είναι το επίδικο των επικείμενων εκλογών;
Αυτή η εκλογική αναμέτρηση αφορά σε μεγάλο βαθμό το αν συνεχίζουμε στον δρόμο της λιτότητας. Εδώ και πέντε χρόνια, ο συνασπισμός Φιλελεύθερων - Συντηρητικών εφαρμόζουν ένα σκληρό και περιττό πρόγραμμα λιτότητας που έχει κάνει τους φτωχούς, φτωχότερους και τους πλουσίους, πλουσιότερους. Θέλουμε να βάλουμε τέρμα σε αυτό. Οι Πράσινοι θέλουν να βάλουν τέλος στην ανισότητα και σε όλα εκείνα που βρίσκονται στον πυρήνα της κυβερνητικής πολιτικής. Ωστόσο, αυτές οι εκλογές δεν αφορούν μόνο την οικονομία, αλλά και το τι είδους κοινωνία θέλουμε. Πρέπει να σταματήσουμε τον βρετανικό στόλο πυρηνικών υποβρυχίων, πρέπει να ανανεώσουμε τη δημοκρατία και να προωθήσουμε την αποκέντρωση εξουσιών για τη Σκωτία, την Ουαλλία και την περιφέρεια της Αγγλίας. Πρέπει να χτίσουμε μια συμμετοχική δημοκρατία.
* Στη διακήρυξή σας διαβάζουμε ότι θέλετε να χτίσετε μια κοινωνία που εργάζεται για το κοινό όφελος. Τι εννοείτε με αυτό;
Εδώ και πολύ καιρό έχουμε μια κοινωνία και οικονομία που δουλεύει για τις ελίτ και τον πλούτο. Αυτή η προνομιακή διαχείριση των πλουσίων γίνεται εις βάρος των φτωχών. Πρέπει να αποκατασταθεί η δομή της κοινωνίας που ο νεοφιλελευθερισμός έχει κατεδαφίσει. Πρέπει να βρούμε τρόπους για να υποστηρίξουμε την κοινή ζωή των κοινοτήτων μας και πρέπει να τερματιστεί η εταιρική κυριαρχία της οικονομίας μας.
* Πώς διαμορφώνουν το πολιτικό σκηνικό τα νέα κόμματα και ποιες οι συμμαχίες που μπορεί να προκύψουν;
Ο εκλογικός νόμος καθιστά σχεδόν αδύνατον για ένα νέο κόμμα να κερδίσει έστω και μία θέση στο Κοινοβούλιο. Αυτό σημαίνει ότι τα νέα κόμματα εργάζονται περισσότερο για την εκλογή τους στο Κοινοβούλιο της Σκωτίας, τον επόμενο χρόνο. Θα ήταν ενδιαφέρον να δούμε αν θα προκύψει ένα ενωμένο Αριστερό κόμμα και αν αυτό θα περιλαμβάνει τους Πρασίνους.
Cat Boyd, υπεύθυνη προεκλογικής εκστρατείας του Scottish Left Project: Ο ΣΥΡΙΖΑ δείχνει τον δρόμο...
* Ποια η ατζέντα των επερχόμενων εκλογών; Τι διακυβεύεται στο Ηνωμένο Βασίλειο;
Αυτή η εκλογική αναμέτρηση δεν μοιάζει με καμιά άλλη στην ιστορία της χώρας. Σοβεί μια συνταγματική κρίση ως απότοκο του δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της Σκωτίας το 2014. Υπάρχουν τρεις σημαντικοί παράγοντες:
Πρώτον, η κατάσταση στη Σκωτία και ο αντίκτυπός της στο υπόλοιπο Ηνωμένο Βασίλειο. Υπάρχει ένα διογκούμενο κύμα υποστήριξης στο SNP, του οποίου το μέγεθος της επιρροής δεν μπορεί να υποτιμηθεί. Έχουν αντιπολιτευθεί τη λιτότητα και έχουν προκαλέσει πανικό στο βρετανικό κατεστημένο. Δεύτερον, η επιχειρούμενη ιδιωτικοποίηση του ΕΣΥ (NHS) από τους Τόρις, "ξεκόλλησε" πολλούς εργαζόμενους από την ιδέα ότι η λιτότητα είναι καλή για την οικονομία. Άλλωστε, η ψαλίδα της ανισότητας μεταξύ πλουσίων και φτωχών δημιουργεί εκρηκτικό περιβάλλον. Τρίτον, θα πρέπει να επισημάνουμε τον ρόλο του UKIP που είναι ένα αντιευρωπαϊκό, ακροδεξιό κόμμα που τάσσεται εναντίον των μεταναστών και προσπαθεί να πολώσει το κλίμα προς τα Δεξιά.
