Η θεατρική και μουσική ομάδα Ρόδα αποτελεί τμήμα του Ιδρύματος Γκουρζίεφ το οποίο από την ίδρυση του από τον Δημήτρη Περετζή το 1975 έχει ως αποκλειστικό σκοπό του την πραγμάτωση της φιλοσοφίας του Γκουρτζίεφ, δηλαδή του σημαντικότατου για την φιλοσοφία του πρώτου μισού του εικοστού αιώνα Ελληνοαρμένιου που όμως δίδαξε επί πολλά χρόνια στη Γαλλία αλλά και στις ΗΠΑ Γεώργιου Γεωργιάδη (γεννήθηκε προς τα τέλη του δεκάτου ένατου αιώνα, χωρίς να είναι εξακριβωμένο το πότε και πέθανε το 1949). Υπό την διεύθυνση της Μαρίας Περετζή η Ρόδα δίνει την θεατρική και μουσική διάσταση των διδαχών του Γκουρτζίεφ με όχι πάρα πολλές αλλά πάντα επιλεγμένες και πολύ προσεχτικά οργανωμένες εκδηλώσεις και κινήσεις. Η πλέον πρόσφατη από αυτές είναι η κυκλοφορία πριν λίγο καιρό του CD «Seekers» (ή, επί το ελληνικότερον, «Αναζητητές») στο οποίο ένα σύνολο πέντε θαυμάσιων μουσικών αποδίδει με ευρηματικό τρόπο – με φωνητικά από την Πία Πιερράκου και την χορωδία της ομάδας Ρόδα και σε ενορχηστρώσεις της Μαρίας Περετζή – κάποιες από τις ιδιότυπα «μυστικιστικές» συνθέσεις του Γκουρτζίεφ. Ο Τάκης Πατερέλης, σολίστ του σαξοφώνου – αν και στο «Seekers» παίζει επίσης φλάουτο αλλά και πιάνο – και φυσικά ένας από τους «στυλοβάτες» της ελληνικής jazz σκηνής εδώ και πολλά χρόνια, μας μίλησε εκ μέρους της ομάδας Ροδα για την φύση της μουσικής του Γκουρτζίεφ αλλά και για την σημασία αυτής και γενικότερα του έργου του για τον σημερινό άνθρωπο και, ειδικότερα βέβαια, τον Έλληνα της «μνημονιακής» εποχής.
Συνέντευξη στον Θάνο Μαντζάνα
Η ομάδα Ρόδα λειτουργεί ως παράρτημα του Ιδρύματος Γκουρτζίεφ ή έχει αυτοτέλεια και κινείται ανεξάρτητα;
Η ομάδα Ρόδα είναι αναπόσπαστο μέρος του Ιδρύματος Γκουρτζίεφ. Την ίδρυσε η Μαρία Περετζή με στόχο να μελετηθεί το έργο του μεγάλου Έλληνα φιλοσόφου με όχημα τη μελέτη των τεχνών.
Το θεατρικό και το μουσικό σκέλος είναι δύο διαφορετικές δραστηριότητες της ομάδας ή ενιαίες και μονίμως αλληλοσυμπληρούμενες;
Είναι διακριτές δραστηριότητες στις οποίες συχνά συμμετέχουν οι ίδιοι άνθρωποι.
Τι σας έκανε μετά από πολλά χρόνια ζωντανών παραστάσεων και μόνο να προχωρήσετε για πρώτη φορά στην κυκλοφορία ενός CD;
Όλα αυτά τα χρόνια μέσα από εντατικές δοκιμές και ζωντανές εμφανίσεις, δημιουργήθηκε ένα πολύ υψηλού επιπέδου μουσικό αποτέλεσμα το οποίο άξιζε να αποτυπωθεί σε CD καλύπτοντας παράλληλα ένα «κενό» στις ηχογραφήσεις της μουσικής του Γκουρτζίεφ.
Γιατί λοιπόν η κυκλοφορία ενός δίσκου με μουσική του Γκουρτζίεφ και γιατί ειδικά στην συγκεκριμένη συγκυρία;
Οι δύο ενορχηστρώσεις έργων του Γκουρτζίεφ που έχουν παρουσιαστεί τελευταία είναι από μια αρμενική ορχήστρα παραδοσιακών οργάνων και από μια συμφωνική ορχήστρα της Ολλανδίας, η πρώτη έχει έντονα ανατολίτικα χαρακτηριστικά και η δεύτερη δυτικά. Όμως η μουσική του Γκουρτζίεφ, όπως και συνολικά η φιλοσοφία του και ό,τι πηγάζει από αυτήν, εκφράζουν την ισορροπία ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση και αυτό είναι το σημείο στο οποίο θέλουμε να εστιάσουμε καθώς γίνεται ένας γόνιμος διάλογος σχετικά με την μουσική του σε διεθνές επίπεδο.
