Παραστάσεις σε υπαίθρια θέατρα, στην επαρχία, σε πόλεις και χωριά, θερινές δράσεις στα διάφορα ιδρύματα πολιτισμού στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη συνθέτουν ένα ενδιαφέρον πολιτιστικό μωσαϊκό για τα παιδιά μέχρι την ηλικία των δώδεκα ετών. Ο χάρτης των εκδηλώσεων για παιδιά εξακολουθεί ωστόσο να μοιάζει ασύνδετος, κατακερματισμένος, χωρίς κεντρική πολιτική μέριμνα. Η ιδιωτική πρωτοβουλία είναι αυτή που αναλαμβάνει να σχεδιάσει και να υλοποιήσει ιδέες και το κράτος κάποιες φορές αποφασίζει να «αγοράσει» τις υπηρεσίες. Έστω κι έτσι, τα παιδιά δεν θα περάσουν άσχημα και ιδίως όσα βρίσκονται στην Περιφέρεια θα έχουν την ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με εκφάνσεις του αστικού παιδικού θεάτρου. Τι γίνεται όμως με τις μεγαλύτερες ηλικίες; Με τους έφηβους, που τελείωσαν πλέον τις βαρύτατες σχολικές τους υποχρεώσεις και «ξαφνικά» μένουν άπραγοι και χωρίς επιλογές ποιότητας; Εκτός κι αν το smartphone, το facebook, το instagram και η πάντα κλασική επιλογή της «καφετέριας» αποτελούν από μόνα τους ύψιστα πολιτιστικά αγαθά και επομένως δεν πρέπει να ανησυχούμε.
Η σύσταση θεάτρου και προγραμμάτων πολιτισμού ειδικά σχεδιασμένων για εφήβους είναι ένα στοίχημα που πρέπει να κερδηθεί. Ήδη γίνονται προσπάθειες από θιάσους και ορισμένους πολιτιστικούς οργανισμούς, ωστόσο είναι πολύ σημαντικό η πολιτεία να συμμετέχει ενεργητικά και προγραμματικά στο όλο εγχείρημα. Εδώ λοιπόν εγείρονται ορισμένα κρίσιμα και επίκαιρα ερωτήματα, μια και η ισχύουσα κρατική βούληση αμφιρρέπει ως προς τη συμβολή των καλλιτεχνικών μαθημάτων στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Στα δημόσια σχολεία της χώρας μαθήματα όπως τα εικαστικά, το θέατρο και ο χορός είτε διδάσκονται πολύ λίγες ώρες είτε, όταν αυτό γίνεται, οι εκπαιδευτές δεν είναι οι κατάλληλοι. Αν για τους καθηγητές των εικαστικών υπάρχει σχετική επάρκεια σε προσωπικό, στην ειδικότητα του θεάτρου, για παράδειγμα, βασιλεύει το χάος. Οι θεατρολόγοι είναι σχεδόν άφαντοι, ενώ το μάθημα καλούνται να διδάξουν καθηγητές άλλων ειδικοτήτων ως δεύτερη ανάθεση, συχνά τραυματίζοντας τόσο πολύ το αισθητήριο των μαθητών, με αποτέλεσμα οι δεύτεροι να μη θέλουν ούτε να περάσουν έξω από κάποιο θέατρο. Να μη μιλήσουμε βέβαια για τις μουσικές σπουδές και φυσικά για το μουσικό θέατρο.
Μάλιστα, σε ό,τι αφορά ειδικές εκπαιδευτικές δομές, όπως τα Μουσικά και Καλλιτεχνικά σχολεία, η πολιτεία, με τη συνδρομή πρόθυμων προπαγανδιστών στον Τύπο και αλλού, κάνει ό,τι μπορεί για να αποδυναμώσει αυτό για το οποίο είχε παλαιότερα νομοθετήσει αποφασιστικά και με όραμα. Με κορυφαία την κίνηση του υπουργείου Εσωτερικών να θέλει να σταματήσει τις μεταφορές των μαθητών σε αυτά τα σχολεία, μοιράζοντας κουπόνια μετακίνησης με τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς (αλήθεια, ποιος μπορεί να φανταστεί δωδεκάχρονα να αλλάζουν τρεις και τέσσερις συγκοινωνίες κουβαλώντας βιολοντσέλα και κοντραμπάσα, σαντούρια και τούμπες...), το τοπίο που διαγράφεται για την ειδική καλλιτεχνική εκπαίδευση στη χώρα μας θα μοιάζει σαν τον παράδεισο του Φρίντμαν. Όλοι στον κουβά και μετά σερβιτόροι στη Μύκονο και τη Σαντορίνη, να παίζουν αρμόνιο και να χορεύουν ντυμένοι τσολιάδες σε γάμους Κινέζων τουριστών. Καμιά ενίσχυση δεξιοτήτων, καμιά εκπαιδευτική πολιτική με χρονικό ορίζοντα και κυρίως καμιά πρόνοια για την πολυδιαφημιζόμενη «ανάδειξη του πολιτισμού μας ως κύριου εξαγωγικού προϊόντος».
Με ενδιαφέρον παρακολουθώ την ανέγερση κτηριακών συγκροτημάτων που στεγάζουν αλλά και θα στεγάσουν προσεχώς κορυφαίους θεατρικούς οργανισμούς της χώρας μας. Χαίρομαι, στον βαθμό που ιδρύματα και πολιτιστικοί φορείς διευκολύνουν την πρόσβαση του νεανικού κοινού στις ποικίλες μορφές τέχνης, καλύπτοντας ενίοτε τα κενά στην καλλιτεχνική εκπαίδευση. Από την άλλη, αναρωτιέμαι με αγωνία για το ποιο θα είναι το μελλοντικό κοινό που θα γεμίζει αυτές τις νέες, υπερσύγχρονες αίθουσες όταν συντελείται τόσο μεθοδικά η πνευματική γενοκτονία των μικρών πολιτών της χώρας, όταν η καλλιτεχνική παιδεία στα σχολεία λοιδορείται, διασύρεται και υποβαθμίζεται με τόση εμπάθεια.
* Η Ελευθερία Ράπτου είναι θεατρολόγος, υπ. διδάκτωρ Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ
