Οι αναπτυσσόμενες διεθνείς συρράξεις στην Ουκρανία και στο Ιράκ πρόσφεραν απτές αποδείξεις για το πόσο επισφαλής είναι η παγκόσμια γεωπολιτική ισορροπία. Πέρα όμως από την πλευρά αυτή, και τις άμεσες ανθρωπιστικές και οικονομικές καταστροφές που επιφέρουν, έχουν και μια διάσταση που επισημαίνεται λιγότερο συχνά στα δελτία ειδήσεων. Σε μεγάλο βαθμό, σηματοδοτούν το τέλος της προσωρινής, επισφαλούς ανάκαμψης, που με τεράστιες δυσκολίες πέτυχε το παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα μετά την έναρξη της οικονομικής κρίσης το 2008. Κι αυτό μέσα σε ένα τοπίο εντεινόμενων ανισοτήτων, που αποτελούν τον καταλύτη για την επιδείνωση των εθνικών, θρησκευτικών και άλλων ανταγωνισμών.
Το 2013 το παγκόσμιο ΑΕΠ σημείωσε μια μέτρια αύξηση της τάξης του 2,9%. Την ίδια χρονιά, σύμφωνα με μια έκθεση του Boston Consulting Group, οι εκατομμυριούχοι που τα περιουσιακά στοιχεία τους ξεπερνούν τα 100 εκατ. δολάρια είδαν τον πλούτο τους να αυξάνεται κατά 19,7%.
Ήδη, για το 2014, το ΔΝΤ αναθεωρεί αρνητικά τις προβλέψεις του για την αμερικανική οικονομία. Σε μια έκθεση που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα 16.6 προβλέπει αύξηση ΑΕΠ για τις ΗΠΑ κατά μόνο 2%, αντί του προηγούμενα προβλεπόμενου 2,8%. Ανάλογες είναι οι προβλέψεις της Παγκόσμιας Τράπεζας, που κατέβασε την προβλεπόμενη παγκόσμια ανάπτυξη το 2014 από 3,2 σε 2,8%. Η μείωση οφείλεται στη στασιμότητα της αμερικανικής οικονομίας, όπου στο πρώτο τρίμηνο του 2014 σημειώθηκε μάλιστα πτώση 1%, και τους επιβραδυνόμενους ρυθμούς στην Κίνα, την Ινδία και στις άλλες αναδυόμενες οικονομίες. Πολλές άλλες χώρες, από την Τουρκία ώς τη Βενεζουέλα κι από τη μουντιαλική Βραζιλία ώς την Αργεντινή, αντιμετωπίζουν αυξανόμενα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα, που οδηγούν μακροχρόνια σε ανεξέλεγκτη εσωτερική αναταραχή. Στην Αργεντινή, π.χ., ο πραγματικός πληθωρισμός εκτιμάται σε 30% για το 2014, σε σύγκριση με τις επίσημες στατιστικές που κάνουν λόγο για 15%.
Όλα αυτά καταγράφονται ενώ δεν έχουν εκδηλωθεί ακόμη οι συνέπειες από τις αναπτυσσόμενες διεθνείς εντάσεις. Ήδη η Κριστίν Λαγκάρντ, επικεφαλής του ΔΝΤ, σε μια συνέντευξή της για την Έκθεση του ΔΝΤ, προειδοποίησε για τις πιθανές επιπτώσεις της κρίσης στο Ιράκ στις τιμές του πετρελαίου: «Πιστεύω πως το πετρελαϊκό σοκ που θα μπορούσε να προκύψει από την τωρινή ένταση, ιδιαίτερα στο Ιράκ, είναι πιθανό να επηρεάσει την οικονομία».
Οι δυσοίωνες εξελίξεις στην παγκόσμια οικονομία αφαιρούν το έδαφος από τις εξαγγελίες της ελληνικής κυβέρνησης περί επανόδου στην οικονομική ανάπτυξη και μελλοντικό ουσιαστικό περιορισμό της ανεργίας. Οι εξαγγελίες αυτές, υπολογισμένες με βάση τα ευνοϊκά σενάρια για την παγκόσμια οικονομία, θα είναι πρακτικά αδύνατο να υλοποιηθούν σε ένα δυσμενώς εξελισσόμενο διεθνές οικονομικό περιβάλλον. Γίνεται σαφές ότι μόνο με ουσιαστικές, ριζοσπαστικές αλλαγές πολιτικής, σε τοπικό και διεθνές επίπεδο, θα γίνει δυνατή μια πραγματική βελτίωση της οικονομικής κατάστασης, και πρώτ' απ' όλα της θέσης των εργαζομένων.
* Ο Χρήστος Κεφαλής είναι μέλος της Σ.Ε. της Μαρξιστικής Σκέψης