Βλέπετε πως οι παράγοντες που καθορίζουν την προεκλογική περίοδο, συνδέονται με τον έναν ή τον άλλον τρόπο με τη Σκωτία. Η δοκιμασία για το κίνημα και την εργατική τάξη θα είναι το να καταφέρουν να βρεθούν μπροστά από τις ηγεσίες τους και να παραμείνουν στα Αριστερά του SNP, το οποίο θα αντιμετωπίσει δύσκολους συμβιβασμούς μετά την είσοδό του στο Westminster.
* Στην κεντρική σελίδα της καμπάνιας σας, φιλοξενείτε μια φωτογραφία διαδηλωτών με φόντο το ελληνικό Κοινοβούλιο και το σύνθημα "Η Ευρώπη αλλάζει". Ποια είναι η σχέση σας με τον ΣΥΡΙΖΑ;
Χωρίς μια διεθνή συνεργασία δεν θα μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε το σύστημα με τον κατάλληλο τρόπο. Ο διεθνισμός για εμάς δεν είναι απλά μια όμορφη λέξη. Είναι πράξεις, που μας επιτρέπουν να δικτυωνόμαστε και να αγωνιζόμαστε. Ο ΣΥΡΙΖΑ αποτελεί σίγουρα έμπνευση για εμάς. Το SLP και ο ΣΥΡΙΖΑ θα έπρεπε να έχουν τη μέγιστη δυνατή επικοινωνία και συνεργασία.
* Ποιος είναι ο ρόλος του κόμματος των Εργατικών;
Έχουμε έναν όρο που χρησιμοποιούμε για την πορεία του κόμματος των Εργατικών: "Πασοκοποίηση" (pasokification). Στην Αγγλία έχουν περισσότερους πόρους και δεν έχουν δει τις δυνάμεις τους να μειώνονται δραστικά, όπως στη Σκωτία. Αλλά εδώ, εκατομμύρια εργαζομένων αντιλαμβάνονται ότι δεν πρόκειται να επιφέρουν καμιά ριζική αλλαγή. Έχουν υποκύψει στην ατζέντα της λιτότητας, έχουν μερίδιο στην ιδιωτικοποίηση των δημοσίων υπηρεσιών και έχουν μετακινηθεί προς τα Δεξιά στο ζήτημα της μετανάστευσης, αντί να μάχονται κατά της τοξικής πολιτικής του ακροδεξιού UKIP.
* Πόσο σημαντικό είναι για το Ηνωμένο Βασίλειο να "πάει Αριστερά";
Φυσικά, είναι κρίσιμο για όλες τις χώρες να στραφούν στην Αριστερά. Το Ηνωμένο Βασίλειο, συγκεκριμένα, έχει παίξει ιστορικά αντιδραστικό ρόλο από την αποικιοκρατία, στον αγγλοαμερικανικό ιμπεριαλισμό, προς μία εγχώρια ατζέντα που βασίζεται στη διαίρεση της κοινωνίας, προκειμένου να δώσει πλούτο και δύναμη στους "από πάνω". Είναι μία από τις κοινωνίες με τη μεγαλύτερη ανισότητα στη Δύση και έχει ένα πολιτικό σύστημα που "κλειδώνει" τη διαφωνία και παγιώνει τις ελίτ. Θεωρείται, ευρέως ως προπύργιο του κέρδους πάνω από τους ανθρώπους.
Μυρτώ Τσακατίκα, επίκουρη καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης: Λιτότητα και Σκωτία τα "κλειδιά" της αναμέτρησης
* Πώς αξιολογείς το γεγονός ότι οι συντηρητικοί έχουν υπάρξει η πλειοψηφία σε μια κοινωνία που μαστίζεται από τη λιτότητα;
Οι περικοπές που έγιναν τα τελευταία χρόνια από την κυβέρνηση Συντηρητικών - Φιλελευθέρων αφορούν το σύστημα Υγείας, τις κοινωνικές υπηρεσίες, την Τοπική Αυτοδιοίκηση, τον δημόσιο τομέα στο σύνολό του, αλλά και την Άμυνα. Η λιτότητα έχει πλήξει με άνισο τρόπο εισοδηματικά χαμηλότερα στρώματα, με αποτέλεσμα την αύξηση της φτώχειας (ιδιαίτερα της παιδικής), των Τραπεζών Τροφίμων και του κοινωνικού αποκλεισμού. Και η μεσαία τάξη έχει υποστεί μείωση στα εισοδήματά της, κυρίως με την υποβάθμιση των δημοσίων υπηρεσιών, την επιβολή διδάκτρων στα πανεπιστήμια της Αγγλίας και με το υψηλό κόστος αγοράς κατοικίας, σε καμία περίπτωση όμως στον βαθμό που αυτό έχει συμβεί στην Ελλάδα. Ο ηγέτης των Συντηρητικών παραμένει πιο δημοφιλής από τον Εντ Μίλιμπαντ . Ο Κάμερον εξακολουθεί να πείθει ένα σημαντικό τμήμα του εκλογικού σώματος ότι οι περικοπές ήταν μια υπεύθυνη πράξη που εξασφάλισε τη σταθερότητα και το μέλλον της χώρας.