Ο Γκουρτζίεφ είναι φυσικά ένα μεγάλο κεφάλαιο της Ιστορίας της φιλοσοφίας αλλά πιστεύετε ότι έχει αξία και ως μουσικός; Το μουσικό του έργο έχει οντότητα και μπορεί να σταθεί δίπλα σε εκείνο άλλων συνθετών;
Η μουσική του Γκουρτζίεφ διαθέτει απίστευτη δύναμη και είναι πολύ μεγάλης αξίας. Ας αναρωτηθούμε όμως τι ακριβώς προσδιορίζουμε με την έννοια «μουσική αξία»...Είναι οι πολύπλοκες και εγκεφαλικές μουσικές δομές; Οι δεξιοτεχνικοί «ταχυδακτυλουργισμοι»́; Ή οι «μελωμένες» εξάρσεις συναισθηματισμού; Η μουσική του Γκουρτζίεφ στέκεται μακριά απ' όλα αυτά, σαν ένα μυστηριώδες όστρακο που κρύβει μέσα του ένα μαργαριτάρι αμύθητης αξίας το οποίο περιμένει να ανακαλυφθεί. Δεν είναι τυχαίο ότι μουσικοί του επιπέδου του Keith Jarrett ή του Alain Kremski έχουν προσπαθήσει στο παρελθό́ν να αποδώσουν αποσπάσματα του έργου. του
Γιατί με τόσους γνωστούς και ικανότατους μουσικούς που είναι μέλη της ομάδας – πριν απ' όλους εσύ και ο Δημήτρης Γασπαράτος – η ενορχήστρωση ανατέθηκε στην Μαρία Περετζή που είναι η σκηνοθέτιδα και καλλιτεχνική διευθύντρια της ομάδας; Έχει κάνει επίσης μουσικές σπουδές και γενικότερα έχει τις απαραίτητες γνώσεις;
Η Μαρία Περετζή είναι από τους κυριότερους εκφραστές διεθνώς του έργου του Γκουρτζίεφ. Έχει μελετήσει στη Νέα Υόρκη και το Παρίσι τους χορούς του Γκουρτζίεφ και τους διδάσκει επί τριάντα πέντε χρόνια στην Ελλάδα. Η ενορχήστρωση της́ δεν ακολουθεί κάποια ακαδημαϊκή «πεπατημένη», συνίσταται σε μια πολύ ευρύτερη οπτική η οποία αναδεικνύει με πολύ μεγάλο βάθος την ουσία αυτής της μουσικής. Προσωπικά μαθαίνω πολλά́ περισσότερα για την αληθινή μουσική από την Μαρία Περετζή, από όσα έχω μάθει στο παρελθόν από άλλες πηγές.
Μείνατε μόνο στο συνολικά «ανατολικό» ύφος και ηχοχρώματα του Γκουρτζίεφ ή προχωρήσατε και πιο πέρα; Έχω την αίσθηση ότι το CD κινείται πολύ πιο κοντά στην jazz από όσο θα μπορούσε ποτέ να φανταστεί ο Γκουρτζίεφ, κάτι που δεν θα ήταν καθόλου παράξενο με δεδομένη την παρουσία και μόνον ενός εκλεκτού μουσικού της ανάλογης ελληνικής σκηνής όπως εσύ.
Δεν θεωρώ ότι η μουσική του CD σχετίζεται με οποιονδήποτε τρόπο με τα δομικά στοιχεία που καθορίζουν την jazz. Ακολουθήσαμε πιστά ως βασικό άξονα τις πιανιστικές ενορχηστρώσεις των Γκουρτζίεφ/Τόμας Ντε Χάρτμαν (του Ρώσου συνθέτη που ήταν μαθητής και συνάμα συνεργάτης του Γκουρτζίεφ) εμπλουτίζοντάς τες και με άλλα ηχοχρώματα τα οποία προσδίδουν διαφορετικές συναισθηματικές αποχρώσεις.
Τα φωνητικά έχουν και μία ικανή δόση κλασικής/οπερετικής τεχνοτροπίας ή είναι μόνον η δική μου αίσθηση αυτή;
Η χρήση διαφορετικών φωνητικών τεχνικών δεν είναι ποτέ ταμπού για την επίτευξη του συναισθηματικού αποτελέσματος που επιδιώκει μια ενορχήστρωση. και προφανώς κάθε ορχήστρα ή μουσικό σχήμα μπορεί να χρησιμοποιήσει οποιονδήποτε ήχο έχουν στην διάθεσή τους χωρίς αυτό αναγκαστικά να τα χαρακτηρίζει.
Είναι συμπτωματικό το γεγονός ότι το όργανο που κυριαρχεί αριθμητικά, ποσοτικά μα και ηχοχρωματικά στις ενορχηστρώσεις είναι τα κρουστά; Αν όχι, ποιος είναι ο λόγος;
Τίποτα δεν είναι συμπτωματικό. στο συγκεκριμένο CD αλλά θα διαφωνήσω μαζί σου εκτός και αν εννοείς το πολύ ισχυρό ενεργειακό υπόβαθρο που δίνουν τα κρουστά σε κάποιες από τις συνθέσεις.
«Αναζητητές» λοιπόν αλλά τελικά...τί ακριβώς αναζητείτε και γιατί;
Το κριτήριο είναι η πνευματική αναζήτηση και η προσωπική ολοκλήρωση, δηλαδή η βίωση του συνόλου των δυνατοτήτων του νου. Προσωπικά αναζητώ ένα άλλο, καθαρότερο επίπεδο του να «υπάρχω» μέσα στη ζωή. Και ό́χι διανοητικά, αλλά βιωματικά...
Τι πιστεύετε ότι έχει να προσφέρει το έργο του Γκουρτζίεφ σε όλες τις εκφάνσεις του (φιλοσοφική, μουσική κ.λπ.) στον σημερινό άνθρωπο και ειδικά τον Έλληνα και μάλιστα σε συνθήκες μιας κρίσης που διαρκεί για περισσότερα από τέσσερα χρόνια;
Το φιλοσοφικό έργο του Γκουρτζίεφ μπορεί να προσφέρει πολλά στον σημερινό άνθρωπο. Βέβαια εξαρτάται και από το τι μπορεί να αναζητά καθένας μας βαθιά μέσα του...Και, οι κρίσεις, είτε σε κοινωνικό είτε σε προσωπικό επίπεδο, συνιστούν παντά μια μεγάλη ευκαιρία για να το ψάξει αυτό περαιτέρω.
Και μιλώντας για φιλοσοφία, πιστεύετε ότι η κρίση αυτή, εκτός από οικονομική, είναι σε ίσο ή ίσως και μεγαλύτερο βαθμό και πνευματική;
Αναμφίβολα! Η πνευματική κρίση πάντα είναι η «μητέρα όλων των δεινών»!
Είμαστε ελάχιστες ημέρες πριν από τις ευρωεκλογές. Τις θεωρείτε σημαντικές, θα ψηφίσετε σε αυτές;
Προσωπικά ψηφίζω πάντα, οι εκλογές είναι ένας πολύ σημαντικός θεσμός καθώς με αυτόν εκφράζεται η λαϊκή θέληση. Πολλά από τα μέλη της Ρόδα είναι βαθιά πολιτικοποιημένα αλλά βέβαια η ομάδα δεν δίνει και πολύ περισσότερο δεν επιβάλλει στα μέλη της οποιαδήποτε πολιτική γραμμή.
Και τέλος, μέσα σε αυτό το προεκλογικό και γενικότερα πολύ φορτισμένο πολιτικό αλλά και κοινωνικό κλίμα, τι θεωρείτε ότι έχει να συνεισφέρει το έργο του Γκουρτζίεφ και κατά προέκταση το CD σας στην έστω καλύτερη κατανόηση, πιθανόν και στην επίλυση μερικών από τα προβλήματα και την αντιμετώπιση κάποιων από τις τόσες δυσχέρειες που έχουν προκύψει στην ζωή μας τα τελευταία χρόνια;
Όπως πεοανέφερα, το έργο του Γκουρτζίεφ και κατ' επέκταση η συνέχισή του από το Ίδρυμα που φέρει το όνομα του και την Ρόδα μπορεί να ενεργήσει καταλυτικά ως προς την κατανόηση και την αντιμετώπιση των καταστάσεων της ζωής για όποιον αληθινά «αναζητά». Ναι λοιπόν στην «επίλυση των προβλημάτων» αλλά όχι με «οφθαλμοφανή» τρόπο!
Μια πρακτική που, κατά τη γνώμη μας, μπορεί, ίσως ακόμα και να πρέπει, να εφαρμόζεται και σε άλλες παραμέτρους της ζωής όπως η πολιτική και όχι μόνο στην φιλοσοφία...