* Ποιος είναι ο λόγος που το SNP "εξουδετερώνει" τους Εργατικούς στη Σκωτία;
Το Κόμμα των Εργατικών βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή. Όσοι πίστεψαν ότι η εκλογή του Εντ Μίλιμπαντ στην ηγεσία του θα σήμαινε ριζική στροφή προς τα Αριστερά δεν επιβεβαιώθηκαν. Η οικονομική πολιτική που προτείνουν συνίσταται στη μείωση των περικοπών με αργότερους ρυθμούς, την αναβάθμιση του συστήματος Υγείας και την αντιμετώπιση της φτώχειας. Σε πολλά σημεία όμως, όπως στο θέμα της μετανάστευσης αλλά και στο θέμα της Ευρώπης έχουν τηρήσει άβουλη στάση που στην ουσία διευκολύνει την ατζέντα των Συντηρητικών. Η κληρονομιά του Μπλερ δεν τους βοηθά, ούτε και το γεγονός ότι η ηγετική ομάδα αλλά και ο ίδιος ο Μίλιμπαντ, ένας ηγέτης που κρίνεται ιδιαίτερα ανεπαρκής από το εκλογικό σώμα (αλλά και από το κόμμα του) ταυτίζονται με το παλιό και όχι με το καινούργιο. Παρ' όλα αυτά, λόγω της φθοράς της κυβέρνησης η εκλογική επιρροή των Εργατικών προβλέπεται να αυξηθεί στις εκλογές στην Αγγλία και την Ουαλλία και μέχρι πρόσφατα ήταν πολύ πιθανό να έρθουν πρώτο κόμμα στις εκλογές κερδίζοντας πλειοψηφία στη Βουλή των Κοινοτήτων.
Συνέβη όμως μια μεγάλη ανατροπή τους τελευταίους μήνες που έρχεται από τη Σκωτία, η οποία μέχρι τις προηγούμενες εκλογές ήταν προπύργιο των Εργατικών. Το Εθνικό Κόμμα της Σκωτίας αναμένεται να κερδίσει τη συντριπτική πλειοψηφία των τοπικών εδρών εκτοπίζοντας τους Εργατικούς. Ένας λόγος για αυτό είναι ότι το δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία του περασμένου Σεπτεμβρίου άλλαξε τα δεδομένα. Απομάκρυνε παραδοσιακούς ψηφοφόρους των Εργατικών από το κόμμα, το οποίο ταυτίστηκε με το ‘κατεστημένο του Westminster' και τους έφερε πιο κοντά στο Εθνικό Κόμμα.
Ένας δεύτερος λόγος είναι ότι η νέα ηγέτις του, η δημοφιλής Nicola Sturgeon, με μεγάλη επιτυχία έχει καταφέρει να παρουσιάσει το κόμμα της ως το κόμμα της αριστερής σοσιαλδημοκρατίας που σε παν-βρετανικό πια επίπεδο κάνει αντιπολίτευση στους Εργατικούς από τα Αριστερά. Η πρωθυπουργός της Σκωτίας έχει ορίσει τρεις κόκκινες γραμμές για μετεκλογική στήριξη πιθανής κυβέρνησης μειοψηφίας των Εργατικών: αντιστροφή της λιτότητας, μη ανανέωση του στόλου των πυρηνικών υποβρυχίων (Trident) και μεγαλύτερη αποκέντρωση εξουσιών στο Ηνωμένο Βασίλειο.
* Κατά πόσο είναι ενιαίο το "στρατόπεδο" της Αριστεράς στο Ηνωμένο Βασίλειο;
Η πέραν της σοσιαλδημοκρατίας ριζοσπαστική Αριστερά παραμένει στο περιθώριο, τόσο εκλογικά όσο και πολιτικά. Η πολυδιάσπαση, η αμοιβαία καχυποψία μεταξύ των μικρών ομάδων της, η αδυναμία άρθρωσης ενός κοινού ριζοσπαστικού προγράμματος και η ιστορικά στενή σχέση των Εργατικών με τα συνδικάτα, δεν βοηθούν. Η ανάδειξη του Εθνικού Κόμματος στη Σκωτία, η μικρή ενίσχυση του αντίστοιχου κόμματος της Ουαλίας Plaid Cymru και η σταθερή πια παρουσία των Πρασίνων στη Νότια Αγγλία καλύπτουν σε κάποιο βαθμό τη "ζήτηση" για ένα κόμμα της Αριστεράς. Παραμένει όμως ένα κενό στον χώρο αυτό που αφήνει η ιστορική μετατόπιση των Εργατικών του Μπλερ προς το κέντρο και αφορά τους νέους και τα εργατικά στρώματα. Υπάρχουν ενωτικές προσπάθειες για πολιτική εκπροσώπηση τόσο στην Αγγλία με το Left Unity όσο και στη Σκωτία με το Scottish Left Project που εμπνέονται από τη νέα δυναμική της ριζοσπαστικής Αριστεράς στην Ευρώπη.
* Πώς διαμορφώνουν το πολιτικό σκηνικό τα καινούργια σχήματα, όπως οι Πράσινοι και το κόμμα του Φάρατζ; Ποιες οι διαφαινόμενες συμμαχίες;
Οι Πράσινοι προβλέπεται να λάβουν 8% της ψήφου και το UKIP πάνω από 12%-13% σε εθνικό επίπεδο. Και τα δύο είναι κόμματα με ισχυρή και διακριτή πολιτική ατζέντα. Οι Πράσινοι πρωτοστατούν στο μέτωπο κατά της λιτότητας μαζί με το Σκωτσέζικο Εθνικό Κόμμα, είναι κατά του στόλου πυρηνικών υποβρυχίων, υπέρ της παραμονής στην Ευρώπη και προτείνουν μια πολιτική μετανάστευσης που είναι προοδευτική και σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα. Το UKIP θέλει έξοδο από την Ευρώπη, είναι ξενοφοβικό και κοινωνικά συντηρητικό. Και όμως, λόγω του εκλογικού συστήματος που είναι πλειοψηφικό με μονοεδρικές περιφέρειες, προβλέπεται να καταλάβουν μόλις μία (στην περίπτωση των Πρασίνων) και το πολύ τρεις (στην περίπτωση του UKIP) έδρες από τις 650 στη Βουλή των Κοινοτήτων! Αντίθετα, το Εθνικό Κόμμα της Σκωτίας του οποίου η δύναμη είναι γεωγραφικά συγκεντρωμένη μπορεί να καταλάβει μέχρι και 59 έδρες και να κρίνει την δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης μετά τις εκλογές. Με περίπου 34%-37% της ψήφου το καθένα, τα δύο μεγάλα κόμματα ενδέχεται να λάβουν τις περισσότερες έδρες (κάπου 260-280 το κάθε ένα) χωρίς κάποιο όμως από αυτά να διαφαίνεται ότι θα κερδίσει πλειοψηφία.
Τα πιο πιθανά μετεκλογικά σενάρια είναι δύο: Αν καταφέρουν να έρθουν πρώτοι οι Εργατικοί χωρίς πλειοψηφία, θα συνάψουν συμφωνία για εξωτερική στήριξη με το Εθνικό Κόμμα της Σκωτίας παρά το γεγονός ότι μέχρι στιγμής δεν το έχουν πει ξεκάθαρα.
Ένα δεύτερο σενάριο είναι να έρθουν πρώτοι οι Συντηρητικοί. Σε αυτή την περίπτωση θα επιχειρήσουν εκ νέου κυβερνητικό συνασπισμό με τους Φιλελεύθερους Δημοκράτες. Επειδή όμως οι Φιλελεύθεροι προβλέπεται να αποδυναμωθούν σημαντικά κερδίζοντας το πολύ 30-35 έδρες, ενδέχεται αυτός ο συνδυασμός να μην συγκεντρώνει πλειοψηφία στη Βουλή. Το Εθνικό Κόμμα της Σκωτίας έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να στηρίξει κυβέρνηση Συντηρητικών, ούτε τα κόμματα της Δεξιάς πρόκειται να συμμετέχουν σε κυβέρνηση που έχει την υποστήριξη του Εθνικού Κόμματος, καθώς το θεωρούν απειλή για την ενότητα της χώρας. Οι Φιλελεύθεροι επίσης δεν συνεργάζονται με το Εθνικό Κόμμα της Σκωτίας, καθώς το θεωρούν 'ανεύθυνο' σχήμα που θέλει να ρίξει τα οικονομικά της χώρας στα βράχια. Είναι προφανές ότι αυτές οι εκλογές θα έχουν μεγάλο ενδιαφέρον και δεν είναι απίθανο να υπάρξει ακόμα και καθυστέρηση μηνών μέχρι τον σχηματισμό κυβέρνησης.
